کدخدایی: رهبر شهید انقلاب قانون را محور و شاخص اجرای عدالت میدانستند
وی گفت: امام راحل از این قِسم بودند و ما خداوند بزرگ را شاکریم که در حیات خودمان این نعمت بیبدیل الهی را درک کردیم و از ایشان، فیض بردیم. ولی همچنان افسوس از اینکه از میان ما رفتند و داغ ایشان هنوز تازه است.
عضو حقوقدان شورای نگهبان افزود: باید اندیشههای آن بزرگمرد تاریخ را به جهانیان و به مردم خودمان نشان داد. نگاههای بلندی که رهبر شهید ما در حوزههای مختلف مخصوصاً در مباحث حقوقی و سیاسی داشتند که هنوز بهخوبی باز و شکوفا نشده را ما باید بهعنوان یک دانشجوی حقوق یا یک پژوهشگر حقوق تبیین کرده و در جامعه بتوانیم آنها را ترویج و نهایتاً در دستگاههای اجرایی به اجرا در آوریم.
کدخدایی با بیان اینکه سخن گفتن از این غم سنگین بسیار دشوار است، گفت: غمی که بر دلها نشسته، به این زودیها از دلها زدوده نخواهد شد. البته افسوس و حسرت برای ما جاماندگان است؛ چراکه حقیقتاً شهدا زندهاند و در پیشگاه الهی به فوز عظیم رسیدهاند و این ما هستیم که از این خیر بزرگ عقب ماندهایم.عضو حقوقدان شورای نگهبان با اشاره به اینکه هر آنچه درباره رهبر شهید بگوییم، کم گفتهایم و زبان از بیان و توصیف واقعی شخصیت و صفات ایشان قاصر است، ادامه داد: رهبر شهید، اندیشمندی توانمند، عالمی برجسته، روشنفکری عالیمقام و سیاستمداری عادل بود. ایشان شهیدی کریم و به تعبیر قرآن، از مصادیق ائمه امر و از رهبرانی بود که به امر الهی برای هدایت جامعه دینی و جامعه ما برانگیخته شد. حضرت امام خمینی(ره) نیز از همین قسم بودند.رئیس پژوهشکده شورای نگهبان ادامه داد: رهبر شهید، شخصیتی علمی و اندیشمندی بزرگ بود که با کولهباری از تجربه، پس از پیروزی انقلاب اسلامی در مقامات عالی نظام حضور داشت و سپس به عنوان رهبر سیاسی در این جایگاه قرار گرفت. جامعه ما حدود 38 سال از وجود و تجربههای ایشان بهره برد و در این مدت، جامعه هدفمند به پیش رفت.
وی به برگزاری همایشهای علمی با محوریت منظومه فکری رهبر شهید در سال گذشته اشاره کرد و گفت: سال گذشته همایش «حقوق ملت و آزادیهای مشروع در منظومه فکری رهبر شهید» را برگزار کردیم و تصمیم گرفتیم این همایش هر سال در 12 آذرماه و با تمرکز بر یکی از بخشهای حقوق عمومی ادامه پیدا کند. امسال نیز با وجود شرایط و ایام خاصی که در پی شهادت رهبر شهید با آن مواجه هستیم، این مسیر را ادامه دادهایم.
کدخدایی گفت: افتتاحیه امروز، بخشی از همایش بینالمللی «امام مجاهد شهید» است که در زمستان امسال کنار عزیزانمان در مؤسسه فرهنگی انقلاب اسلامی برگزار میشود. ما باید بخشی از وظیفه خود را در قبال اندیشههای رهبر شهید ادا کنیم.
وی گفت: قطعاً وظیفه همه صاحبنظران، بهویژه حقوقدانان و فعالان سیاسی، این است که برای ماندگاری و نهادینه شدن اندیشههای رهبر شهید گام بردارند و اندیشههای این بزرگمرد تاریخ را به جهانیان و مردم خود معرفی کنند.
عضو حقوقدان شورای نگهبان با اشاره به نگاه تمدنی رهبر شهید به قانون اساسی افزود: رهبر شهید اصولاً نگاه بلندی مبتنی بر تمدن اسلامی داشتند و قانون اساسی را قاعدهای میدانستند که بر اساس آن، تمدن عظیم اسلامی برپا خواهد شد. این نگاه را میتوان در این برداشت مشاهده کرد که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقدمهای برای تحقق آن تمدن عظیم اسلامی خواهد بود.
وی ادامه داد: رهبر شهید، قانون را شرط نظم و ثبات اجتماعی میدانستند و آن را تعیینکننده مسیر حرکت کشور و آینده آن تلقی میکردند. از نگاه ایشان، قانون به منزله ریلهایی بود که کشور باید در مسیر مشخصشده بر اساس آنها حرکت کند.
رئیس پژوهشکده شورای نگهبان گفت: رهبر شهید مصلحتاندیشیهای غیرضابطهمند را کنار میزدند و رعایت قانون و ضابطه را بر مصلحتاندیشی ترجیح میدادند.
وی در ادامه با تأکید بر جایگاه قانون در منظومه فکری رهبر شهید گفت: ایشان معتقد بودند اگر به مصلحتاندیشیهای غیرضابطهمند روی بیاوریم، همواره نوعی بیقانونی، بینظمی و بیثباتی در کشور ایجاد خواهد شد. از همین رو، قانون را محور و شاخص رعایت و اجرای عدالت نیز میدانستند.
