روایت خانواده شهید بروجردی از فرماندهی که با مردم امنیت کردستان راساخت

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از اراک، شهید محمد بروجردی از جمله فرماندهانی است که نام او با امنیت، مردم‌داری و وحدت در کردستان گره خورده است؛ فرمانده‌ای که در کنار توانمندی‌های نظامی و مدیریتی، با تکیه بر اخلاق، گفت‌وگو و ارتباط عمیق با مردم توانست الگویی ماندگار از یک فرمانده مردمی را به نمایش بگذارد.

سال‌ها پس از شهادت مسیح کردستان، همچنان خاطره رفتار، منش و سیره او در میان مردم، به‌ویژه مردم مناطق غرب کشور، زنده است؛ چراکه شهید بروجردی تنها یک فرمانده نظامی نبود، بلکه شخصیتی بود که در خانواده، جامعه و میان نیروهای خود، به عنوان انسانی اخلاق‌مدار، صبور و اهل تعامل شناخته می‌شد.

خبرنگار خبرگزاری تسنیم استان مرکزی به منظور بررسی ابعاد مختلف زندگی این شهید بزرگوار، به سراغ زینب عبدالرضا، فرزند سردار شهید حسن عبدالرضا و از اعضای خانواده شهید محمد بروجردی(دختر خواهرزاده) و مدیر مرکز فرهنگی و هنری شهید بروجردی رفته و درباره ابعاد کمتر دیده‌شده شخصیت ایشان، سبک زندگی خانوادگی، رمز ماندگاری نام «مسیح کردستان»، نقش گفت‌وگو و مردم‌داری در ایجاد امنیت کردستان و همچنین اهداف مرکز فرهنگی شهید بروجردی گفت‌وگو کرده است که مشروح آن در زیر می‌آید:

*ناگفته‌هایی از زندگی شهید بروجردی؛ از تکیه‌گاه خانواده تا معمار امنیت کردستان

*شهید بروجردی کمتر حرف می‌زد و بیشتر عمل می‌کرد

*مسیح کردستان چگونه در دل مردم ماندگار شد؟

*شهید بروجردی؛ فرماندهی که با گفت‌وگو و محبت دل‌ها را همراه کرد

*مردم ارزش‌های شهید بروجردی را در عمل دیدند و لمس کردند

*از تکیه‌گاه خانواده تا معمار امنیت کردستان؛ روایت یک عمر مجاهدت شهید بروجردی

*شهید بروجردی چگونه به «مسیح کردستان» تبدیل شد؟

تسنیم: از وقتی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قراردادید سپاسگزاریم، برای شروع بفرمایید اگر بخواهیم شهید بروجردی را، جدا از اینکه یک فرمانده بودند، به‌عنوان یک انسان برای مخاطبانمان معرفی کنیم، باید از کجا شروع کنیم؟ این شخصیت را چطور می‌توانیم برای مردم معرفی کنیم؟

عبدالرضا: با توجه به اینکه بنده خودم متولد دهه شصت هستم، دیده ها، تجربیات و شنیده‌های من بر اساس خاطراتی است که در طول سال‌ها با آن‌ها آشنا شدم و همچنین زندگینامه‌ای که از ایشان از مادرم و خانواده نقل شده و مطالعه کرده‌ام.

به نظر من، محور اصلی شخصیت شهید بروجردی، که در گفتار، رفتار و اعمال ایشان کاملاً مشهود بود، مردمی بودن ایشان بود. ایشان با داشتن این روحیه و همچنین مهارت بالایی که در گفت‌وگو و ارتباط با افراد داشتند، الحمدلله توانستند در منطقه کردستان و شمال‌غرب ایران، که دارای جبهه‌ها، گروه‌ها و احزاب متنوع با دیدگاه‌های متفاوت بود، یک اتحاد ملی و انسجام یکپارچه ایجاد کنند. همین ویژگی باعث شد که با توجه به شرایط آن منطقه، در بحث مدیریت نظامی، مبارزه‌ها و جنگ‌های چریکی، موفق‌تر عمل کنند.

به نظر من، نشانه بارز شخصیت ایشان، اخلاق‌مداری بر پایه دین، قضاوت نکردن افراد، ایجاد اتحاد و انسجام، و همچنین شنونده بسیار خوبی بودن برای آن گروه‌ها و جناح‌های مختلف بود. این‌ها از مهم‌ترین ویژگی‌های برجسته شهید بروجردی به شمار می‌رود.

