خسروپناه: فرایند جذب در دانشگاهها باید از سلیقههای جناحی مصون بماند
خسروپناه در بخشی از سخنان خود در این جلسه، با هشدار نسبت به برخی آسیبها در نظام آموزش عالی کشور تأکید کرد: علم در این پارادایم معرفتی، نباید در قالب مجموعهای از گزارههای نظری و انتزاعیِ صرف باقی بماند. علم حتماً و بدون تردید باید به عرصه عمل، حوزه برنامهریزی، تبیین حکمرانی و میدان اجرا وارد شود. اگر دانش در حوزه انتزاعیات محصور بماند، نه تنها ناکافی است، بلکه از دایره اصیل «حکمت» خارج شده است.
وی با یادآوری اینکه در تاریخ ما به اطبا و دانشمندان کاربردی «حکیم» میگفتند، این عنوان را مشروط به تأثیرگذاری عینی دانست و خاطرنشان کرد: اگر ما در کلاسهای علوم انسانی صرفاً به بازگو کردن نظریات دیگران بسنده کنیم و بگوییم «مارکس اینگونه گفته، وبر آنگونه گفته یا فلانی چنان نظری داده است»، این رویکرد نشانه حکمت نیست. حکیم واقعی کسی است که این دانایی را به توانایی برای حل مسائل اساسی کشور و پیشبرد اهداف تمدنی تبدیل کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از سیاستگذاران و متولیان جذب اعضای هیئت علمی خواست تا معیارهای ارزیابی را از صرفِ تولید مقالات انتزاعی، به سمت سنجش «حکمت عملی»، «توانایی حل مسئله» و «تأثیرگذاری در عرصه حکمرانی و جامعه» سوق دهند تا آموزش عالی ایران بتواند در عصر انقلاب پنجم صنعتی، پیشران تمدن نوین اسلامی باشد.
ضرورت بهروزرسانی ساختار آموزش عالی متناسب با انقلاب پنجم صنعتی
خسروپناه با اشاره به سیر تحول اندیشه در ایران پس از قرن دوازدهم هجری اظهار داشت: متأسفانه پس از این دوره و با آشنایی شتابزده با اندیشههای غربی، نوعی گسست از میراث حکمی رخ داد که در دوره پهلوی اول با سیاست تقابل با سنت تشدید شد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با نقد ساختار فعلی نظام آموزش عالی گفت: در شرایطی که جهان در آستانه انقلاب پنجم صنعتی (پیوند عمیق انسان، فناوری و ماشین) قرار دارد، ساختار دانشگاههای ما نباید در مدلهای انقلاب صنعتی دوم و سوم به صورت جزیرهای و صرفاً «دانشمحور» باقی بماند.
وی خاطرنشان کرد: امروز مرزهای دانش در هم تنیده است؛ برای نمونه، «هوش مصنوعی» دیگر صرفاً موضوعی فنی نیست، بلکه در حوزه «علوم انسانی شناختی» و «علوم انسانی کوانتومی» نقشآفرینی میکند. مباحثی چون «انرژی سبز» و «حقوق بینالملل» نیز عمیقاً به هم پیوستهاند. از این رو، تفکیکهای سنتی میان رشتهها پاسخگوی زیستبوم انقلاب پنجم صنعتی نیست.ارتقای معیارهای جذب به سمت شایستهسالاری علمی و حکمرانی حکمی
خسروپناه با ورود به موضوع جذب اعضای هیئت علمی تأکید کرد: فرایند جذب در دانشگاهها باید بهطور کامل از برخی سوگیریهای سلیقهای، جناحی و موانع پیچیده بوروکراتیک مصون بماند. هدف ما باید فراهم کردن زمینهای باشد که تمامی نخبگان برجسته علمی و شایسته—بهویژه جوانان فارغالتحصیل متعهدی که با دغدغه خدمت به کشور بازمیگردند—بدون کُندیهای اداری یا اعمال سلیقهها، جذب بدنه آموزش عالی شوند.
وی با تأکید بر اینکه جذب، آخرین مرحله از یک فرایند فکری است، گفت: ما باید بستر معرفتی استادی را که جذب میکنیم روشن سازیم. سخن گفتن از حکمت و دین، به معنای ایدئولوژیزدگی سطحی نیست؛ زیرا در جهان، هیچ انسان یا مکتبی بدون ایدئولوژی (به معنای چارچوب فکری زیست و تلقی از عدالت و آزادی) وجود ندارد. نقطه تمرکز اصلی ما باید بر «معرفتشناسی» (Epistemology) و مبانی شناخت باشد.
خسروپناه تصریح کرد: تعمیق مفهومی «علوم انسانی اسلامی» در قالب «علوم انسانی حکمی» یا «حکمرانی حکمی»، به معنای ارائه یک گفتمان اصیل ایرانی-اسلامی به جهان است.
وی افزود: اگر بخواهیم صرفاً ادبیات مدرن غربی را تکرار کنیم، متفکران غربی آن را دستاولتر بیان میکنند. تجربه سخنرانیهای علمی بنده در دانشگاههای بینالمللی نظیر آکسفورد و وین نشان داده است که هرگاه از موضع «حکمتبنیان» و متکی بر این تراث غنی سخن گفتهایم، جامعه علمی بینالمللی با دقت و احترام مواجه شده است، زیرا این رویکرد را گفتمانی بدیع، عمیق و راهگشا مییابند.
خسروپناه در پایان خاطرنشان کرد: اگر سیاستگذاران و نهادهای مربوطه خواهان تحولی بنیادین در جذب نخبگان هستند، باید بسترهای هستیشناختی و معرفتشناختی را تقویت کنند. ملاک اصلی جذب نباید بر ارزیابیهای ظاهری و سطحی متمرکز باشد، بلکه باید بر میزان توانمندی علمی، صلاحیتهای اخلاقی، خردورزی ناب و قدرت حل مسائل کشور در بستر حکمت استوار گردد.
وی اظهار امیدواری کرد که این اصول پیشینی، راهنمای عمل مرکز جذب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در تدوین معیارهای نوین، کارآمد و تمدنساز برای جذب اعضای هیئت علمی قرار گیرد.