کدخدایی با اشاره به مباحث مطرح درباره انقلاب و انقلابیگری یاداور شد: بارها عبارات رهبر شهید را درباره انقلاب و انقلابی بودن شنیدهاند اما نکته بسیار مهم دیگری وجود دارد که کمتر به آن پرداخته و تدوین شده است و آن اینکه ایشان قانون اساسی را تجسم و تجسد انقلاب میدانستند.اگر کسی بخواهد انقلاب را بشناسد و شاخص انقلابی بودن را بداند، باید به قانون اساسی مراجعه کند. رعایت قانون اساسی و الزامات تصریحشده در آن، یکی از شاخصهای مهم انقلابی بودن است.وی افزود: فراتر از این موارد، رهبر شهید رعایت قانون را شاخص عدل و عدالت نیز میدانستند. عدالت از جمله مقولاتی است که همواره نزد فلاسفه و صاحبنظران سیاسی و جامعهشناسی، بهویژه فلاسفه اسلامی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ اما در وضعیت موجود، اگر از عدالت و عدل سخن میگوییم، رعایت قانون میتواند شاخص تحقق آن باشد.
کدخدایی با اشاره به دیدگاه رهبر شهید درباره حوادث سال 1388 گفت: ایشان در سال 1388 تأکید کردند که اگر انحرافی از قانون ایجاد شود، این امر به بیعدالتی منجر خواهد شد و مهمتر اینکه اگر به قانون تن ندهیم، ناچار خواهیم بود هزینه سنگینتری را بپذیریم.
وی گفت: بنابراین رعایت قانون اولویت دارد؛ هم از جهت اینکه شاخص عدالت است، هم از جهت اینکه شاخص انقلابی بودن محسوب میشود و هم از جهت اینکه شاخص ثبات و نظم در کشور است.
کدخدایی با اشاره به اینکه تأکید رهبر شهید بر قانون و قانونگرایی صرفاً یک سخن ظاهری نبود، گفت: ایشان به این موضوع باور عمیق داشتند و برای تبیین آن، سخنرانیهای متعددی ارائه کردند. تلاش ما نیز این است که با کمک پژوهشگران و جوانان، این دیدگاهها را به رشته تحریر درآوریم و ابعاد مختلف آن را تبیین کنیم.
وی یکی از نکات مهم در نگاه رهبر شهید به امر قانونگذاری را مبنای الهی قانون در مکتب دینی و بهویژه مکتب تشیع دانست.
به گفته وی در مکتب دینی و مکتب شیعی ما، قانون یک امر الهی است. حضرت امام خمینی(ره) نیز بر این نکته تأکید داشتند که حکومت ما، حکومت قانونی و مبتنی بر احکام الهی است و هیچکس نباید از قانون تخطی کند؛ چراکه این حکم، حکم الهی است.
عضو حقوقدان شورای نگهبان ادامه داد: رهبر شهید نیز همین مطلب را تبیین میکردند و معتقد بودند هنگامی که از مردمسالاری دینی سخن میگوییم، امر قانونگذاری از طریق مردمسالاری و با نماد مجلس شورای اسلامی شکل میگیرد و قانونی که بر یک مبنای دینی استوار شده، برای همگان لازمالاتباع و الزامآور خواهد بود.
وی اضافه کرد: در منظومه فکری رهبر شهید، علاوه بر نگاه عمیق دینی به قانون و قانونگذاری، ریشهها و مبانی این قانون نیز تبیین شده است.
کدخدایی با اشاره به ضرورت تحول در نظام قانونگذاری کشور ادامه داد: در حوزه تحول در نگاه به قانونگرایی و قانونگذاری نیز باید با نگاه رهبر شهید، به این مسئله توجه کنیم که قانونگذاری قطعاً نیازمند تحول و دگرگونی است. این تحول باید در چارچوب منظومه فکری ایشان مورد بررسی قرار گیرد.
رئیس پژوهشکده شورای نگهبان ادامه داد: همانطور که اشاره شد، قانون از نگاه رهبر شهید شرط نظم و ثبات اجتماعی و تعیینکننده مسیر حرکت کشور است؛ اما قانونگذاری در نظام اسلامی با نظامهای غیر دینی تفاوت اساسی دارد.
وی گفت: در نظام قانونگذاری جمهوری اسلامی، باید بر احکام اسلامی ابتنا داشته باشیم؛ موضوعی که در سیاستهای کلی نظام قانونگذاری نیز مورد تأکید و ابلاغ رهبر شهید قرار گرفته است.کدخدایی برخی از مهمترین شاخصهای مورد توجه رهبر شهید برای یک نظام قانونگذاری مطلوب را بیان کرد.
به گفته کدخدایی انطباق قوانین با اسناد بالادستی، جامعیت و ماندگاری قانون، انسجام و هماهنگی با سایر قوانین، قابلیت اجرا و ابتنای قانون بر کار کارشناسی، از جمله مباحثی بود که در نگاه ایشان مورد توجه قرار داشت.
وی تأکید کرد: طبیعتاً قوانین باید متقن، به اندازه کافی سریع، روشن و شفاف باشند. البته این موارد مباحث تخصصی است که در فرصت دیگری میتوان به تفصیل درباره آنها بحث کرد.
کدخدایی در پایان سخنان خود با اشاره به تداوم برگزاری این همایش گفت: برنامههای این همایش در 12 آذر سال جاری با حضور اندیشمندان و صاحبنظران کشور برگزار خواهد شد و این مسیر را ادامه خواهیم داد.