از بودجه 17 همتی تا توسعه شهری؛ روایتی از کارنامه مدیریت شهری اراک
اراک در سالهای گذشته با مجموعهای از مسائل و مطالبات شهری مواجه بوده است؛ از چالشهای ترافیکی و نیاز به توسعه زیرساختهای حملونقل گرفته تا مسائل زیستمحیطی، آلودگی هوا، مدیریت پسماند، ساماندهی بافت مرکزی و حفظ هویت تاریخی شهر. در چنین شرایطی، مدیریت شهری تنها به اجرای پروژههای عمرانی محدود نمیشود و برنامهریزی برای ارتقای کیفیت زندگی، توسعه فضاهای عمومی، تقویت نشاط اجتماعی و افزایش مشارکت شهروندان نیز بخشی از وظایف مهم مدیریت شهری به شمار میرود. از این منظر، تصمیمات شورای شهر و شهرداری میتواند تأثیر مستقیمی بر زندگی روزمره شهروندان داشته باشد.
در دوره اخیر مدیریت شهری اراک نیز پروژههای مختلفی در حوزههای عمرانی و زیرساختی دنبال شده است؛ از اجرای تقاطعهای غیرهمسطح و اقدامات مرتبط با کاهش گرههای ترافیکی گرفته تا ساماندهی هسته مرکزی شهر، توسعه زیرساختهای مدیریت آبهای سطحی، پیگیری معبر 24 متری و تعیین تکلیف برخی پروژههای نیمهتمام. در کنار این اقدامات، موضوعاتی مانند مدیریت پسماند، ساماندهی فضاهای شهری و توجه به بناها و خانههای تاریخی نیز در دستور کار قرار گرفته است. با این حال، ارزیابی عملکرد مدیریت شهری تنها با تعداد پروژهها یا میزان بودجه قابل انجام نیست و میزان اثرگذاری این اقدامات بر زندگی مردم و نحوه پاسخگویی به مطالبات شهروندان نیز اهمیت ویژهای دارد.
یکی از مهمترین مسائل اراک، موضوع آلودگی هواست؛ مسئلهای که به دلیل شرایط صنعتی شهر و فعالیت مجموعههای مختلف در اطراف آن، طی سالهای گذشته به یکی از مطالبات جدی شهروندان تبدیل شده است. مدیریت این چالش نیازمند همکاری میان دستگاههای مختلف و اتخاذ تصمیمهایی فراتر از محدوده اختیارات شهرداری است. در کنار محیطزیست، حفظ هویت تاریخی اراک نیز اهمیت دارد؛ چراکه بازار تاریخی و بناهای قدیمی شهر تنها آثار معماری نیستند، بلکه بخشی از شناسنامه فرهنگی و تاریخی اراک محسوب میشوند و نحوه حفاظت و احیای آنها میتواند در آینده فرهنگی و حتی گردشگری شهر تأثیرگذار باشد.