نشانه بارز شخصیتی شهید بروجردی، اخلاق‌مداری بر پایه دین، قضاوت نکردن افراد، ایجاد اتحاد و انسجام

تسنیم: مردم بیشتر شهید بروجردی را با عنوان «مسیح کردستان» می‌شناسند؛ اما اگر بخواهیم ایشان را در فضای خانواده و بین اقوام معرفی کنیم، فکر می‌کنید کدام ویژگی ایشان کمتر دیده شده است؟ شهید بروجردی در خانواده چگونه بودند؟ آیا همان شخصیت جدی و فرمانده‌ای که مردم از ایشان می‌شناسند، در خانه هم همان‌گونه بودند یا شخصیت متفاوتی داشتند؟

عبدالرضا: شهید بروجردی با توجه به مبارزاتی که داشتند، طبیعتاً کمتر در کنار خانواده بودند و فرصت‌های کمتری برای حضور در جمع خانوادگی داشتند. البته سن ایشان هم قاعدتاً به سن ریش‌سفیدی نرسیده بود، اما با وجود اینکه از جوان‌ترهای خانواده محسوب می‌شدند، بسیار جالب است که در عرصه‌های مختلف و در مباحث خانوادگی، نقش یک بزرگ‌تر را ایفا می‌کردند.

به عنوان مثال، مادر بنده و شهید عبدالرضا با یکدیگر ازدواج کردند و باب آشنایی آن‌ها شهید بروجردی بودند. برای ایشان مهم بود که یک فرد انقلابی را برای ازدواج معرفی کنند. حتی از همان ابتدای ازدواج، به مادر بنده گوشزد کرده بودند که «عبدالرضا حتماً شهید خواهد شد.»

در بسیاری از موارد نیز برای خواهران و برادرانشان الگوی یک بزرگ‌تر بودند. مادر شهید بروجردی پس از آنکه همسرشان را در همان سال‌های ابتدایی از دست می‌دهند، با سختی فراوان مسئولیت تربیت پنج فرزند، یعنی سه پسر و دو دختر را بر عهده می‌گیرند. از همان دوران نوجوانی و جوانی، شهید بروجردی در کنار مادرشان بودند و هم در تأمین معاش خانواده کمک می‌کردند و هم در مسائل تربیتی و اخلاقی نقش مؤثری داشتند؛ به‌گونه‌ای که تقریباً مدیریت خواهران و برادران را بر عهده گرفته بودند و برای آن‌ها الگوی یک برادر بزرگ‌تر و شایسته بودند.

این تأثیر فقط محدود به خواهران و برادرانشان نبود، بلکه در سطح خانواده نیز ادامه داشت. بسیاری از اعضای خانواده ما، به تبع الگوپذیری از شهید بروجردی، وارد این عرصه شدند و از خادمان و خدمتگزاران انقلاب اسلامی و مجاهدان این مسیر شدند.

تسنیم: از سبک زندگی و سیره شهید بروجردی، چه نکته‌هایی را می‌توان برای نسل امروز، به‌ویژه نسل جوانی که اکنون در تیررس جنگ شناختی دشمن قرار گرفته، استفاده کرد؟

عبدالرضا: به نظر من، مهم‌ترین نکته، گفت‌وگو و تعامل است. ببینید، ما امروز هم تقریباً مانند چهل‌وسه سال پیش، یا حتی حدود پنجاه سال پیش، با گرایش‌ها و دیدگاه‌های متفاوت و متنوع در سطح جامعه مواجه هستیم. یکی از برگ‌های برنده شهید بروجردی، ایجاد تعامل و گفت‌وگو با همه افراد بود؛ چه کسانی که موافق بودند و چه کسانی که نظر مخالف داشتند.

ایشان تلاش می‌کردند در این گفت‌وگوها و تعاملات، ریشه‌یابی کنند و طرف مقابل را آگاه سازند. بنابراین، نخستین نکته، تعامل و گفت‌وگو است؛ زیرا همه را فرزندان ایران می‌دانستند. همان‌طور که امروز هم در جامعه خودمان همین نگاه را مطرح می‌کنیم، این دیدگاه که یک ایران برای همه ایرانیان است، به نظر من نقطه قوت و نقطه اتکای بسیار مهمی است که باید همواره آن را حفظ کنیم تا ان‌شاءالله اتحاد ملی ما روزبه‌روز مستحکم‌تر شود؛ همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب نیز بر این موضوع تأکید دارند.

