مداخله 123 برای پیشگیری از خودکشی در همدان

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از همدان، محمد قادری احسان‌پور ظهر امروز در مرکز اورژانس اجتماعی استان همدان، خودکشی را یکی از مسائل مهم اجتماعی دانست که پیشگیری از آن نیازمند مشارکت و همکاری دستگاه‌های مختلف، متخصصان و رسانه‌هاست و با بیان اینکه هیچ فردی صرفاً به دلیل برخورداری از تحصیلات، جایگاه اجتماعی یا موقعیت شغلی از تجربه افکار خودکشی مصون نیست، افزود: شرایط روحی و اجتماعی مختلف می‌تواند افراد را در مقاطعی از زندگی با بحران مواجه کند و لازم است جامعه نسبت به نشانه‌های این وضعیت و شیوه صحیح کمک‌رسانی آگاهی بیشتری داشته باشد و حتی گاها تحصیلات با خودکشی رابطه عکس دارد.

وی نقش رسانه‌ها را در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی مهم ارزیابی کرد و گفت: انتظار ما از رسانه‌ها این است که هنگام پرداختن به موضوع خودکشی، به جای تمرکز بر جزئیات و نحوه وقوع آن، بر ابعاد پیشگیرانه، راه‌های دریافت کمک و معرفی خدمات تخصصی تمرکز کنند.نحوه روایت یک خبر می‌تواند بر مخاطبان تأثیرگذار باشد و یک اطلاع‌رسانی صحیح و مسئولانه حتی می‌تواند زمینه نجات جان یک انسان و هدایت او به سمت دریافت خدمات تخصصی را فراهم کند؛ بنابراین لازم است رسانه‌ها در پرداختن به این موضوع حساسیت و دقت لازم را داشته باشند.

سرپرست اداره‌کل بهزیستی استان همدان با اشاره به فعالیت شبانه‌روزی اورژانس اجتماعی استان همدان عنوان کرد: تیم‌های اورژانس اجتماعی به صورت 24 ساعته آماده ارائه خدمات مشاوره‌ای، روانی و مداخلات تخصصی به شهروندان در شرایط بحرانی هستند و افراد می‌توانند در موقعیت‌های حساس برای دریافت کمک و حمایت تخصصی به این مجموعه مراجعه کنند.

قادری احسان‌پور با اشاره به گستردگی مأموریت‌های این سازمان اظهار کرد: سازمان بهزیستی حدود 180 وظیفه و نزدیک به 50 کد خدمتی در درگاه مجوزها دارد که بخش قابل توجهی از آنها به ارائه خدمات و حمایت از گروه‌های مختلف جامعه هدف اختصاص دارد.در سال‌های اخیر در حوزه ارتباط با رسانه‌ها و معرفی ظرفیت‌های سازمان بهزیستی عملکرد مطلوبی نداشته‌ایم و لازم است این ارتباط برای تقویت اقدامات پیشگیرانه و آگاهی‌بخشی عمومی جدی‌تر دنبال شود.

وی با تأکید بر اهمیت مطالبه‌گری رسانه‌ها از دستگاه‌های اجرایی افزود: رسانه‌ها می‌توانند در پیگیری مسائل و مطالبات جامعه هدف نقش مؤثری داشته باشند و امیدواریم در این مسیر همراه بهزیستی باشند تا مطالبات مردم و گروه‌های هدف با جدیت بیشتری پیگیری و دنبال شود.

41 درصد اقدامات خودکشی با اختلاف خانوادگی مرتبط است

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان نیز در ادامه این نشست، با اشاره به پوشش 100 درصدی خدمات اورژانس اجتماعی در استان گفت: 41 درصد افرادی که اقدام به خودکشی کرده‌اند با اختلافات خانوادگی مواجه بوده‌اند و 17 درصد نیز سابقه افسردگی داشته‌اند.

ناصر شایگان در ادامه با تشریح وضعیت خدمات اورژانس اجتماعی در استان همدان اظهار کرد: اورژانس اجتماعی با هدف ایجاد امکان مداخله فوری و تخصصی در شرایط بحرانی شکل گرفته است تا پیش از تشدید یک آسیب اجتماعی، اقدامات لازم برای کنترل و مدیریت وضعیت فرد انجام شود.