در همین چارچوب، خبرنگار خبرگزاری تسنیم استان مرکزی در مصاحبهای تفصیلی با داود قربانی، دبیر هیئترئیسه شورای کلانشهر اراک، به بررسی اولویتهای مدیریت شهری در سال پایانی فعالیت شورای ششم و مرور بخشی از مهمترین اقدامات و چالشهای پیشروی اراک. بودجه و میزان تحقق آن، پروژههای عمرانی و ترافیکی، طرح پیادهراه هسته مرکزی، معبر 24 متری، آلودگی هوا و موضوع مازوتسوزی، مدیریت پسماند، حفظ میراث تاریخی، مشارکت و انتقاد سازنده شهروندان و همچنین توسعه برنامههای فرهنگی و هنری، پرداخته که مشروح آن در زیر میآید:
*اراک دیگر فرصت آزمون و خطا ندارد؛ باید با مشکلات 40 ساله شهر برخورد کرد
*بودجه شهر 10 تا 15 برابر شد؛ حالا نوبت حل مشکلات انباشته است
*مردم اراک سالهاست هزینه آلودگی هوا را میپردازند؛ وعده جلوگیری از مازوتسوزی باید عملی شود
*هسته مرکزی اراک باید به مردم بازگردد؛ پیادهراه در مسیر اجراست
*بخش بزرگی از تملک معبر 24 متری انجام شده است
*آلودگی هوای اراک فقط مسئله شهرداری نیست؛ صنایع باید پاسخگو باشند
*ماجرای استیضاح شهردار اراک از زبان دبیر هیئترئیسه شورا
*استیضاح شهردار اراک انجام شد اما مورد پذیرش دستگاه حاکمیتی قرار نگرفت
*پیادهراه اراک در مسیر اجرا؛ هسته تاریخی شهر به روی مردم بازمیگردد؟
*معبر 24 متری اراک به مرحله اجرا نزدیک میشود؛ بخش عمده تملکات انجام شد
*تقاطعهای غیرهمسطح اراک چه بلایی بر سر گرههای ترافیکی آوردند؟
*لندفیل جدید اراک؛ مدیریت پسماند شهر وارد مسیر تازهای شد
*بازار تاریخی اراک در مسیر احیا؛ خانههای تاریخی زیر چتر مرمت شهری
تسنیم: از وقتی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار دادید سپاسگزاریم، در سال پایانی فعالیت شورای شهر، مهمترین اولویت و رویکرد مدیریت شهری اراک چیست؟
قربانی: در سال پنجم فعالیت شورا، بودجهای بالغ بر 17 همت برای شهر اراک تصویب کردیم که حقیقتاً بودجهای بسیار قابلتوجه است. اگر این رقم را با بودجه سال نخست فعالیت شورا مقایسه کنیم، شاهد افزایش حدود 10 تا 15 برابری هستیم و این موضوع نشاندهنده آن است که مجموعه مدیریت شهری، اجرای پروژههای بزرگ و پاسخ به مطالبات مردم را با جدیت دنبال کرده است.
تسنیم: با توجه به افزایش قابلتوجه بودجه، چه میزان از منابع پیشبینیشده در سالهای گذشته محقق شده است؟
قربانی: در سالهایی که در شورا حضور داشتیم، بهطور میانگین حدود 70 تا 75 درصد بودجه محقق شده است. این میزان تحقق بودجه نشان میدهد که شهرداری در زمینه تأمین منابع و تحقق بودجه عملکرد قابلقبولی داشته و تلاش جدی برای عملیاتی کردن برنامهها صورت گرفته است.
البته صرف افزایش بودجه هدف نهایی نیست؛ مسئله اصلی این است که این منابع در مسیر درست و برای اجرای پروژههایی هزینه شود که بتواند بخشی از مشکلات و مطالبات انباشته شهر را برطرف کند.
تسنیم: شما به انباشت مشکلات شهری در سالهای گذشته اشاره کردید. مدیریت شهری برای جبران این عقبماندگیها چه رویکردی داشته است؟
قربانی: ما به این باور رسیدیم که انباشت کارها و مشکلاتی که طی حدود 40 سال گذشته در شهر وجود داشته، باید به شکلی مدیریت شود که در شأن مردم اراک باشد. نمیتوان انتظار داشت همه این مسائل در مدت کوتاهی برطرف شود، اما باید با برنامهریزی و اولویتبندی، اقدامات مؤثر و ماندگاری را در دستور کار قرار داد.
هدف ما این بوده و هست که بتوانیم پروژهها و اقداماتی را دنبال کنیم که در نهایت به رضایتمندی عمومی مردم منجر شود. به نظر من این مهمترین پیام مدیریت شهری به شهروندان است؛ اینکه منابع و ظرفیتهای موجود در مسیر حل مسائل واقعی شهر و ارتقای کیفیت زندگی مردم به کار گرفته شود.
