چرا بازار همدان با کمبود نقدینگی دست و پنجه نرم میکند؟
بازار همدان در سالهای اخیر تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی با شرایط دشواری مواجه شده است، کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینههای اجاره، رشد هزینههای تأمین کالا، مشکلات نقدینگی و تغییر الگوی مصرف مردم، فشار مضاعفی را بر واحدهای صنفی وارد کرده است.
در چنین شرایطی، فعالان صنفی معتقدند نگاه به اصناف باید از یک رویکرد صرفاً نظارتی به یک نگاه حمایتی و توسعهمحور تغییر کند چراکه استمرار فعالیت این بخش به معنای حفظ اشتغال، ثبات بازار و تقویت اقتصاد محلی است.
محمد ارغوان، رئیس اتاق اصناف همدان، در گفتوگو با تسنیم با تشریح مهمترین دغدغههای جامعه صنفی استان، از ضرورت حمایت عملی از کسبوکارها، تأمین سرمایه در گردش، اصلاح برخی فرآیندهای مالیاتی و کاهش موانع اداری سخن گفت که مشروح آن به شرح ذیل است.
رکود بازار نتیجه مجموعهای از عوامل اقتصادی است
تسنیم: وضعیت فعلی بازار همدان را چگونه ارزیابی میکنید؟ مهمترین مشکلاتی که امروز اصناف با آن مواجه هستند چیست؟
ارغوان: بازار همدان مانند بسیاری از بازارهای کشور تحت تأثیر شرایط عمومی اقتصاد قرار گرفته است. امروز مهمترین مسئلهای که بسیاری از واحدهای صنفی با آن مواجه هستند، کاهش قدرت خرید مردم و به دنبال آن کاهش حجم معاملات است.
اصناف زمانی میتوانند به فعالیت پایدار ادامه دهند که چرخه خرید و فروش در بازار جریان داشته باشد. وقتی قدرت خرید خانوار کاهش پیدا میکند، اولین اثر آن در بازار و واحدهای صنفی دیده میشود.
از سوی دیگر، هزینههای فعالیت اقتصادی نیز افزایش پیدا کرده است. هزینه اجاره واحدهای صنفی، هزینههای مربوط به تأمین کالا، حملونقل، دستمزد نیروی انسانی و سایر هزینههای جاری، فشار زیادی به کسبه وارد کرده است.
باید توجه داشت که بخش عمده اصناف همدان را واحدهای کوچک و متوسط تشکیل میدهند؛ واحدهایی که معمولاً سرمایه محدود دارند و افزایش هزینهها یا کاهش فروش میتواند به سرعت آنها را با مشکل مواجه کند.
تسنیم: برخی معتقدند بازار همدان با رکود مواجه شده است. آیا این موضوع را تأیید میکنید؟
ارغوان: بله، نمیتوان منکر شد که بخشی از بازار با کاهش رونق مواجه شده است، اما باید علتها را دقیق بررسی کنیم. رکود بازار تنها مربوط به عملکرد اصناف نیست، بلکه نتیجه مجموعهای از عوامل اقتصادی است.
وقتی درآمد خانوارها کاهش پیدا میکند، طبیعی است که اولویت مردم از خرید کالاهای غیرضروری به تأمین نیازهای اساسی تغییر کند. این موضوع مستقیماً بر فعالیت بسیاری از صنوف اثر میگذارد.
البته اصناف همدان تلاش کردهاند با مدیریت شرایط، حفظ انصاف در قیمتگذاری و استمرار ارائه خدمات، بازار را فعال نگه دارند. اما برای بازگشت رونق، نیازمند تقویت قدرت خرید مردم و ایجاد ثبات اقتصادی هستیم.
تسنیم: یکی از مطالبات همیشگی اصناف، موضوع سرمایه در گردش است. چرا این مسئله تا این اندازه اهمیت دارد؟
ارغوان: سرمایه در گردش برای یک واحد صنفی مانند سوخت برای حرکت یک خودرو است. اگر این منابع مالی تأمین نشود، حتی یک واحد صنفی فعال و دارای مشتری نیز نمیتواند به فعالیت خود ادامه دهد.
