تاکسیهای اینترنتی پناهی برای فارغالتحصیلان بیکار در همدان
این روزها نیز بیشتر بیلبوردهای سطح شهر همدان به تبلیغات دو تاکسی اینترنتی بزرگ کشور اختصاص یافته است، شرکتهایی که برای جذب راننده و مسافر با یکدیگر رقابت میکنند و با ارائه مشوقهای مختلف، تلاش دارند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند. اما آنچه در پشت این تبلیغات کمتر دیده میشود، داستان زندگی افرادی است که به دلیل بیکاری، تعدیل نیرو یا نبود شغل متناسب با تحصیلات خود، ناچار به انتخاب این مسیر شدهاند. خبرنگار تسنیم برای بررسی این موضوع در چند سفر درونشهری با رانندگان تاکسیهای اینترنتی همصحبت شده است.
بعد از تعدیل نیرو، چارهای جز رانندگی نداشتم
حسن 40 ساله، تا چهار ماه پیش نیروی ماهر یکی از کارخانههای تولیدی همدان بود، کارخانهای که به دلیل تعدیل نیرو، همکاری خود را با او پایان داد.
او میگوید: وقتی از کار اخراج شدم بیمه بیکاری را فعال کردم، اما تا چهار ماه اول هیچ دریافتی نداشتم. دنبال کار هم رفتم، اما یا حقوقها در حد پایه قانون کار بود یا شرایط کاری با زندگیام سازگار نبود. در نهایت مجبور شدم با خودروی شخصیام در تاکسی اینترنتی کار کنم.
وی ادامه میدهد: چند ماهی پسانداز داشتم، اما نمیشد دست روی دست گذاشت. زندگی خرج دارد. ازدواج کردهام و 2 فرزند دارم، اما بیکار ماندن هم از نظر روحی سخت است و حالا مجبورم برای گذران زندگی مسافرکشی کنم.
6 سال درس خواندم، حالا مسافر جابهجا میکنم
محمد 30 ساله، فارغالتحصیل علوم سیاسی است.او میگوید: بعد از فارغالتحصیلی بارها برای استخدام اقدام کردم، اما یا سابقه کار میخواستند یا حقوقی پیشنهاد میدادند که حتی هزینههای زندگی را پوشش نمیداد. حالا بیشتر از یک سال است راننده تاکسی اینترنتی هستم.
وی با اشاره به حضور افراد تحصیلکرده در این شغل میگوید: وقتی با رانندههای دیگر صحبت میکنیم، یکی فوقلیسانس دارد، یکی معلم است و یکی هم کارمند شرکتی که تعطیل شده است. هیچکدام از روی علاقه این کار را انتخاب نکردهایم، فقط میخواهیم درآمدی داشته باشیم.
کار داشتم، اما حقوقش کفاف زندگی را نمیداد
سعید، راننده دیگری است که تا سال گذشته در یک فروشگاه زنجیرهای فعالیت میکرد، او میگوید: حقوقم جوابگوی هزینههای زندگی نبود. ابتدا بعد از ساعت کاری رانندگی میکردم، اما بعد دیدم درآمد تاکسی اینترنتی بیشتر است و همان را به عنوان شغل اصلی ادامه دادم.
وی ادامه میدهد: البته درآمد این کار هم ثابت نیست. بعضی روزها خوب است و بعضی روزها نه، اما حداقل این امکان را دارم که اگر بیشتر کار کنم، درآمد بیشتری داشته باشم.
برای پرداخت هزینههای زندگی راننده شدم
امیر که با مدرک کارشناسی ارشد معلم شده معتقد است حقوقش کفاف هزینههای زندگی را نمیدهد. او میگوید: اجاره خانه و هزینههای زندگی باعث شد دنبال کار بگردم، اما شغل پارهوقت مناسبی پیدا نکردم. حالا روزهایی که کلاس ندارم رانندگی میکنم تا بتوانم بخشی از هزینههایم را تأمین کنم.
وی معتقد است انعطاف زمانی مهمترین مزیت این شغل است، اما اضافه میکند: اگر چند روز کار نکنی یا خودرو دچار نقص فنی شود، درآمدت هم قطع میشود.