تسنیم: بازخورد عملکرد شورای شهر و مدیریت شهری را چگونه ارزیابی میکنید؟
قربانی: طبیعتاً مهمترین معیار، بازخوردی است که مردم نسبت به عملکرد مدیریت شهری دارند. آنچه برای ما اهمیت دارد این است که نحوه کارکرد شورا و شهرداری بتواند روایت خوبی از خدمت به مردم ارائه دهد.
اگر بتوانیم بخشی از مشکلات شهر را کاهش دهیم، پروژههای مورد نیاز مردم را به سرانجام برسانیم و رضایتمندی عمومی را افزایش دهیم، میتوان گفت در مسیر خدمت به شهروندان گام برداشتهایم. در نهایت، قضاوت اصلی درباره عملکرد مدیریت شهری را باید در بازخورد و رضایت مردم جستوجو کرد.
امام شهید امت نیز بر موضوع امیدآفرینی تأکید داشتهاند. در همین راستا، معتقدیم تلاش گسترده و اقدامات مؤثر مدیریت شهری میتواند زمینهساز افزایش رضایتمندی عمومی مردم شود. هرچه این تلاشها ملموستر و نتیجه اقدامات برای شهروندان قابل مشاهدهتر باشد، طبیعتاً امید و اعتماد عمومی نیز تقویت خواهد شد. الحمدلله در این زمینه میتوان گفت که مدیریت شهری تا حدود زیادی موفق عمل کرده است.
تسنیم: یکی از اقدامات مهم مدیریت شهری در سالهای اخیر، اجرای تقاطعهای غیرهمسطح در اراک بوده است. این پروژهها چه تأثیری بر وضعیت ترافیکی شهر داشتهاند؟
قربانی: تقاطعهای غیرهمسطحی که در شهر اراک اجرا شدند، واقعاً اقدامات بسیار مهم و مؤثری بودند؛ از جمله تقاطع حضرت امام خمینی(ره)، تقاطع میدان امام حسین(ع) و همچنین تقاطعی که در مسیر جاده فراهان اجرا شد.
الحمدلله اجرای این پروژهها گشایش خوبی در وضعیت ترافیکی شهر ایجاد کرد و موجب رضایتمندی شهروندان شد. اهمیت این موضوع فقط به مردم اراک محدود نمیشود؛ چراکه برخی از این تقاطعها در مسیرهای ارتباطی و تردد ملی قرار دارند و هموطنان عزیز نیز از آنها استفاده میکنند.
در گذشته، توقفهای طولانی و گرههای ترافیکی در این مسیرها مشکلاتی را برای شهروندان و مسافران ایجاد میکرد، اما با اجرای این پروژهها و تکمیل تقاطعهای غیرهمسطح، بخش قابلتوجهی از این گرههای ترافیکی برطرف شد.
در مجموع، میتوان گفت اجرای این پروژهها تسهیل خوبی در عبور و مرور شهروندان، هماستانیها و سایر هموطنان ایجاد کرده و یکی از اقدامات مؤثر مدیریت شهری در حوزه حملونقل و ترافیک بوده است.
تسنیم: درباره اجرای پروژه پیادهراه هسته مرکزی شهر اراک و اقداماتی که در این محدوده در حال انجام است، توضیح دهید؟
قربانی: در ارتباط با پیادهراه هسته مرکزی شهر، واقعیت این است که شهرداری در حال اجرای بخشی از زیرساختهایی است که باید در ادوار گذشته مورد توجه قرار میگرفت. یکی از مسائل مهم در این محدوده، مدیریت آبهای سطحی بود؛ بهویژه در ابتدای خیابان محسنی، ابتدای خیابان حصار و محدوده سر بازار که در زمان بارندگی با مشکلاتی مواجه بودیم.
در حال حاضر شهرداری با اجرای لولهگذاری با قطر 60 اینچ، در حال ایجاد زیرساخت لازم برای جمعآوری و هدایت بخش قابلتوجهی از آبهای سطحی است تا این موضوع موجب رنجش و ایجاد مشکل برای مردم نشود. در کنار این موضوع، زیرساختهای مربوط به آب، برق، گاز و مخابرات نیز در قالب اقدامات اولیه پروژه در حال ساماندهی و اجراست.
