بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
رادیو عمومی ملی آمریکا (انپیآر) در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از ناکامی راهبردهای نظامی و دیپلماتیک خود، بار دیگر به اهرم تحریمها علیه ایران روی آورده است. ترامپ مدعی شد که ایران «کاملاً ورشکسته» است و «تورم ۳۰۰ درصدی» دارد، اما تحلیلگران این چرخش را نشانهای از بنبست راهبردی واشنگتن میدانند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنشی قاطع تأکید کرد که هرگاه واشنگتن خود را ناتوان از پیگیری دیپلماسی نشان دهد، به تحریمها پناه میبرد و هرگاه آن تحریمها نتیجهای ندهد، صرفاً دوز آن را افزایش میدهد. خطر واقعی این است که سیاستمداران آمریکایی، با چسبیدن به این عادت بد، شانسهای باقیمانده خود برای خروج آبرومندانهتر از بحرانی که خود ساختهاند را خفه کنند.
به نوشته این رسانه، دولت ترامپ از ۱۶ آوریل «عملیات خشم اقتصادی» را علیه ایران آغاز کرده و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، آن را «معادل مالی یک کارزار بمباران» توصیف کرده است. بر اساس آمار وزارت خزانهداری، صادرات نفت ایران از ۱.۸ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه کاهش یافته و صندوق بینالمللی پول نیز اقتصاد ایران را ۵.۴ درصد کوچکتر برآورد کرده است.
با این حال، ریچارد نفیو از دانشگاه کلمبیا، کارشناس تحریمها، معتقد است که ارزش تحریمها به عنوان یک ابزار «محدود» است، زیرا ترامپ «هنوز هدف استراتژیک خود را توضیح نداده» و با «استفاده ناکافی از زور، توضیح مبهم اهداف، و تزلزل در مذاکرات، دست خود را به طور سیستماتیک تضعیف کرده است.» پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز با وجود اذعان به ناکامی نظامی، مدعی شد که «قدرتمندترین اقتصاد جهان» میتواند «فشار زیادی بر دشمنان وارد کند.» با این حال، افزایش قیمت نفت در روز دوشنبه نشان داد که بازارها نیز به این راهبرد بدبین هستند. این گزارش تصویری از یک ابرقدرت گرفتار در باتلاق راهبردی ترسیم میکند.
خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارشی جامع از آخرین تحولات خاورمیانه نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درخواست ایران برای دریافت غرامت جنگی را رد کرد و متقابلاً خواستار «دریافت غرامت از ایران به خاطر تمامی افرادی که با بمبهای کنار جادهای و درگیریهای متعدد کشته و به شدت مجروح کردهاند» شد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، پیشتر تأکید کرده بود که ایران تا زمان برآورده شدن شروطش از جمله لغو محاصره، رفع تحریمها و پرداخت غرامت، تنگه هرمز را بازگشایی نخواهد کرد.
این گزارش میافزاید که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در مصاحبهای با تلویزیون دولتی، از دیدار طولانی خود با آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، خبر داد و تأکید کرد که ایشان خواستار «وحدت و انسجام» در شرایط دشوار اقتصادی و تحریمها هستند. پزشکیان تصریح کرد که «تمام برنامههای دشمن با هدف ایجاد تفرقه است» و آنچه باید انجام شود «جلوگیری از ظهور شکافهاست.» همچنین محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به ریاست شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. رضایی که هفته گذشته به نیروهای آمریکایی هشدار داده بود، به گفته مؤسسه مطالعات جنگ، در پی «تأمین اهداف حداکثری ایران از جمله کنترل تنگه هرمز» است.
آسوشیتد پرس همچنین از تحولات یمن خبر میدهد که در آن انصارالله به بندر المخا حمله کرده و ۷ نفر کشته شدند. اسرائیل نیز یک شهرک مسیحی در کرانه باختری را منطقه نظامی بسته اعلام کرد.
شبکه فاکس نیوز در گزارشی به قلم اما باسی اعلام کرد که آیت الله مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، با صدور احکامی رسمی، شش تن از فرماندهان ارشد نظامی را منصوب کردند. بر اساس این گزارش، این انتصابات شامل انتصاب علی عبداللهی به عنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، کیومرث حیدری به عنوان معاون وی، ارتقای احمد وحیدی به درجه سرلشکری و فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مصطفی ایزدی به عنوان جانشین فرمانده کل سپاه، علی عظمایی به فرماندهی نیروی دریایی سپاه و حسین طائب به فرماندهی سازمان بسیج میشود.
این رسانه آمریکایی به نقل از یک کارشناس افراطی مدعی شد که زمانبندی و زبان این احکام نشان میدهد تهران به جای مصالحه، خود را برای «رویارویی طولانیمدت» آماده میکند. با این حال، حقیقت آن است که این اقدام بیانگر انسجام نهادهای نظامی جمهوری اسلامی ایران و تکمیل فرآیند طبیعی بازسازی ساختار فرماندهی پس از شهادت جمعی از فرماندهان ارشد در حملات تروریستی آمریکا و اسرائیل است.