امروز بسیاری از کسبه برای خرید کالا، حفظ موجودی انبار، پرداخت هزینههای جاری و ادامه فعالیت خود نیازمند منابع مالی هستند، مشکل اینجاست که دسترسی به تسهیلات برای واحدهای کوچک همیشه آسان نیست. فرآیندهای طولانی، ضمانتهای سخت و شرایط بانکی گاهی باعث میشود یک فعال صنفی نتواند در زمان مناسب از منابع مالی استفاده کند.
انتظار ما این است که تسهیلات سرمایه در گردش متناسب با واقعیتهای اقتصادی اصناف طراحی شود یعنی سریع، کمهزینه و قابل دسترس باشد.
حمایت از اصناف باید از وعدههای کلی به اقدامات عملی تبدیل شود
تسنیم: برخی فعالان اقتصادی معتقدند حمایت از اصناف بیشتر در حد حرف باقی مانده و در عمل اتفاق خاصی رخ نداده است. پاسخ شما چیست؟
ارغوان: این نقد را باید جدی گرفت. حمایت از اصناف زمانی معنا پیدا میکند که در میدان عمل آثار آن دیده شود.اصناف نیازمند حمایتهای واقعی هستند؛ حمایتی که به کاهش مشکلات تولیدکننده، توزیعکننده و ارائهدهنده خدمات کمک کند.
ما انتظار نداریم مشکلات اقتصادی یکشبه حل شود، اما انتظار داریم تصمیمات اقتصادی با شناخت دقیق از شرایط بازار گرفته شود.اگر قرار است سیاستی درباره مالیات، بیمه، مجوزها یا تسهیلات اجرا شود، باید نظر جامعه صنفی نیز در فرآیند تصمیمگیری دیده شود؛ زیرا کسانی که در کف بازار فعالیت میکنند، مشکلات را بهتر لمس میکنند.
اصناف مخالف پرداخت مالیات نیستند؛ خواهان تناسب مالیات با شرایط اقتصادی هستند
تسنیم: موضوع مالیات یکی از دغدغههای جدی اصناف است. آیا نگاه صنوف به نظام مالیاتی منفی است؟
ارغوان: اصناف معتقدند پرداخت مالیات یک وظیفه قانونی و اجتماعی است و جامعه صنفی نیز همواره تلاش کرده در چارچوب قوانین، همکاری لازم را با نظام مالیاتی داشته باشد. بنابراین نگاه اصناف به اصل مالیات منفی نیست، بلکه دغدغه اصلی آنها نحوه اجرا، میزان تناسب مالیات با واقعیتهای اقتصادی و شرایط فعالیت واحدهای صنفی است.
امروز بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط با چالشهایی مانند کاهش قدرت خرید مردم، افت فروش، افزایش هزینههای اجاره، دستمزد، مواد اولیه و هزینههای جاری مواجه هستند. در چنین شرایطی طبیعی است که انتظار داشته باشند نظام مالیاتی نیز این واقعیتهای اقتصادی را در نظر بگیرد و صرفاً بر مبنای ارقام ثابت یا شرایط گذشته تصمیمگیری نکند.
ما معتقدیم یک نظام مالیاتی کارآمد باید ضمن حفظ درآمدهای قانونی دولت، به پایداری کسبوکارها نیز توجه داشته باشد؛ چراکه تعطیلی واحدهای صنفی در نهایت به کاهش اشتغال، کاهش تولید و کاهش درآمدهای مالیاتی در آینده منجر میشود. هدف باید ایجاد تعادل میان حقوق دولت و توان واقعی پرداخت مؤدیان باشد.
در این مسیر، اقداماتی مانند تقسیط بدهیهای مالیاتی، ایجاد فرصت برای واحدهایی که به دلیل شرایط اقتصادی دچار مشکل شدهاند، کاهش پیچیدگی فرآیندهای مالیاتی، آموزش و راهنمایی بیشتر مؤدیان و استفاده از روشهای شفاف و عادلانه در تشخیص مالیات میتواند به افزایش اعتماد اصناف کمک کند.