تسنیم: برخی این پروژه را تصمیمی مربوط به شورای ششم میدانند. آیا اجرای پیادهراه هسته مرکزی تصمیمی جدید است؟
قربانی: باید به این نکته توجه داشت که اجرای پیادهراه در هسته مرکزی شهر، صرفاً ایده اعضای شورای ششم نیست؛ بلکه این موضوع در طرح جامع و طرح تفصیلی شهر پیشبینی شده و ابلاغیههای مربوط به آن نیز از سوی وزارت راه و شهرسازی صادر شده است. بنابراین مدیریت شهری موظف بوده است در این زمینه اقدام کند.
ما معتقدیم هسته مرکزی شهر متعلق به مردم است و نباید بهگونهای باشد که به دلیل ترافیک خودروها، شهروندان نتوانند از این بخش مهم و تاریخی شهر استفاده کنند. هسته مرکزی باید فضایی در اختیار مردم باشد تا شهروندان بتوانند با آرامش و امنیت بیشتری در آن تردد و از ظرفیتهای این محدوده استفاده کنند.
تسنیم: اجرای پیادهراه هسته مرکزی چه دستاوردهایی میتواند برای شهر اراک داشته باشد؟
قربانی: پیادهراه شدن هسته مرکزی میتواند از جنبههای مختلف برای شهر اراک مؤثر باشد. یکی از مهمترین موضوعات، کاهش ترافیک و مسائل و مشکلات زیستمحیطی ناشی از تردد غیرضروری خودروها در این محدوده است. همچنین افزایش امنیت و آرامش شهروندان در زمان پیادهروی و ایجاد فضای مناسبتر برای حضور مردم از دیگر مزایای این طرح است.
از سوی دیگر، این محدوده میتواند به یکی از نقاط مناسب شهر برای زیست شبانه تبدیل شود و زمینه حضور بیشتر مردم و رونق فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را فراهم کند.
بر اساس بررسیهایی که انجام شده بود، بخش قابلتوجهی از ترددهایی که از غرب شهر به سمت شرق انجام میشد، صرفاً برای عبور از هسته مرکزی بود و مقصد نهایی بسیاری از این خودروها هسته مرکزی شهر نبود. بر همین اساس، مسیرهای جایگزین برای هدایت این ترددها پیشبینی و معرفی شد.
تسنیم: مسیرهای جایگزین برای تردد خودروها در اطراف هسته مرکزی چه مسیری هستند؟
قربانی: برای مدیریت ترافیک، محورهایی مانند خیابان میرزای شیرازی و خیابان شریعتی بهعنوان دو مسیر اصلی پیرامون هسته مرکزی مورد توجه قرار گرفتهاند تا ترددهای عبوری از این مسیرها هدایت شود و فشار ترافیکی از هسته مرکزی کاهش پیدا کند.
بنابراین انتظار ما این است که شهروندان نیز در کنار شهرداری قرار بگیرند و با همراهی و مساعدت خود، زمینه تسریع در اجرای این پروژه را فراهم کنند. طبیعتاً هرچه همکاری مردم بیشتر باشد، عوامل اجرایی شهرداری نیز میتوانند پروژه را با سرعت بیشتری پیش ببرند و شهروندان زودتر از نتایج آن بهرهمند شوند.