وی با بیان اینکه تمام نقاط استان همدان تحت پوشش خدمات اورژانس اجتماعی قرار دارند، افزود: در حال حاضر پوشش خدمات اورژانس اجتماعی در استان به 100 درصد رسیده و هیچ نقطه‌ای از استان وجود ندارد که شهروندان آن خارج از پوشش این خدمات باشند.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان با اشاره به اینکه اورژانس اجتماعی در سه بخش اصلی فعالیت می‌کند، گفت: خط تلفنی 123، خدمات سیار و مراکز ثابت، سه بخش اصلی این مجموعه هستند و تلاش شده است با تقویت خدمات تلفنی و سیار، امکان مداخله سریع‌تر در بحران‌ها فراهم شود. هدف این است که تا حد امکان بحران‌ها در همان مراحل اولیه و پیش از رسیدن فرد به مرحله‌ای که نیازمند مداخله در مراکز ثابت باشد، شناسایی و مدیریت شوند؛ از این رو خدمات تلفنی و سیار نقش مهمی در کاهش شدت آسیب‌ها و جلوگیری از گسترش بحران دارند.

شایگان با اشاره به رویکرد چندبعدی اورژانس اجتماعی در مواجهه با آسیب‌ها بیان کرد: پیشگیری اولیه از طریق آموزش و اطلاع‌رسانی، مداخلات فوری برای کاهش آسیب و همچنین اقدامات پس از بحران و پیگیری افراد در معرض آسیب، به صورت همزمان در دستور کار اورژانس اجتماعی قرار دارد.

وی با تأکید بر ارتباط میان آسیب‌های اجتماعی مختلف تصریح کرد: آسیب‌های اجتماعی معمولاً به صورت جدا از یکدیگر اتفاق نمی‌افتند و در مواردی مانند خودکشی، کودک‌آزاری، همسرآزاری، فرار و سایر آسیب‌ها، عوامل متعددی می‌توانند در شکل‌گیری یا تشدید بحران نقش داشته باشند.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان، افزود: به همین دلیل مداخلات اورژانس اجتماعی صرفاً بر یک عامل متمرکز نیست و تلاش می‌شود وضعیت فرد از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گیرد تا متناسب با شرایط موجود، مداخله تخصصی انجام شود.روند فعالیت مراکز ثابت اورژانس اجتماعی اینطور است که افراد در معرض آسیب در این مراکز از جنبه‌های زیستی، روانی و اجتماعی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و روان‌شناس، مددکار اجتماعی و پزشک در کنار یکدیگر وضعیت فرد را بررسی می‌کنند تا ابعاد مختلف بحران شناسایی شود.

شایگان خاطرنشان کرد: در مواردی که فرد به خدمات تخصصی روان‌پزشکی نیاز داشته باشد، پس از انجام غربالگری و مداخلات اولیه، به مراکز درمانی ارجاع داده می‌شود؛ چراکه اورژانس اجتماعی مسئولیت درمان طولانی‌مدت را بر عهده ندارد و مأموریت اصلی آن خارج کردن فرد از شرایط بحرانی و کمک به تثبیت وضعیت اوست. پس از کاهش شدت بحران، فرد برای دریافت خدمات تخصصی متناسب با نیاز خود به مراکز مربوطه ارجاع می‌شود و پیگیری‌های لازم نیز برای جلوگیری از بازگشت فرد به شرایط بحرانی انجام خواهد شد.

وی با اشاره به آمار مربوط به عوامل مرتبط با اقدام به خودکشی در استان همدان عنوان کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، 41 درصد افرادی که اقدام به خودکشی داشته‌اند با اختلافات خانوادگی مواجه بوده‌اند و 17 درصد نیز افسردگی داشته‌اند؛ موضوعی که ضرورت توجه به عوامل خانوادگی و روانی در برنامه‌های پیشگیرانه را نشان می‌دهد.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان، همچنین با اشاره به گروه سنی افراد اقدام‌کننده به خودکشی گفت: بخش قابل توجهی از این افراد در سنین نوجوانی و دوران مدرسه قرار دارند و همین مسئله توجه ویژه به برنامه‌های پیشگیرانه در مدارس را ضروری می‌کند.

شایگان با بیان اینکه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی از اهداف مهم سازمان بهزیستی است، افزود: در همین راستا چند مدرسه به صورت پایلوت برای اجرای برنامه‌های کاهش آسیب انتخاب شده‌اند و اقدامات پیشگیرانه و آموزشی در این مدارس در حال انجام است تا بتوان از شکل‌گیری و تشدید آسیب‌ها در سنین پایین جلوگیری کرد.شناسایی زودهنگام افراد در معرض آسیب، مداخله به‌موقع و هدایت آنها به سمت خدمات تخصصی می‌تواند در کاهش پیامدهای آسیب‌های اجتماعی مؤثر باشد و اورژانس اجتماعی تلاش می‌کند این فرآیند را در سراسر استان با استفاده از ظرفیت‌های موجود دنبال کند.