اصناف انتظار ندارند از مسئولیت قانونی خود در پرداخت مالیات معاف شوند، بلکه خواسته آنها این است که نظام مالیاتی متناسب با شرایط واقعی اقتصاد و با رویکرد حمایتی نسبت به کسبوکارهای کوچک اجرا شود تا هم حقوق دولت حفظ شود و هم چرخه فعالیت اقتصادی و اشتغال آسیب نبیند
تسنیم: تعطیلی برخی واحدهای صنفی در سالهای اخیر مطرح شده است. وضعیت همدان در این زمینه چگونه است؟
ارغوان: هر تعطیلی یک واحد صنفی فقط تعطیلی یک مغازه نیست؛ پشت هر واحد صنفی یک خانواده و گاهی چند فرصت شغلی قرار دارد، در همدان نیز مانند سایر استانها، برخی واحدها به دلیل مشکلات اقتصادی مجبور به کاهش فعالیت یا تغییر مسیر شدهاند.
هدف ما این است که قبل از رسیدن یک واحد صنفی به مرحله تعطیلی، حمایتهای لازم انجام شود. حفظ واحدهای فعال، بسیار کمهزینهتر از ایجاد اشتغال جدید است.
اگر بتوانیم با تأمین نقدینگی، کاهش موانع و حمایتهای هدفمند، واحدهای موجود را حفظ کنیم، بخش مهمی از اشتغال استان را صیانت کردهایم.
تسنیم: وضعیت مجوزها و فرآیندهای اداری برای کسبه همدانی چگونه است؟ آیا هنوز بروکراسی مانع فعالیت اقتصادی است؟
ارغوان: یکی از موضوعاتی که همواره از سوی فعالان اقتصادی و کسبه مطرح میشود، بحث فرآیندهای اداری و نحوه صدور مجوزهاست. واقعیت این است که امروز یک فعال اقتصادی باید بخش عمدهای از زمان و انرژی خود را صرف توسعه کسبوکار، ارتقای خدمات و پاسخگویی به نیاز مشتریان کند، نه اینکه درگیر مراحل طولانی، مراجعات متعدد و فرآیندهای پیچیده اداری باشد.
البته وجود چارچوبهای قانونی و نظارت بر فعالیتهای اقتصادی ضروری است، چراکه این نظارت به ایجاد نظم، حفظ حقوق مصرفکنندگان و جلوگیری از فعالیتهای غیرقانونی کمک میکند. اما مسئله اینجاست که فرآیندهای نظارتی و اداری باید به شکلی طراحی شوند که تسهیلکننده فعالیت اقتصادی باشند، نه اینکه خود به یک مانع تبدیل شوند.
در حال حاضر یکی از مطالبات جدی اصناف، تسریع و شفافسازی فرآیند صدور مجوزها، کاهش مراحل غیرضروری، هماهنگی بیشتر میان دستگاههای مختلف و جلوگیری از درخواستهای موازی است. هرچه مسیر فعالیت قانونی برای کسبه روشنتر و سادهتر باشد، انگیزه برای ورود به فعالیتهای رسمی و شفاف نیز افزایش پیدا میکند.
ما معتقدیم استفاده بیشتر از ظرفیت سامانههای الکترونیکی، پاسخگویی دقیقتر دستگاهها و ایجاد وحدت رویه میان نهادهای مرتبط میتواند بخش زیادی از مشکلات موجود را کاهش دهد. هدف باید این باشد که یک فرد برای راهاندازی یا توسعه کسبوکار خود، به جای صرف زمان برای امور اداری، بتواند تمرکز بیشتری بر تولید، خدماترسانی و ایجاد اشتغال داشته باشد.
در نهایت، نگاه اصناف این است که تسهیلگری و نظارت در مقابل یکدیگر قرار ندارند بلکه یک نظام اقتصادی موفق، همزمان به قوانین مشخص، نظارت مؤثر و فرآیندهای ساده و قابل پیشبینی نیاز دارد.