نکته بعدی، ولایتمداری شهید بروجردی بود. حتی در فیلم «غریب» نیز این صحنه به تصویر کشیده شده است؛ جایی که یکی از نیروهای مبارز نسبت به موضوعی گلایه و شکایتی داشت و میان آن‌ها اختلافی پیش آمد. در آن صحنه، شهید بروجردی به آن نیرو فرمودند: اگر شده سیلی به گوش من بزن، اما حرمت حرف امام راحل(ره) را نگه دار.

این روحیه ولایتمداری، یکی دیگر از نقاط قوت شخصیت ایشان است. ان‌شاءالله ما هم امروز بتوانیم به همین نقطه برسیم و ولایتمداری را در اولویت کار و زندگی خود قرار دهیم.

شهید بروجردی نگاه تک‌بعدی نداشتند

تسنیم: خیلی‌ها شهید بروجردی را «معمار امنیت کردستان» می‌دانند. بنطر شما رمز موفقیت شهید بروجردی در ارتباط با مردم کردستان چه بود که هنوز هم، با گذشت سال‌ها از شهادت ایشان، وقتی نام محمد بروجردی در میان مردم کردستان مطرح می‌شود، با احترام فراوان از ایشان یاد می‌کنند؟

عبدالرضا: شهید بروجردی نگاه تک‌بعدی نداشتند، نگاه قومی نداشتند و افراد را قضاوت نمی‌کردند. به نظر من، همه این مؤلفه‌ها باعث می‌شود که افراد نسبت به طرف مقابل خود احساس علاقه، الفت و اعتماد پیدا کنند.

البته تمام مواردی که عرض می‌کنم، فقط در حد حرف نبود، بلکه ایشان همه این‌ها را در عمل نشان می‌دادند. وقتی یک فرمانده بلندپایه وارد زندان می‌شود و در کنار افرادی که به عنوان شورشگر یا افرادی از جبهه مقابل دستگیر شده بودند زندگی می‌کند، در همان زندان کنار آن‌ها می‌خوابد، با آن‌ها گفت‌وگو می‌کند و از همان غذایی می‌خورد که آن‌ها می‌خورند، طبیعی است که این رفتار، مهر، محبت، علاقه و اعتماد ایجاد می‌کند.

در واقع، رویکرد شهید بروجردی، یک رویکرد کاملاً اسلامی بود؛ اینکه نباید دیگران را قضاوت کنیم و نباید به‌راحتی درباره افراد اظهار نظر کنیم. ما همه، به هر حال، فرزندان یک سرزمین هستیم و اگر از منظر دینی هم نگاه کنیم، همه خواهر و برادر دینی یکدیگر هستیم.

ایشان تا جایی که در توان داشتند، تلاش می‌کردند با گفت‌وگو، مهربانی و استدلال منطقی، طرف مقابل خود را آگاه و هوشیار کنند. هیچ‌گاه نگاه از بالا به پایین نداشتند که مثلاً بگویند اراده ما بر این است و باید این امر اتفاق بیفتد؛ بلکه سعی می‌کردند طرف مقابل را متقاعد کنند.

مردم این حس همراهی و همدلی را به‌صورت عینی می‌دیدند و لمس می‌کردند. به همین دلیل، الحمدلله این محبت و علاقه در میان مردم شکل گرفت و نگاه بسیاری از مردم نسبت به این فرمانده پاسدار و سپاهی تغییر کرد و با احترام از ایشان یاد می‌کنند.

مردم امروز خواستار و مطالبه‌گر رفتار بروجردی ها در میان مسئولان هستند

تسنیم: به نظر شما چرا با وجود گذشت سال‌ها از شهادت شهید بروجردی، همچنان مردم ایشان را الگوی خود می‌دانند و نسل جوان تلاش می‌کند شبیه ایشان باشد و مانند ایشان رفتار کند؟

عبدالرضا: به هر حال، تعاملاتی که شهید بروجردی با مردم داشتند، نسل به نسل توسط خانواده‌ها، پدرها و مادرها نقل شده و این خاطرات و ویژگی‌ها به نسل امروز منتقل شده است. از سوی دیگر، فیلمی هم که درباره ایشان ساخته شد، تأثیرگذار بود و توانست دیدگاه‌ها، نوع رفتار و منش ایشان را بهتر به تصویر بکشد.