وی با اشاره به افزایش مراجعه مستقیم افراد و تماس‌های مردمی با اورژانس اجتماعی بیان کرد: افزایش افراد خودمعرف و تماس‌های برقرارشده با خط 123 نشان‌دهنده افزایش اعتماد مردم به خدمات این مجموعه و شناخته‌شدن بیشتر ظرفیت‌های اورژانس اجتماعی در جامعه است.در شهر همدان ضریب نفوذ خدمات اورژانس اجتماعی به 100 درصد رسیده است و هر فردی از هر نقطه شهر که با خط 123 تماس بگیرد، امکان پاسخگویی و در صورت نیاز اعزام تیم سیار برای مداخله در بحران وجود دارد.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان با اشاره به تغییر روند مداخلات اورژانس اجتماعی در سال‌های اخیر گفت: پیش از این بخش بیشتری از موارد برای دریافت خدمات به مرکز ثابت ارجاع می‌شد، اما با تقویت خط 123 و خدمات سیار، بسیاری از بحران‌ها در همان مراحل اولیه مدیریت می‌شوند و موارد کمتری به مرحله نیاز به مداخله در مرکز ثابت می‌رسند.

شایگان ادامه داد: ساختار اورژانس اجتماعی بر سه بخش خط تلفنی 123، خدمات اجتماعی سیار و مرکز ثابت استوار است؛ خط 123 وظیفه دریافت تماس و ارزیابی اولیه را بر عهده دارد، تیم‌های سیار برای مداخله در محل اعزام می‌شوند و در مرکز ثابت، بررسی‌های تخصصی‌تر و جامع‌تری روی افراد در معرض آسیب انجام می‌شود.

وی با تشریح نحوه بررسی افراد در مرکز ثابت اظهار کرد: در این مراکز یک تیم تخصصی متشکل از روان‌شناس، مددکار اجتماعی و پزشک وضعیت فرد را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند و صرفاً یک عامل مانند افسردگی مورد توجه قرار نمی‌گیرد، بلکه شرایط روانی، اجتماعی و منابع حمایتی فرد نیز ارزیابی می‌شود.در موارد مرتبط با اقدام به خودکشی، بررسی منابع حمایتی فرد اهمیت زیادی دارد؛ چراکه باید مشخص شود فرد چه کسانی یا چه ظرفیت‌هایی را در اطراف خود برای دریافت حمایت دارد تا پس از عبور از بحران، احتمال تکرار رفتار آسیب‌زا کاهش پیدا کند.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی استان همدان با بیان اینکه اورژانس اجتماعی مسئول درمان طولانی‌مدت افراد نیست، گفت: در مواردی که فرد به خدمات روان‌پزشکی نیاز داشته باشد، ابتدا غربالگری و مداخلات اولیه انجام می‌شود و در صورت ضرورت، فرد برای دریافت خدمات تخصصی روان‌پزشکی و دارودرمانی به مراکز مربوطه ارجاع داده می‌شود.

شایگان خاطرنشان کرد: هدف اصلی اورژانس اجتماعی در این مرحله، رساندن فرد به ثبات و خارج کردن او از وضعیت بحرانی است تا از تشدید آسیب جلوگیری شود؛ پس از ایجاد ثبات نیز متناسب با نوع مشکل، فرد برای دریافت خدمات تخصصی و مستمر به دستگاه یا مرکز مربوطه ارجاع خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه آسیب‌های اجتماعی به صورت زنجیره‌ای با یکدیگر ارتباط دارند، اظهار کرد: مداخلات اورژانس اجتماعی تنها به خودکشی محدود نمی‌شود و در موضوعاتی مانند کودک‌آزاری، همسرآزاری، فرار و تنش‌های خانوادگی نیز تلاش می‌شود عوامل زمینه‌ساز و شرایط پیرامونی فرد به صورت جامع بررسی و مدیریت شود.

فرد در معرض خودکشی نیازمند حمایت است، نه انگ زنی

رئیس اورژانس اجتماعی همدان نیز در ادامه با تأکید بر قابل پیشگیری بودن خودکشی گفت: افراد دارای افکار خودکشی، قصد اقدام یا در معرض بحران می‌توانند به‌صورت شبانه‌روزی و رایگان با خط 123 تماس بگیرند تا تیم تخصصی اورژانس اجتماعی در سریع‌ترین زمان ممکن برای مداخله و ارائه خدمات لازم اقدام کند.