ضرورت همراهی اصناف با تغییرات بازار و توسعه تجارت الکترونی
تسنیم: فضای کسبوکار امروز با تغییرات زیادی مانند فروش اینترنتی و تغییر رفتار مصرفکنندگان مواجه شده است. اصناف همدان برای این تغییرات چه برنامهای دارند؟
ارغوان: بازار در حال تغییر است و اصناف نیز باید خود را با این تغییرات هماهنگ کنند.فروش اینترنتی، شبکههای اجتماعی و روشهای جدید عرضه کالا بخشی از آینده تجارت هستند و نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
اتاق اصناف همدان تلاش دارد در زمینه آموزش، آگاهیبخشی و توانمندسازی کسبه نقش فعالتری ایفا کند تا واحدهای صنفی بتوانند در فضای جدید رقابت کنند، البته این تحول باید همراه با حمایت و آموزش باشد تا کسبه سنتی نیز بتوانند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
تسنیم: زیرساختهایی مانند انرژی و خدمات ارتباطی چه تأثیری بر فعالیت اصناف دارد؟
ارغوان: امروز فعالیت اقتصادی بدون برخورداری از زیرساختهای پایدار و قابل اتکا عملاً با مشکل مواجه میشود. بخش زیادی از فعالیت اصناف، چه در حوزه فروش، خدمات، تولید و چه در ارتباط با مشتریان، به زیرساختهایی مانند برق، اینترنت، سامانههای الکترونیکی و خدمات ارتباطی وابسته شده است.
قطع یا اختلال در این خدمات میتواند مستقیماً بر عملکرد واحدهای صنفی تأثیر بگذارد؛ از کاهش فروش و اختلال در پرداختهای الکترونیکی گرفته تا ایجاد مشکل در ثبت سفارشها، ارتباط با مشتریان و استفاده از سامانههای مورد نیاز. این موضوع برای واحدهایی که فعالیت آنها وابستگی بیشتری به تجهیزات دیجیتال، فروش آنلاین یا زنجیره تأمین الکترونیکی دارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در شرایط امروز، ثبات زیرساختی یکی از پیششرطهای اصلی رونق اقتصادی و افزایش بهرهوری است. همانطور که یک کسبوکار برای رشد به نیروی انسانی، سرمایه و بازار نیاز دارد، به همان اندازه نیز به زیرساختهای مطمئن و پایدار نیازمند است.
بنابراین در برنامهریزیهای اقتصادی باید نگاه ویژهای به پایداری و تقویت زیرساختها وجود داشته باشد. پیشبینیپذیر بودن خدمات، کاهش قطعیها، توسعه زیرساختهای ارتباطی و هماهنگی بیشتر میان دستگاههای مسئول میتواند به کاهش هزینههای کسبوکارها و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی کمک کند.
اصناف انتظار دارند در تصمیمگیریهای مربوط به زیرساختها، آثار مستقیم آن بر فعالیت روزمره کسبه نیز مورد توجه قرار گیرد چراکه هر میزان اختلال کمتر در این حوزه، به معنای استمرار بهتر فعالیت اقتصادی، حفظ اشتغال و ارائه خدمات مطلوبتر به مردم خواهد بود
سه مطالبه اصلی اصناف؛ نقدینگی، اصلاح قوانین و کاهش موانع اداری
تسنیم: اگر بخواهید سه مطالبه اصلی اصناف همدان را مطرح کنید، چه مواردی را اولویت میدانید؟
ارغوان: نخستین مطالبه، تأمین سرمایه در گردش و دسترسی آسانتر به منابع مالی است، دومین موضوع، اصلاح فرآیندهای مالیاتی و بیمهای متناسب با شرایط واقعی کسبوکارهاست و سومین مسئله نیز کاهش موانع اداری و ایجاد فضای باثبات برای فعالیت اقتصادی است.
اصناف همدان آماده همکاری با همه دستگاهها هستند و معتقدیم با تعامل بیشتر میتوان شرایط بازار را بهبود داد.
تسنیم: چشمانداز شما از آینده بازار همدان چیست؟
ارغوان: ما به ظرفیتهای اقتصادی همدان امیدوار هستیم. این استان دارای بازار تاریخی، ظرفیت گردشگری، تولیدکنندگان توانمند و جامعه صنفی فعال است.
اگر حمایتها هدفمند شود و تصمیمات اقتصادی با مشارکت فعالان بازار اتخاذ شود، میتوانیم شاهد بازگشت تدریجی رونق به بازار باشیم.اصناف همدان در همه شرایط کنار مردم بودهاند و امروز نیز آمادهاند در مسیر توسعه اقتصادی استان نقشآفرینی کنند بنابراین حمایت از اصناف در حقیقت حمایت از اشتغال، ثبات بازار و اقتصاد خانوادههای همدانی است.