مشارکت 15هزار جوان ونوجوان در برنامههای موسسه جوانان آستان قدس رضوی
وی افزود: بر همین اساس تلاش کردهایم دوره بینهایتی شو و دیگر دورههای آموزشی، نقطه پایان ارتباط با مخاطب نباشند. نوجوانی که وارد این مسیر میشود، پس از پایان دوره اصلی میتواند متناسب با علاقه، نیاز، سن و شرایط خود وارد برنامههای تکمیلی شود و ارتباطش را در قالب آموزش مجازی، فعالیت حضوری، برنامههای استانی، اردو، فعالیت جمعی یا دیگر قالبهای تربیتی ادامه دهد. بینهایتی شو؛ آغاز یک مسیر تربیتی
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی یکی از مهمترین مسیرهای ورود نوجوانان به این مجموعه را دوره مجازی بینهایتی شو دانست و گفت: این دوره با هدف پاسخگویی به پرسشهای بنیادی و اعتقادی نوجوانان و جوانان طراحی شده و چهاردهمین دوره آن برای متولدین سالهای 1380 تا 1392 در حال اجراست.
مختاری ادامه داد: در این دوره موضوعاتی مانند شناخت خود، جهان، خدا و دین و همچنین پرسشها و شبهاتی که نوجوان در مسیر شکلگیری جهانبینی خود با آنها مواجه میشود، با زبانی متناسب با نسل نوجوان و در قالبهای مجازی، رسانهای و تعاملی ارائه میشود تا مباحث اعتقادی از فضای صرفاً نظری فاصله گرفته و برای مخاطب قابل لمستر شود.
وی مبنای محتوایی این مسیر آموزشی را مجموعه معارف کاربردی عنوان کرد و گفت: در این مجموعه موضوعاتی همچون معرفتشناسی، انسانشناسی و جهانشناسی، خداشناسی، راهنماشناسی، اسلامشناسی، شیعهشناسی و معادشناسی دنبال میشود و تلاش شده است این مباحث از قالب صرفاً کتابی و کلاسیک خارج شده و در قالب یک تجربه آموزشی متناسب با مخاطب نوجوان ارائه شود.
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی تصریح کرد: در ساختار بینهایت نیز پایان دوره اصلی به معنای پایان ارتباط با مخاطب نیست و برای فارغالتحصیلان دوره، برنامههای تکمیلی و فعالیتهای متنوع دیگری پیشبینی شده است.
پسادوره؛ حلقه اتصال دورههای تربیتی
مختاری درباره برنامههای پسادوره نیز گفت: پسادوره صرفاً به این معنا نیست که مخاطب پس از پایان یک کلاس، در کلاس دیگری ثبتنام کند؛ مسئله اصلی این است که نوجوان احساس کند همچنان در یک مسیر قرار دارد و برای ادامه دادن، سؤال پرسیدن، تجربه کردن و حضور دوباره، امکان و فرصت در اختیار اوست.
وی افزود: بخشی از مخاطبان پس از طی دورههای اصلی، به دورههای تکمیلی هدایت میشوند و بخشی نیز از طریق برنامههای فرهنگی، اجتماعی، گروهی و استانی ارتباط خود را با مجموعه ادامه میدهند. تلاش ما این است که مخاطب به جای تجربه چند برنامه پراکنده، با یک زنجیره پیوسته از فعالیتهای تربیتی مواجه باشد.
مشارکت بیش از 15 هزار نوجوان و جوان در برنامههای غیرحضوری
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی با اشاره به گستره برنامههای غیرحضوری گفت: در ماههای نخست سال، بیش از 15 هزار نوجوان و جوان در برنامههای غیرحضوری استمرار ارتباط حضور داشتهاند.
مختاری برنامههایی همچون توکل عمومی، عهدینو، حلما، دلارام و صفر و صد را از جمله برنامههای اجراشده در این بخش برشمرد و افزود: موضوعات این برنامهها متنوع است؛ برخی به مباحث معرفتی و تربیتی میپردازند و برخی دیگر مسائل ملموسی را مورد توجه قرار میدهند که نوجوان و جوان در زندگی فردی و اجتماعی خود با آنها مواجه است.