خروج نیروهای متخصص از بخش تولید، زنگ خطری برای اقتصاد
یک فعال حوزه کسبوکار نیز در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، افزایش حضور نیروهای متخصص در تاکسیهای اینترنتی را یکی از پیامدهای تغییرات بازار کار دانست.
رضایی اظهار کرد: در سالهای گذشته با گسترش کسبوکارهای اینترنتی، بازار تاکسیهای اینترنتی نیز توسعه یافته و بسیاری از جوانان برای دستیابی به حداقل درآمد وارد این حوزه شدهاند.
وی افزود: اگرچه این پلتفرمها بخشی از نیاز جامعه را پاسخ دادهاند، اما زمانی که یک مهندس، تکنسین یا نیروی ماهر کارخانه به دلیل نبود فرصت شغلی مناسب وارد مشاغل خدماتی میشود، اقتصاد از ظرفیت تولیدی و تخصصی او محروم خواهد شد.
این فعال حوزه کسبوکار ادامه داد: در سالهای اخیر، بهویژه پس از آسیبهایی که به بخش تولید وارد شده، بخشی از نیروهای مولد از چرخه تولید خارج شدهاند و به سمت فعالیتهای خدماتی رفتهاند. ادامه این روند در بلندمدت میتواند بر بهرهوری اقتصادی و تولید کشور اثر منفی بگذارد.
42 درصد از سهم اشتغال استان به فارغالتحصیلان دانشگاهی اختصاص دارد
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار همدان نیز با تأیید حضور بخشی از فارغالتحصیلان دانشگاهی در تاکسیهای اینترنتی، نرخ بیکاری این قشر را یکی از چالشهای اصلی بازار کار عنوان کرد.
سید مجتبی حسینی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که امروز به پاشنه آشیل اشتغال در کشور تبدیل شده، نرخ بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی است. به همین دلیل از سال گذشته در استان همدان، 42 درصد از سهم اشتغال استان به فارغالتحصیلان دانشگاهی اختصاص داده شد که تاکنون حدود 38 درصد آن محقق شده است.
وی با بیان اینکه فعالیت گروهی از فارغالتحصیلان در تاکسیهای اینترنتی واقعیتی انکارناپذیر است، افزود: بسیاری از دانشآموختگان به دنبال مشاغل اداری و تخصصی مرتبط با رشته تحصیلی خود هستند، در حالی که بخش عمده نیاز کارخانهها و واحدهای تولیدی مربوط به کارگر ساده یا نیروهایی با تحصیلات کمتر و حقوق پایه قانون کار است.
حسینی ادامه داد: بخشی از بیانگیزگی فارغالتحصیلان برای ورود به واحدهای تولیدی به میزان حقوق و مزایای این مشاغل بازمیگردد. یک فارغالتحصیل دانشگاهی با محاسبه هزینههای زندگی، حقوق پایه را چندان رضایتبخش نمیداند و ترجیح میدهد در مشاغلی که از نظر ساعت کاری و میزان درآمد انعطاف بیشتری دارند، از جمله تاکسیهای اینترنتی، فعالیت کند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار همدان با تأکید بر اینکه این موضوع به هیچ عنوان مورد پذیرش نیست، تصریح کرد: سیاست استان ایجاد فرصتهای شغلی مهارتمحور و تخصصی برای فارغالتحصیلان دانشگاهی است و عمده فرصتهای شغلی پیشبینیشده برای سال 1405 نیز با تمرکز بر جذب این قشر تعریف شده است.
افزایش تعداد رانندگان تاکسیهای اینترنتی را نمیتوان صرفاً نتیجه رشد فناوری و تغییر الگوی حملونقل شهری دانست. آنچه در گفتوگو با رانندگان، کارشناسان و مسئولان به چشم میآید، تغییر تدریجی ترکیب بازار کار است، جایی که برخی فارغالتحصیلان دانشگاهی، نیروهای ماهر و کارگران تعدیلشده، به جای حضور در بخشهای تولیدی و تخصصی، برای تأمین هزینههای زندگی به مشاغل خدماتی روی آوردهاند. هرچند تاکسیهای اینترنتی برای بسیاری از این افراد به فرصتی برای کسب درآمد تبدیل شدهاند، اما تداوم این روند میتواند هشداری نسبت به وضعیت اشتغال نیروهای متخصص و آینده بازار کار کشور باشد.