آمادگی کشورهای بریکس برای پذیرش حملونقل خودران
به گزارش بخش بینالملل وبانگاه بر اساس دادههای منتشرشده در خبرگزاری مهر به نقل از تیوی بریکس، با افزایش تجارت میان کشورهای عضو بریکس، لجستیک از یک بخش پشتیبان به یکی از عوامل اصلی رقابتپذیری اقتصادی تبدیل شده و حملونقل خودران میتواند نقش مهمی در کاهش هزینهها و افزایش ظرفیت کریدورهای تجاری ایفا کند.
ارزش تجارت میان کشورهای عضو بریکس تا پایان سال ۲۰۲۵ از یک تریلیون دلار فراتر رفته و رشد مبادلات، فشار بیشتری بر بنادر، خطوط ریلی و جادههای این کشورها وارد کرده است. در چنین شرایطی، توسعه زیرساختهای دیجیتال و استفاده از فناوریهای خودران بهعنوان راهکاری برای افزایش ظرفیت شبکههای حملونقل و کاهش هزینههای لجستیکی مطرح شده است.
لوبارتو سارتویو، رئیس کمیته همکاری با کشورهای آسهآن در انجمن کسبوکار اوراسیا، معتقد است افزایش مبادلات درونبریکس موجب رشد تقاضا برای ظرفیتهای حملونقل شده و توسعه حملونقل خودران دیگر صرفاً یک انتخاب فناورانه نیست، بلکه به ضرورتی برای گسترش همکاریهای اقتصادی تبدیل شده است.
وی با اشاره به اینکه سهم لجستیک از تولید ناخالص داخلی کشورهای مختلف بریکس بهطور متوسط بین ۶ تا ۸ درصد است، گفت سرمایهگذاری در زیرساختها تا پایان دهه جاری از ۳ تریلیون دلار فراتر خواهد رفت و دستکم یکچهارم این رقم به دیجیتالیسازی و خودکارسازی اختصاص مییابد.
از سوی دیگر، الکساندر تیتوف، معاون دبیرکل انجمن بینالمللی اقتصادهای دیجیتال، تأکید کرد حملونقل خودران بدون یک زیستبوم دیجیتال چندلایه امکان توسعه گسترده نخواهد داشت و این فناوری باید با شبکههای 5G، ارتباطات خودرو با محیط پیرامون (V2X)، مراکز پردازش داده و سامانههای مدیریت لجستیک یکپارچه شود.
در هند، هزینههای لجستیک حدود ۱۳ تا ۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی برآورد میشود و دولت این کشور قصد دارد این سهم را تا سال ۲۰۳۰ به ۹ تا ۱۰ درصد کاهش دهد. دهلینو همچنین یک تریلیون روپیه برای توسعه زیرساختهای چندوجهی اختصاص داده است. پلتفرم Unified Logistics Interface Platform (ULIP) نیز با اتصال دادههای گمرک، انبارها و شرکتهای حملونقل، امکان رهگیری لحظهای محمولهها و کاهش موانع اداری را فراهم میکند.
در برزیل نیز هزینههای لجستیک حدود ۱۵.۵ درصد تولید ناخالص داخلی است. رشد صادرات محصولات کشاورزی و افزایش تولید غلات، فشار مضاعفی بر بنادر و شبکههای ریلی این کشور وارد کرده است. به همین دلیل، استفاده از کامیونهای خودران و تجهیزات کشاورزی خودکار برای ایجاد زنجیرهای یکپارچه از مزرعه تا بندر مورد توجه قرار گرفته است.
چین از پیشرفتهترین مدلهای خودکارسازی حملونقل در میان کشورهای بریکس برخوردار است. این کشور بیش از ۳۰ پایانه کانتینری خودکار ایجاد کرده و بیش از ۳۵ هزار کیلومتر جاده آزمایشی مجهز به فناوری ارتباطات خودرو با زیرساخت را توسعه داده است. در شهرهایی مانند پکن و ووهان نیز تاکسیهای خودران بهصورت تجاری فعالیت میکنند و کامیونهای خودران میان مراکز لجستیکی تردد دارند.
امارات متحده عربی نیز با هدف افزایش سهم سفرهای خودران به ۲۵ درصد تا سال ۲۰۳۰، در حال توسعه زیرساختهای حملونقل هوشمند است. کریدور هوشمند ابوظبی–دبی بهعنوان بستری برای آزمایش خودروهای خودران و کامیونهای بدون راننده مورد استفاده قرار میگیرد.
در روسیه، تمرکز اصلی بر استفاده از فناوریهای خودران در کریدورهای ترانزیتی است. کریدور بینالمللی حملونقل شمال–جنوب از جمله مسیرهایی است که میتواند از این فناوری برای افزایش سرعت و قابلیت پیشبینی جابهجایی کالا میان روسیه، ایران و هند بهره ببرد.
سارتویو در این زمینه بر ظرفیت روسیه برای ایفای نقش پل ارتباطی میان آسیا و اروپا، تجربه حملونقل در شرایط اقلیمی دشوار و استفاده از سامانههای ناوبری دقیق و راهکارهای دیجیتال تأکید کرده است.
در آفریقای جنوبی نیز فناوریهای خودران میتواند علاوه بر افزایش بهرهوری، به حل مشکل دسترسی مناطق دورافتاده کمک کند. آزمایش پهپادهای باری در شرایط پرواز خارج از خط دید اپراتور با هدف انتقال دارو، نمونههای پزشکی و کالا به مناطقی انجام میشود که دسترسی جادهای به آنها دشوار یا پرهزینه است.
با این حال، توسعه حملونقل خودران در بریکس با چالشهایی همچون تفاوت استانداردهای دیجیتال، ناهماهنگی رویههای گمرکی، کمبود نیروی متخصص و ناسازگاری سامانههای مدیریت داده مواجه است. به گفته تیتوف، نبود استانداردهای مشترک میتواند به شکلگیری «جزایر خودکارسازی» منجر شود؛ به این معنا که سامانههای بسیار کارآمد در داخل کشورها ایجاد شوند، اما در هنگام عبور از مرزهای بینالمللی با یکدیگر ارتباط نداشته باشند.
در همین راستا، توسعه کریدورهای حملونقل فرامرزی و هماهنگسازی استانداردهای تبادل داده میان کشورهای بریکس از اهمیت ویژهای برخوردار است. کریدور شمال–جنوب میان روسیه، ایران و هند، مسیرهای تجاری میان چین و آفریقا و همچنین شبکههای حملونقل میان کشورهای خاورمیانه میتوانند از جمله محورهای اصلی این همکاری باشند.
توسعه خط ریلی رشت–آستارا در ایران نیز میتواند ظرفیت انتقال سالانه دستکم ۱۵ میلیون تن کالا را فراهم کرده و زمان حملونقل از اوستلوگا تا بندرعباس را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
بر این اساس، حملونقل خودران در کشورهای بریکس دیگر صرفاً یک فناوری مرتبط با خودرو نیست، بلکه به بخشی از زیرساخت اقتصادی نسل آینده تبدیل میشود؛ زیرساختی که با ترکیب هوش مصنوعی، تحلیل داده، ارتباطات 5G و سامانههای مدیریت لجستیک میتواند هزینه جابهجایی کالا را کاهش داده، قابلیت پیشبینی زنجیره تأمین را افزایش دهد و زمینه را برای گسترش تجارت میان اعضای بریکس فراهم کند.