وی ادامه داد: برای نمونه، برنامه حلما بر موضوع تابآوری تمرکز دارد، دلارام به مسئله خشم و شیوه مدیریت آن میپردازد و صفر و صد نیز مسئله کمالگرایی را مورد توجه قرار میدهد. در کنار این موضوعات، برنامههای معرفتی نیز با هدف تقویت بنیانهای فکری و معنوی مخاطبان اجرا میشود.
مختاری تأکیدکرد: انتخاب این موضوعات بر این اساس انجام شده است که ارتباط تربیتی تنها در سطح انتقال مجموعهای از مفاهیم نظری باقی نماند و بخشی از مسائل واقعی زندگی مخاطب نیز در این مسیر دیده شود.
تربیت، فرایندی فراتر از یک دوره آموزشی است
وی درباره ضرورت استمرار ارتباط با نوجوانان اظهارداشت: یک رویداد میتواند در چند روز یا چند هفته تمام شود، اما تربیت فرایندی زمانبر است. بسیاری از پرسشها یا تغییراتی که در ذهن نوجوان ایجاد میشود، حتی ممکن است بعد از پایان دوره خود را نشان دهد و در همان زمان است که نوجوان به امکان گفتوگو، دریافت پاسخ یا تجربه بعدی نیاز دارد.
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی افزود: اگر ارتباط درست در این مرحله وجود نداشته باشد، نوجوان ممکن است با پرسشهایی که در جریان دوره برای او شکل گرفته تنها بماند؛ به همین دلیل تلاش شده است مسیرهایی برای همراهی بعد از دوره پیشبینی شود.
مختاری گفت: هدف این است که نوجوان احساس نکند با بسته شدن آخرین جلسه، ارتباطش با مجموعه نیز پایان یافته است. اگر قرار است یک فرایند تربیتی شکل بگیرد، باید فرصت ادامه دادن، بازگشت، تجربه جدید و حتی تغییر مسیر متناسب با نیاز مخاطب وجود داشته باشد.
استمرار ارتباط با نوجوانان در استانها
وی بخش دیگری از برنامههای مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی را مربوط به نوجوانان و جوانان ساکن استانهای مختلف کشور دانست و اظهار کرد: بسیاری از مخاطبانی که در دورهها، اردوها یا برنامههای مؤسسه حضور پیدا میکنند، ساکن مشهد نیستند و پس از پایان برنامه به شهر خود بازمیگردند؛ بنابراین اگر سازوکاری برای ادامه ارتباط وجود نداشته باشد، ارتباط با بخشی از این مخاطبان قطع خواهد شد.
مختاری افزود: بر همین اساس فعالیتهای استمرار ارتباط در سطح استانها نیز طراحی شده و در ماههای نخست سال حدود چهار هزار و 500 نفر در قالب این برنامهها با مجموعه در ارتباط بودهاند.
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی تصریح کرد: برنامههای استانی با توجه به ظرفیتها و شرایط هر منطقه دنبال میشوند تا نوجوان برای ادامه مسیر خود الزاماً وابسته به حضور در مشهد نباشد و بتواند بخشی از فعالیتها را در شهر یا استان محل زندگی خود تجربه کند.
فضای مجازی در کنار تجربه حضور و فعالیت جمعی
مختاری یکی از ویژگیهای این مدل را استفاده همزمان از ظرفیت فضای مجازی و برنامههای حضوری دانست و گفت: آموزش مجازی امکان ارتباط با نوجوانان سراسر کشور را فراهم میکند، اما تمام نیاز یک نوجوان را نمیتوان صرفاً با محتوای آنلاین پاسخ داد. تجربه حضور در جمع همسالان، کار گروهی، فعالیت اجتماعی و مشارکت در یک برنامه واقعی نیز بخشی از فرایند رشد اوست.
وی ادامه داد: به همین دلیل تلاش شده است آموزش مجازی نقطه شروع یا یکی از اجزای ارتباط باشد و در کنار آن، فعالیتهای گروهی، فرهنگی، رقابتی، مناسبتی، اردوها و برنامههای حضوری نیز برای گروههای مختلف مخاطبان طراحی شود.