تسنیم: یکی از مهمترین مسائل و مطالبات چند سال اخیر مردم اراک، موضوع آلودگی هواست؛ مسئلهای که با آغاز فصل سرد سال و افزایش پایداری جوی و بروز پدیده وارونگی دما، معمولاً تشدید میشود. با توجه به اینکه عوامل مختلفی در ایجاد آلودگی هوای اراک نقش دارند و در اطراف این شهر نیز مجموعههای صنعتی و نیروگاهی متعددی فعالیت میکنند، از نگاه شما مهمترین منابع آلاینده اراک کدام مجموعهها هستند و این آلایندگیها چگونه بر کیفیت هوای شهر و سلامت شهروندان اثر میگذارد؟
قربانی: در بحث آلودگی هوا، عوامل مختلفی میتوانند نقش داشته باشند، اما از نظر ما یکی از مهمترین موضوعات، آلایندگی ناشی از فعالیت مجموعههایی مانند پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه است. بخشی از آلایندگی این مجموعهها در کریدور اطراف محور شازند به اراک قرار میگیرد و با توجه به شرایط جوی، این آلودگیها به سمت شهر اراک هدایت میشوند.
در زمان وقوع پدیده وارونگی دما، شرایط بهگونهای میشود که آلایندهها در سطح پایین جو باقی میمانند و عملاً مانند لایهای از آلودگی بر فراز شهر اراک قرار میگیرند. این مسئله موجب کاهش کیفیت هوا و ایجاد مشکلات تنفسی برای شهروندان میشود.
تسنیم: شورای شهر اراک طی سالهای اخیر چه اقداماتی برای پیگیری موضوع آلودگی هوا انجام داده است؟ با توجه به اینکه بخش قابلتوجهی از منابع آلاینده خارج از محدوده مدیریت مستقیم شهرداری قرار دارند، شورا چگونه توانسته این مطالبه را از دستگاههای مسئول و مجموعههای صنعتی پیگیری کند و آیا این پیگیریها به نتایج مشخصی نیز منجر شده است؟
قربانی: ما این موضوع را در مقاطع مختلف بهصورت جدی دنبال کردهایم. در مقطعی، اراک یکی از مراکز استانی بود که موضوع جلوگیری از مازوتسوزی در فصل سرد سال درباره آن مطرح شد و وزارت کشور نیز در خصوص چند مرکز استان به این جمعبندی رسید که در ایام سرد سال از مازوتسوزی جلوگیری شود تا مردم بتوانند هوای سالمتری استنشاق کنند.
در شورای شهر نیز بهعنوان پارلمان شهری، کارگروه محیط زیست تشکیل دادیم و این موضوع را طی چندین جلسه با حضور مدیران کل، نمایندگان مجلس و شهردار پیگیری کردیم. تلاش شد عوامل مؤثر بر آلودگی هوا بهصورت فنی احصا و مستند شود و بخشی از این موارد نیز برای پیگیری حقوقی به دادستانی ارائه شد تا دادستان بهعنوان مدعیالعموم در این موضوع ورود کند.
تسنیم: یکی از مباحث مهم در آلودگی هوای اراک، موضوع استفاده از سوخت مازوت در نیروگاهها در فصل سرد سال است؛ موضوعی که همواره با حساسیت و مطالبه عمومی همراه بوده است. با توجه به وعدههایی که برای جلوگیری از مازوتسوزی مطرح شده و همچنین پیگیریهایی که در سطح استان و شورای شهر صورت گرفته، انتظار شما از مسئولان برای فصل سرد پیشرو چیست و آیا امیدوار هستید امسال شاهد تکرار این مسئله و افزایش آلایندگی در شهر اراک نباشیم؟
قربانی: انتظار ما این است که وعدههایی که در خصوص جلوگیری از مازوتسوزی مطرح شده، عملیاتی شود. همچنین قرار بود استاندار نیز این موضوع را پیگیری کند تا به نتیجه برسد.
امیدواریم امسال، انشاءالله موضوع مازوتسوزی دوباره در دستور کار این شرکتها قرار نگیرد و شاهد کاهش آلایندگی و بهبود کیفیت هوای شهر اراک باشیم. مردم اراک سالهاست با مسئله آلودگی هوا مواجه هستند و انتظار دارند مجموعه دستگاههای مسئول، برای حل این مشکل اقدامات مؤثر و عملی انجام دهند.