واقعیت این است که مردم امروز خواستار و مطالبه‌گر چنین نوع رفتاری در میان مسئولان هستند. اکنون نیز از فرماندهان و مدیران رده‌بالا انتظار دارند که مردم را با وجود همه تفاوت‌های قومی، مذهبی و حتی دیدگاه‌های مختلف، به‌درستی درک کنند و با آن‌ها ارتباط برقرار کنند.

به نظر من، یکی از مهم‌ترین دلایل ماندگاری شهید بروجردی این بود که گفته‌هایشان کمتر و عملشان بیشتر بود. تمام مطالبی که عرض کردم، ایشان در عمل نشان دادند. مردم همه این ارزش‌ها و شعارهایی را که امروز از آن‌ها سخن گفته می‌شود، در رفتار و عملکرد شهید بروجردی به‌صورت عینی دیدند و لمس کردند که همین موضوع باعث شد که ایشان به یک چهره ماندگار در ذهن و دل مردم تبدیل شوند.

تسنیم: آیا جمله، توصیه یا سفارشی از شهید بروجردی وجود دارد که هنوز در ذهن خانواده باقی مانده باشد و همچنان برای اعضای خانواده راهگشا باشد؟

عبدالرضا: فکر می‌کنم مهم‌ترین توصیه و تأکید شهید بروجردی، بحث ولایت و ولایتمداری بود. تا جایی که به یاد دارم، مادربزرگم تعریف می‌کردند که بسیاری از بزرگان، همرزمان شهید و همچنین افرادی که در رأس امور کشور یا از صاحب‌نظران بودند، برای دیدار ایشان به منزل می‌آمدند. از آنجا که مادربزرگ همه این افراد را نمی‌شناختند، ابتدا با ما تماس می‌گرفتند یا از ما می‌خواستند درباره آن شخص سؤال کنیم. اولین پرسشی که مطرح می‌کردند این بود که: آیا ایشان آقا را قبول دارند؟ آیا پشت خط ولایت حرکت می‌کنند یا نه؟

اگر اطمینان پیدا می‌کردند که آن فرد مورد تأیید رهبر انقلاب است و در مسیر ولایت حرکت می‌کند، آن‌وقت اجازه می‌دادند که وارد منزل شود. به نظر من، مهم‌ترین موضوعی که از شهید بروجردی در خانواده به یادگار مانده، همین مسئله ولایتمداری است و همچنان خانواده نیز بر این موضوع تأکید و پایبندی دارند.

تسنیم: دوران پس از شهادت شهید بروجردی، برای حضرت‌عالی، مادر بزرگوار شما و مادربزرگ گرامی‌تان، با توجه به اینکه هم حضرت‌عالی پدر خود را در جنگ از دست دادید و هم شهید بروجردی که از نزدیکان مادرشما بوده به شهادت رسیدند، که قطعا دوران بسیار سختی بوده است. به‌ویژه با توجه به شخصیت بزرگ و فضائلی که از شهید بروجردی فرمودید. اگر ممکن است درباره این مصیبت و صبری که خانواده از خود نشان دادند توضیح دهید؛ صبری که امام شهید ما از آن به عنوان «صبر زینبی» یاد کردند.

عبدالرضا: بنده دختر خواهرزاده شهید بروجردی هستم. یعنی مادر بنده خواهرزاده شهید بروجردی هستند، اما درباره دوران پس از شهادت شهید بروجردی، باید عرض کنم که زمانی که شهید شدند، مادر بنده باردار بودند. مادرم از زمانی که ازدواج کردند، همراه شهید بروجردی به منطقه آمدند و در منطقه کردستان زندگی می‌کردند.

حتی دو روز قبل از شهادت، شهید بروجردی به منزل ما تشریف آورده بودند و بعد از آن به محل مأموریت خود می‌روند و روز بعد یا پس از آن به شهادت می‌رسند.

مادرم صحنه‌هایی که برای من تعریف می‌کنند، از نحوه اطلاع یافتن از شهادت ایشان تا زمانی که به تهران منتقل شدند، نشان‌دهنده صبر و استقامت بسیار زیادی است. شبی که مادربزرگ از شهادت شهید بروجردی مطلع شدند، صبر بسیار بزرگی از خود نشان دادند. همچنین برای خواهران ایشان نیز اتفاق بسیار سنگینی بود.