فاکس نیوز میافزاید که همزمان با این انتصابات، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از دومین دیدار خود با رهبر معظم انقلاب اسلامی خبر داد و تأکید کرد که ایشان بر ضرورت «وحدت و انسجام» تأکید داشتهاند. این گزارش همچنین با اشاره به اینکه وحیدی تحت تعقیب اینترپل به درخواست آرژانتین به اتهام واهی دست داشتن در انفجار مرکز یهودی آمیا در سال ۱۹۹۴ قرار دارد، تلاش میکند چهرهای منفی از فرماندهان جدید ترسیم کند. دکتر عمر محمد، کارشناس دانشگاه جرج واشنگتن، نیز اذعان کرد که ایران در حال «نهادینه کردن ساختار فرماندهی زمان جنگ خود» است.
رسانه های عربی
المیادین در مقاله ای نوشت که معضل اصلی دونالد ترامپ در جنگ با ایران این است که دریافته است قدرت نظامی بهتنهایی نمیتواند اهداف آمریکا را محقق کند. به باور مقاله، حملات گسترده نه برنامه هستهای ایران را از بین میبرد، نه تهران را به تسلیم وادار میکند و نه موجب بازگشایی تنگه هرمز میشود؛ بلکه ممکن است ایران را به حمله گستردهتر به پایگاههای آمریکا، تأسیسات انرژی و مسیرهای نفتی وادارد و جنگی طولانی و پرهزینه ایجاد کند.
نویسنده تأکید می کند که ترامپ اکنون بهدنبال پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره و توافقی قابلعرضه بهعنوان «پیروزی آمریکا» است. با این حال، هر دو گزینه پیش روی او هزینهزا هستند: ادامه جنگ میتواند منابع اقتصادی و انسانی آمریکا را فرسوده و در آستانه انتخابات میاندورهای هزینه سیاسی سنگینی ایجاد کند؛ مذاکره نیز ممکن است از سوی مخالفان، بهعنوان عقبنشینی و پیروزی ایران تعبیر شود.
این مقاله در پایان نتیجه می گیرد که مشکل ترامپ این نیست که چه میخواهد؛ بلکه نمیداند چگونه بدون پذیرش شکست به آن دست یابد.
الجزیره در مقاله ای به اهمیت راهبردی چهار گذرگاه دریایی هرمز، بابالمندب، دریای سیاه و تنگه تایوان میپردازد و توضیح میدهد چگونه تنشهای نظامی میتوانند تجارت و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهند. حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد حجم تجارت جهانی از طریق دریا انجام میشود؛ بنابراین اختلال در این مسیرها پیامدهایی فراتر از مناطق درگیر دارد.
این مقاله می افزاید: تنگه هرمز مهمترین مسیر انتقال نفت و گاز است و هرگونه انسداد آن موجب افزایش قیمت انرژی، هزینه حملونقل و بیمه میشود. بابالمندب نیز مسیر حیاتی میان آسیا و اروپا است و ناامنی در آن کشتیها را مجبور به دور زدن آفریقا میکند. دریای سیاه برای صادرات غلات و انرژی اهمیت دارد و جنگ روسیه و اوکراین آن را مهمتر کرده است. تنگه تایوان نیز به دلیل نقش اساسی در تجارت صنعتی، فناوری و زنجیره تأمین، بهویژه تولید نیمهرساناها، اهمیت ویژهای دارد.
در مجموع، مقاله تأکید میکند که حتی تهدید به اختلال در این گذرگاهها میتواند قیمت انرژی، غذا و کالاها را افزایش داده و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد.
رأی الیوم در مقله ای نوشت: جنگ و فشارهای آمریکا علیه ایران بهتدریج از یک ابزار قدرت برای دونالد ترامپ به یک بار سیاسی و راهبردی تبدیل شده است. واشنگتن با تکیه بر حملات نظامی، تحریمها و فشار اقتصادی میخواست ایران را به توقف غنیسازی، محدود کردن برنامه موشکی و کاهش نفوذ منطقهای وادار کند، اما ایران توانست در برابر فشارها مقاومت کند و از پذیرش امتیازات اساسی خودداری ورزد.
نویسنده تأکید می کند که ترامپ اکنون میان چند گزینه دشوار گرفتار است: ادامه جنگ میتواند هزینههای نظامی و اقتصادی، قیمت انرژی و نارضایتی داخلی را افزایش دهد؛ عقبنشینی نیز ممکن است شکست سیاسی تلقی شود. از سوی دیگر، متحدان آمریکا نیز دیدگاههای متفاوتی دارند.
به باور نویسنده، احتمال دارد ترامپ بهجای دستیابی به «پیروزی کامل»، بحران را مدیریت یا موقتاً منجمد کند و حل نهایی پرونده ایران را به رئیسجمهور بعدی واگذار کند. در این شرایط، مسئله اصلی نه پیروزی نظامی، بلکه یافتن راهی برای خروج با کمترین هزینه سیاسی و راهبردی است.