معصومه کاشی اظهار کرد: بحران‌های عاطفی و روانی در بسیاری از موارد ماهیتی گذرا دارند و واکنش سریع و دریافت مشاوره تخصصی می‌تواند به مهار و مدیریت این شرایط کمک کند؛ بنابراین نباید فردی که در چنین موقعیتی قرار گرفته است با قضاوت و انگ مواجه شود، بلکه باید مسیر دریافت حمایت و خدمات تخصصی برای او فراهم شود.

وی افزود: اگر فردی در شرایط بحرانی قرار داشته باشد و خودش با 123 تماس بگیرد یا یکی از اطرافیان متوجه احتمال اقدام او شود، تیم اورژانس اجتماعی پس از دریافت گزارش، حسب شرایط برای حضور در محل و انجام مداخلات تخصصی اقدام می‌کند و نوع خدمت نیز بر اساس وضعیت فرد تعیین خواهد شد.

رئیس اورژانس اجتماعی همدان با اشاره به گروه‌های هدف این مجموعه گفت: افراد دارای افکار خودکشی، افرادی که اقدام به خودکشی داشته‌اند، کودکان، دختران، زنان و مردان در معرض خشونت و سایر افراد گرفتار آسیب‌های اجتماعی از جمله گروه‌هایی هستند که می‌توانند از خدمات اورژانس اجتماعی استفاده کنند.

کاشی ادامه داد: خدمات اورژانس اجتماعی از مداخله فوری در بحران آغاز می‌شود و در صورت نیاز، فرد برای دریافت خدمات تخصصی‌تر به مراکز مربوط ارجاع داده شده و روند پیگیری و مراقبت پس از بحران نیز دنبال می‌شود.

وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به افراد در معرض خودکشی تصریح کرد: رویکرد امروز باید از «انگ‌زنی» و برخورد قضایی با فرد در بحران فاصله بگیرد و به سمت حمایت و توانمندسازی حرکت کند؛ به این معنا که فرد به جای اینکه به دلیل شرایط بحرانی خود احساس طردشدگی یا برچسب‌خوردگی داشته باشد، بتواند برای دریافت خدمات مشاوره و حمایت تخصصی مراجعه کند.

رئیس اورژانس اجتماعی همدان بیان کرد: اگر فرد پس از عبور از مرحله بحرانی به مشاوره طولانی‌مدت نیاز داشته باشد، خدمات متناسب با شرایط او ادامه پیدا می‌کند و در صورت نیاز، به سطح بعدی خدمات مشاوره‌ای ارجاع داده می‌شود تا فرآیند حمایت تنها به زمان وقوع بحران محدود نشود.

کاشی با اشاره به اهمیت نقش رسانه‌ها در پیشگیری از خودکشی گفت: انتظار می‌رود در موارد خودکشی از انتشار مشخصات فرد و جزئیاتی که می‌تواند آسیب‌زا باشد خودداری شود و به جای آن، مسیرهای دریافت کمک از جمله شماره‌های 123 اورژانس اجتماعی و 1480 خدمات مشاوره بهزیستی به مردم معرفی شود تا افراد در معرض خطر بدانند برای دریافت کمک به کجا مراجعه کنند.

وی تأکید کرد: خط 123 اورژانس اجتماعی به‌صورت 24 ساعته و رایگان آماده پاسخگویی به شهروندان است و افراد در معرض بحران یا اطرافیان آنها می‌توانند برای دریافت راهنمایی و مداخله تخصصی با این خط تماس بگیرند. در مواردی که اقدام به خودکشی انجام شده باشد، حسب شرایط سایر دستگاه‌های امدادی از جمله پلیس 110، اورژانس 115 و آتش‌نشانی 125 نیز برای امدادرسانی و انتقال فرد به مراکز درمانی وارد عمل می‌شوند.

رئیس اورژانس اجتماعی همدان اظهار کرد: تغییر روایت جامعه درباره خودکشی، آغاز گفت‌وگویی مسئولانه، کاهش انگ و معرفی مسیرهای دریافت کمک می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیب داشته باشد و هدف اصلی باید این باشد که فرد گرفتار بحران، پیش از رسیدن به مرحله اقدام، امکان دریافت حمایت تخصصی و مؤثر را پیدا کند.

در ادامه این نشست، از بخش پاسخگویی به تماس‌های خط تلفن ثابت اورژانس اجتماعی نیز بازدیدی توسط خبرنگاران انجام شد؛ جایی که مشاوران و کارشناسان این مجموعه در حال پاسخگویی به تماس‌ها، ارائه مشاوره و ثبت و پیگیری گزارش‌های دریافتی بودند.