مادرم تعریف می‌کردند که پس از شهادت شهید بروجردی، بسیاری از نیروهای کردستان تا سال بعد، یکی پس از دیگری به شهادت می‌رسیدند. در یک بازه زمانی، علی‌رغم اینکه پدر من هم به شهادت رسیدند و بسیاری از نیروهای دیگر مانند شهید بیغم و بزرگواران دیگری که از شاگردان و نیروهای تربیت‌شده این مسیر بودند نیز شهید شدند، این اتفاقات پشت سر هم رخ می‌داد و خانواده‌ها از لحاظ روحی و عاطفی با بحران‌های بزرگی مواجه بودند.

اما شهادت شهید بروجردی برای خانواده، یک اتفاق بسیار ویژه و سنگین بود؛ زیرا همان‌طور که عرض کردم، ایشان در خانواده نقش یک بزرگ‌تر، راهنما و تکیه‌گاه را داشتند. ایشان مانند کوهی بودند که همه به ایشان تکیه می‌کردند و با وجود ایشان احساس آرامش و اطمینان داشتند.

البته بزرگ‌مردانی مانند شهید بروجردی، کمتر از این جایگاهی ندارند که سرنوشتشان شهادت باشد. ایشان به آرزوی دیرینه خود رسیدند و ان‌شاءالله هر کسی که چنین آرزوی مقدسی دارد، به آن دست پیدا کند.

اما چیزی که بسیار قابل توجه بود، سبک زندگی و صبری بود که مادربزرگ، خواهران شهید، همسر ایشان و خانواده از خود نشان دادند. مانند حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) ایستادگی کردند، مانند کوه مقاومت کردند و تلاش کردند تا حد امکان در برابر این مصیبت کمر خم نکنند و راه شهید را ادامه دهند. ان‌شاءالله که در این مسیر موفق بوده باشند.

تسنیم: اگر بخواهید به عنوان یک پیام از زندگی شهید بروجردی، اگر بخواهید پیامی را به مردم منتقل کنید، آن پیام چیست؟

عبدالرضا: ان‌شاءالله تلاش ما بر این است که همان‌گونه که شهید بروجردی در سیره و منش خود بر اتحاد ملی و انسجام ملی تأکید داشتند، ما نیز بتوانیم همین مسیر را ادامه دهیم.

از مردم عزیز نیز تقاضا داریم که ان‌شاءالله رهرو راه ولایت باشند و از رهنمودهای رهبر معظم انقلاب پیروی کنند. همچنین تلاش کنند، علی‌رغم همه تفاوت‌ها، تمایزها و دیدگاه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی، در این برهه حساس که ایران عزیز ما بیش از هر زمان دیگری به اتحاد و انسجام ملی نیاز دارد، این وحدت و همدلی را حفظ کنند که در این راستا، امیدواریم با حفظ این انسجام و همبستگی، بتوانیم در مسیر پیشرفت، عزت و سربلندی کشور عزیزمان ایران گام برداریم.

تمرکز بر موضوع خانواده اسلامی و دینی

تسنیم: مرکز فرهنگی شهید بروجردی با چه هدفی راه‌اندازی شد و در حال حاضر اولویت برنامه‌های شما در این مرکز چیست؟

عبدالرضا: مجموعه مرکز فرهنگی شهید بروجردی با هدف ایجاد بستری مطمئن، ایمن و روان برای اشاعه مبانی عمیق دینی، اجتماعی و فرهنگی در سطح ملی راه‌اندازی شده است.

چشم‌اندازی که برای دو سال آینده در نظر گرفته‌ایم، تمرکز بر موضوع خانواده اسلامی و دینی است. برنامه ما این است که بتوانیم برای خانواده‌های عزیز، بستری مناسب، آماده و روان فراهم کنیم تا ان‌شاءالله زمینه تقویت آرامش، محبت و استحکام خانواده بیش از پیش فراهم شود. ;i نخستین گام ما نیز ایجاد بستری برای خانواده‌ها با هدف تأمین آرامش، تقویت محبت و ترویج سبک زندگی اسلامی در محیط خانواده است.

گفت‌و‌گو از: مبین جلیلی