پایان مماشات با آتشهای کشاورزی؛ کاه و کلشسوزی به دادگاه میرود!
اکنون دستگاه قضایی مازندران با هشدار نسبت به تبعات این اقدام، اعلام کرده است که آتش زدن کاه و کلش دیگر یک رفتار شخصی و محدود به یک مزرعه تلقی نمیشود، بلکه در صورت ایجاد خطر برای سلامت عمومی، محیط زیست و امنیت جادهای، میتواند به عنوان یک اقدام مجرمانه مورد پیگرد قرار گیرد.
علیاکبر عالیشاه، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان مازندران، با اشاره به خطرات زیستمحیطی و بهداشتی ناشی از سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی، نسبت به برخورد قضایی با عاملان این اقدام هشدار داد و اظهار کرد: آتش زدن کاه و کلش در اراضی کشاورزی، بهویژه زمینهای واقع در حاشیه محورهای مواصلاتی، علاوه بر احتمال سرایت آتش به سایر مزارع، منابع طبیعی و اموال مردم، با ایجاد حجم گستردهای از دود، دید رانندگان را کاهش داده و زمینه وقوع حوادث جادهای را فراهم میکند.
وقتی دود یک مزرعه، خطر یک جاده میشود
یکی از مهمترین نگرانیها درباره آتش زدن بقایای کشاورزی، تأثیر مستقیم آن بر ایمنی جادههاست. در بسیاری از مناطق کشاورزی مازندران، زمینهای زراعی در مجاورت راههای اصلی و فرعی قرار دارند و دود ناشی از سوختن کاه و کلش میتواند در مدت کوتاهی سطح جاده را فرا بگیرد.
کاهش میدان دید رانندگان، بهویژه در ساعات شب یا هنگام وزش باد، شرایطی ایجاد میکند که احتمال وقوع تصادفات افزایش مییابد. از نگاه مسئولان قضایی، فردی که با ایجاد دود غلیظ باعث کاهش دید و وقوع حادثه شود، نمیتواند خود را از مسئولیت پیامدهای این اقدام مبرا بداند.
دادستان مازندران نیز تأکید کرده است که در صورت وقوع تصادف، نقش عامل ایجاد دود و کاهش دید رانندگان توسط پلیس بررسی خواهد شد و مسئولیت احتمالی متوجه فرد یا افرادی خواهد بود که با آتش زدن بقایای کشاورزی زمینه وقوع حادثه را فراهم کردهاند.
تهدید خاموش علیه طبیعت مازندران
مازندران به عنوان یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشور، سالانه میزبان هزاران هکتار کشت محصولات مختلف بهویژه برنج است. بقایای گیاهی پس از برداشت، بخشی از چرخه طبیعی خاک محسوب میشود و کارشناسان معتقدند مدیریت صحیح این مواد میتواند حتی به افزایش حاصلخیزی زمین کمک کند.
با این حال، سوزاندن این بقایا علاوه بر ایجاد آلودگی هوا، موجب از بین رفتن مواد آلی خاک، کاهش کیفیت زمینهای کشاورزی و آسیب به موجودات مفید خاک میشود. انتشار ذرات آلاینده و دود ناشی از این آتشها نیز میتواند سلامت گروههای حساس جامعه از جمله کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماریهای تنفسی را تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان محیط زیست معتقدند بقایای محصولات کشاورزی میتواند به جای تبدیل شدن به منبع آلودگی، در قالب روشهایی مانند تبدیل به کود آلی، استفاده در صنایع مختلف یا مدیریت اصولی در زمین، به فرصتی برای تقویت تولید تبدیل شود.
هشدار قانونی؛ آتش زدن کاه و کلش جرم است
دادستان مرکز استان مازندران با اشاره به ماده 688 قانون مجازات اسلامی، اقدامات تهدیدکننده علیه بهداشت عمومی را جرم دانست و اعلام کرد: مرتکبان این اقدامات با مجازاتهایی از جمله حبس، جزای نقدی و جبران خسارت مواجه خواهند شد.
بر اساس این رویکرد، موضوع آتش زدن بقایای کشاورزی تنها یک تخلف زیستمحیطی نیست، بلکه در شرایطی که سلامت مردم، امنیت جادهها یا اموال عمومی و خصوصی را تهدید کند، میتواند تبعات کیفری نیز به همراه داشته باشد.
ضرورت تغییر نگاه به بقایای کشاورزی
اگرچه بسیاری از کشاورزان به دلیل سهولت و سرعت، روش سوزاندن بقایای محصولات را انتخاب میکنند، اما کارشناسان معتقدند استمرار این شیوه نیازمند بازنگری جدی است. آموزش روشهای جایگزین، حمایت از کشاورزان برای استفاده از فناوریهای نوین و توسعه خدمات مدیریت بقایای کشاورزی، میتواند نقش مهمی در کاهش این پدیده داشته باشد.
در این میان، همکاری کشاورزان، دستگاههای اجرایی، محیط زیست، جهاد کشاورزی و نهادهای نظارتی، حلقه اصلی حل این چالش است؛ چراکه حفاظت از طبیعت و سلامت عمومی، مسئولیتی مشترک میان همه بخشهای جامعه محسوب میشود.
پایان عصر آتشهای بیهوا؟
هشدار دادستان مازندران را میتوان نشانهای از جدیتر شدن برخورد با رفتارهایی دانست که در گذشته گاه به عنوان یک اقدام معمول کشاورزی تلقی میشد. اکنون با توجه به افزایش حساسیتهای زیستمحیطی و خطرات ناشی از کاهش دید در جادهها، آتش زدن کاه و کلش در مازندران وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن، حفظ سلامت مردم و صیانت از محیط زیست، بر عادتهای قدیمی اولویت پیدا میکند.
در نهایت، مدیریت بقایای کشاورزی دیگر یک انتخاب شخصی نیست؛ موضوعی است که با هوای پاک، امنیت جادهها، سلامت جامعه و آینده زمینهای کشاورزی مازندران پیوند خورده است.