به گفته مختاری، در مشهد نیز برای بخشی از مخاطبان، بهویژه نوجوانان، برنامههای حضوری و جمعی متناسب با علایق و ویژگیهای سنی آنان اجرا شده است تا ارتباط شکلگرفته در دورههای آموزشی بتواند در یک فضای اجتماعی و واقعی نیز ادامه پیدا کند.
هدفگذاری برای تبدیل مخاطب دوره به عضو یک شبکه
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی با بیان اینکه یکی از اهداف این رویکرد، عبور از نگاه مقطعی به مخاطب است، بیان کرد: در مدل رویدادمحور معمولاً تعداد ثبتنامکنندگان، شرکتکنندگان یا افراد حاضر در یک برنامه، شاخص اصلی موفقیت تلقی میشود، اما در یک الگوی تربیتی باید علاوه بر تعداد ورودیها، به این موضوع نیز توجه کرد که چند نفر پس از پایان برنامه همچنان در مسیر باقی میمانند.
مختاری افزود: اگر نوجوان پس از پایان یک دوره بتواند در یک برنامه تکمیلی حضور پیدا کند، در فعالیتی جمعی نقش بگیرد، با مربی و همسالان خود ارتباط داشته باشد یا در فرصتی دیگر دوباره وارد چرخه فعالیت شود، از وضعیت مخاطب یک دوره به عضوی از یک شبکه ارتباطی تبدیل میشود. این شبکه میتواند به مرور زمینه شناسایی نوجوانان مستعد، شکلگیری گروههای دوستی و فعالیت، افزایش مشارکت اجتماعی و حتی حضور خود نوجوانان در نقشهای فعالتر را فراهم کند.
سامانه آموزش مجازی؛ ظرفیت ارتباط با مخاطبان سراسر کشور
وی همچنین به ظرفیت سامانه آموزش مجازی مؤسسه جوانان اشاره کرد و گفت: یکی از زیرساختهای مورد استفاده برای استمرار ارتباط، سامانه آموزش مجازی است که امکان ارائه دورههای کوتاهمدت و بلندمدت را بدون محدودیت جغرافیایی فراهم کرده است.این دورهها طیفی از موضوعات معارف و اعتقادات، مهارتهای فردی و زندگی، فکر و اندیشه، فعالیتهای فرهنگی و تشکیلاتی و مسائل سیاسی و اجتماعی را دربرمیگیرد و علاوه بر نوجوانان و جوانان، برای گروههایی مانند والدین، مربیان، دانشجویان و فعالان فرهنگی نیز برنامههایی در نظر گرفته شده است.
مدیرعامل مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی ادامه داد: بینهایتی شو یکی از نمونههای شاخص استفاده از ظرفیت آموزش مجازی برای ارتباط گسترده با نسل نوجوان است؛ برنامهای که علاوه بر دوره اصلی، برای ادامه ارتباط با مخاطبان خود از دورههای تکمیلی، فعالیتهای رسانهای، برنامههای جمعی و دیگر قالبهای مشارکتی استفاده میکند.
هدف، حفظ ارتباط تربیتی پس از پایان دوره است
مختاری در جمعبندی این رویکرد اظهارداشت: مسئله برای ما صرفاً این نیست که چند نفر وارد یک دوره میشوند؛ مهم این است که بعد از پایان آن دوره چه اتفاقی برای مخاطب میافتد. اگر نوجوان در یک برنامه به یک پرسش، علاقه، استعداد یا تجربه تازه برسد، باید مسیر بعدی نیز پیش روی او قرار داشته باشد.
وی تأکید کرد: تلاش ما این است که مجموعه دورههای آموزشی، برنامههای مجازی، فعالیتهای استانی و برنامههای حضوری در کنار یکدیگر یک زنجیره ارتباطی ایجاد کنند؛ زنجیرهای که نوجوان و جوان بتواند متناسب با نیاز و شرایط خود در مقاطع مختلف از آن استفاده کند و ارتباطش با یک مجموعه تربیتی به یک دوره یا رویداد کوتاهمدت محدود نشود.