اجرای طرح چهارمرحلهای توسعه چک الکترونیکی از مهر ۱۴۰۵؛ کاهش تدریجی چکهای کاغذی
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، از ابتدای مهرماه ۱۴۰۵، برنامه جامع بانک مرکزی برای گذار از چکهای کاغذی به ابزارهای الکترونیکی وارد فاز عملیاتی میشود. این طرح که در چهار مرحله تدوین شده، با هدف اصلی تسهیل فرآیندهای بانکی، کاهش کاغذبازی و افزایش استفاده از خدمات غیرحضوری در نظام بانکی کشور صورت میپذیرد.
مرحله نخست این برنامه که از ابتدای مهر تا پایان آذرماه ۱۴۰۵ به طول میانجامد، مستلزم آن است که بانکها سهم چکهای الکترونیکی را به ۲۵ درصد از مجموع دستهچکهای صادرشده برسانند. علاوه بر این، ۲۵ درصد از چکهای الکترونیکی واگذار شده در سامانه چکاوک باید از طریق روشهای غیرحضوری پردازش شوند.
این روند تدریجی در مراحل بعدی شتاب بیشتری خواهد گرفت. در مرحله دوم، که از ابتدای دی تا پایان اسفندماه ۱۴۰۵ را در بر میگیرد، هدفگذاری افزایش سهم چکهای الکترونیکی به ۴۰ درصد است. متعاقباً، مرحله سوم از فروردین تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶، سهم ۶۰ درصدی را هدف قرار داده و در نهایت، مرحله چهارم که از خرداد تا پایان تیرماه ۱۴۰۶ ادامه دارد، سهم ۸۰ درصدی چکهای الکترونیکی را محقق خواهد ساخت.
همگام با افزایش سهم ابزارهای الکترونیکی، تعداد برگههای چک کاغذی نیز به صورت مرحلهای کاهش خواهد یافت. برای مشتریان حقیقی، سقف دستهچک کاغذی در مرحله اول ۱۰۰ برگ تعیین شده که به تدریج در مراحل بعدی به ۵۰، ۲۵ و در نهایت به ۱۰ برگ کاهش مییابد. مشتریان حقوقی نیز تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶ با سقف ۱۰۰ برگ دستهچک کاغذی مواجه خواهند بود و از خرداد همان سال این سقف به ۵۰ برگ تقلیل خواهد یافت.
بانک مرکزی بر پایش مستمر عملکرد بانکها در اجرای این اهداف تأکید کرده و در صورت عدم تحقق، بانکهای عامل مشمول اقدامات قانونی خواهند شد. این برنامه با هدف اجرای تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت و حرکت به سمت منع صدور چکهای کاغذی تدوین شده است.
چک الکترونیکی مزایای قابل توجهی از جمله غیرحضوری کردن فرآیندهای بانکی، کاهش زمان معاملات، کاهش هزینههای چاپ و نگهداری اسناد کاغذی، و همچنین مزایای زیستمحیطی را به همراه دارد. افزایش قابلیت رهگیری، شفافیت بیشتر معاملات و کاهش ریسک جعل و سوءاستفاده از جمله دیگر مزایای این ابزار نوین پرداخت محسوب میشود. سیاوش غیبیپور، کارشناس اقتصادی، نیز با اشاره به صرفهجویی در زمان و هزینهها، حذف امکان سرقت و سوء استفاده، و از بین رفتن احتمال آسیبدیدگی و مفقودی، بر اهمیت دوچندان چک الکترونیکی تأکید کرده است.
موفقیت این طرح مستلزم عواملی چون آموزش مشتریان، فراهم بودن زیرساختهای فنی، سهولت استفاده از خدمات الکترونیکی و هماهنگی کامل بین بانکها و سامانههای مرتبط است. همچنین، حمایت و آموزش مشتریانی که دسترسی کمتری به خدمات دیجیتال دارند، در دوره گذار به چک الکترونیکی امری ضروری است.