استاد دانشگاه تهران: مردمسالاری دینی، مدل مشارکت ملت بعثتیافته است
بیش از 170 روز از شهادت قائد امت، امام خامنهای، میگذرد و مردم با حضور گسترده و مستمر خود در خیابانها و تجمعات، بعثتی را که رهبر شهید پیشبینی کرده بودند محقق کرده و تداوم دادهاند، این بعثت، افقهای جدیدی را برای آینده ایران و تحقق تمدن نوین اسلامی گشوده و آنها را در موقعیتی تازه قرار داده است که نیازمند فهم دقیق و برنامهریزی برای آینده است.
سلسله نشستهای «موقعیت تازه ایران در پرتو بعثت مردم»، با همین هدف طراحی شده و اجرا میشود.
بر این اساس، حجتالاسلام دکتر ابراهیم موسیزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، به عنوان یکی از سخنرانان اولین نشست، در بیانات خود به موضوع «الگوی مشارکت ملت بعثتیافته در تحقق ایران قوی و تمدن نوین اسلامی» پرداخت و مطالب خود را در چهار بخش ارائه داد.
عضو حقوقدان شورای نگهبان: بعثت مردم، جنبش تمدنی است
ایران قوی، آرمان انقلاب اسلامی
دکتر موسیزاده در باب اهمیت مسئلهی داشتن یک الگوی مشارکت، اینطور استدلال کرد که در هیچ دورهای به خصوص در 10 سال اخیر، به عناوینی چون «ایران قوی» و «تمدن نوین اسلامی» به اندازه دوره جمهوری اسلامی پرداخته نشده است، و این مهم، در سخنرانیهای 10 سال گذشتهی رهبر شهید انقلاب نیز بیشتر به چشم میخورد و از نظر ایشان، ایران قوی و تمدن نوین اسلامی، آرمان بزرگ انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی است.
وی با بیان اینکه زحمات زیادی در این حوزه صورت گرفته، اما فاصله بین واقعیت و آرمان بسیار زیاد است، افزود: برای کاهش این فاصله و رسیدن به آرمان جمهوری اسلامی، یکی از مهمترین راهحلهایی که وجود دارد، طراحی الگوهای مشارکت است؛ اما سؤالی که پیش میآید این است که چه نوع الگوی مشارکتی برای ملت مبعوث، مناسب است؟
ارزشهای تمدن نوین اسلامی در تعارض با تمدن غربی است
دکتر موسیزاده، در ادامه به شرح واژگان مهم موضوع سخنرانی خود پرداخت، تا با مشخص شدن منظور از آنها الگوی مطلوب برای مشارکت ملت مبعوث به دست آید.
وی ابتدا به تعریف تمدن نوین اسلامی پرداخت و با بیان اینکه تمدن نوین اسلامی، تمدنی است که فرزند روز خود باشد، و بتواند برای دنیای امروز و پیشرفتهای مختلفی که در حوزههای متفاوت، اتفاق افتاده و دیگر واقعیتهای موجود، الگوی خود را ارائه دهد و رو به جلو پیش برود، تصریح کرد: این تمدن، با تمدن غرب، ایران باستان، و حتی دوره اسلامی قبل خود، متفاوت است، که در بیانیه گام دوم هم به آن اشاره شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران از جمله مشخصات و مؤلفههای تمدن نوین اسلامی را پیوند همزمان تعهد، تخصص، اخلاق و معنویت، و اندیشه، علم و فناوری دانست، و گفت: این کاملا متعارض با تمدن و ارزشهای غربی است.
دکتر موسیزاده سپس بحث خود را حول واژهی ایران قوی ادامه داد و در شرح و توضیح آن گفت: ایران قوی یک مفهوم چند لایه است و در صورتی محقق میشود که در زمینههای، استقلال، امنیت، آزادی و انسجام و وحدت ملی، به پیشرفت قابل ملاحظهای دست یافته و ابعاد مختلف کشور از لحاظ اجتماعی، فرهنگی و نظامی با هم پیش برده شود.
این استاد حقوق عمومی دانشگاه تهران، ملت مبعوث شده را، مجموعهای متشکل از مردم با پیشزمینه تاریخی، ریشههای فرهنگی و اعتقادی، نهادها، سازمانها و نظامهای آن دانست و افزود: این مفهوم مجزا از تک تک افراد است و چیزی فراتر از تعداد آدمهای حاضر در تجمعات است، یعنی ملت مبعوث شده، آن روح کلی حاکم بر سرزمین است که حرکتهای فیزیکی افراد مثل رفتن به تجمعات را شکل میدهد.
الگوی مشارکت مردم در ایران قوی چیست؟
دکتر موسیزاده از توضیح واژگان و چارچوب نظری بحث، یعنی «الگوی مشارکت مردم برای رسیدن به ایران قوی و تمدن نوین اسلامی» اینگونه نتیجه گرفت که این الگو، چیزی نیست جز مردمسالاری دینی.
وی در این باره با اشاره به اینکه برای تحقق مردمسالاری دینی و مردمی و اسلامی بودن آن، اگر یکسری ویژگیها و مؤلفههایی به منصه ظهور برسد، مردمسالاری دینی هم به وجود میآید، افزود: از جمله این ویژگیها، داشتن امید به آینده، پیوند و همزمانی معنویت و اخلاق با علم و اندیشه، نظامسازی اسلامی و ایجاد ساختارهای متناست با نیازهای روز و اقتصاد مقاومتی است.
مشارکت مسئولانه یا صوری؟
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در انتهای سخنرانی خود، به چالشها و موانعی که بر سر راه مردمسالاری دینی قرار دارد، اشاره کرد و در این باره از چالشهای ساختاری، فرهنگی و رسانهای نام برد و تصریح کرد: از جمله این چالشها، فرایندهای حکمرانی ناکارآمد و انتخاب افراد ناشایست است.
وی مدیریت جهادی را راهحل این چالش عنوان کرد و افزود: باید مردم در امور کشور مشارکت داشته باشند، این مشارکت نه صوری، بلکه مسئولانه است، یعنی افراد به عنوان یک عنصر اثرگذار و پویا در عرصههای مختلف نقشآفرینی کنند، در نتیجه حکمرانی در الگوی مشارکت مردمی دو طرفه است، برعکس حکمرانی در الگوی مشارکت انفعالی که به صورت یکسویه است و مردم در آن نقشی ندارند.
گزارش تصویری اولین جلسه از سلسله نشستهای «موقعیت تازه ایران در پرتو بعثت مردم»