تسنیم: در حوزه مدیریت پسماند، یکی از اقدامات مهم دوره اخیر احداث و بهرهبرداری از لندفیل شهر اراک بود. این پروژه چه نقشی در ساماندهی جمعآوری، تفکیک و دفن پسماند شهر داشته است؟
قربانی: در حوزه پسماند، با حضور وزیر کشور، لندفیل شهر اراک احداث و افتتاح شد و این پروژه مسیر جدیدی را برای نحوه جمعآوری و امحای پسماند شهر اراک ایجاد کرد. الحمدلله در این زمینه موفقیتهای خوبی حاصل شد و شهروندان نیز توانستند از نتایج این اقدامات بهرهمند شوند.
ما در بحث جمعآوری پسماند بهصورت حرفهای و تخصصی ورود کردیم و توانستیم بخش عمدهای از مشکلاتی را که در این حوزه وجود داشت، برطرف کنیم. در زمینه دفن پسماند نیز توفیقات خوبی حاصل شد و شرایط به سمت ساماندهی بیشتر پیش رفت.
از سوی دیگر، شهرداری با شرکتی قراردادی منعقد کرده است که بر اساس آن، این شرکت طی چند سال گذشته جمعآوری زباله از مبدأ را بهصورت تخصصی و تفکیکشده انجام میدهد. شهرداری اراک نیز با توجه به تجهیزات و امکاناتی که در اختیار دارد، فرآیند جداسازی را دنبال میکند.
در مجموع، میتوان گفت بخش قابلتوجهی از مشکلات حوزه پسماند که در گذشته وجود داشت، در این دوره برطرف شده و اقدامات انجامشده توانسته مسیر مدیریت پسماند شهر اراک را به سمت ساماندهی و تخصصیتر شدن هدایت کند.
تسنیم: با توجه به اینکه در این دوره مدیریت شهری تأکید بیشتری بر مسائل فرهنگی شده است، عملکرد شورا و شهرداری در حوزه عمرانی و تعیین تکلیف پروژههای نیمهتمام را چگونه ارزیابی میکنید؟
قربانی: اعتقاد ما این است که در این دوره، توجه بیشتری به مسائل فرهنگی داشتهایم، اما در عین حال از حوزه عمرانی نیز غافل نشدهایم. همانطور که اشاره کردم، چندین پروژه مهم و اساسی در شهر اراک در این دوره به سرانجام رسید؛ علاوه بر پروژههایی که در دورههای گذشته کلنگزنی شده بودند و برخی از آنها حتی 17 تا 18 سال بلاتکلیف مانده بودند، این پروژهها نیز مورد رسیدگی قرار گرفتند و به مرحله بهرهبرداری رسیدند.
در کنار تعیین تکلیف پروژههای قدیمی، چندین پروژه مهم نیز در همین دوره کلنگزنی، اجرا و افتتاح شد و شهروندان شاهد بهرهبرداری از آنها بودند. بنابراین تلاش شد در کنار توجه به مسائل فرهنگی، اجرای پروژههای عمرانی و پاسخ به نیازهای زیرساختی شهر نیز با جدیت دنبال شود.
تسنیم: یکی از موضوعات مهم در حوزه تملکات شهری، تعیین تکلیف معبر 24 متری است که سالها با تأخیر مواجه بوده است؛ روند تملک این مسیر در این دوره چگونه پیش رفته و چه برنامهای برای ورود به مرحله اجرایی آن دارید؟
قربانی: در بحث تملکات، موضوع معبر 24 متری یکی از مسائل مهم شهر اراک است و اعتقاد من این است که با زیر سؤال رفتن معبر 55 متری در دوره ششم، ظلم مضاعفی به شهر اراک شد. اگر همان پروژه با همان کیفیت پیش میرفت، بخش عمدهای از مسائل ترافیکی شهر اراک مدیریت میشد.
در همان دوره، معبر 55 متری به 24 متری تبدیل شد، اما متأسفانه در عمل تملک قابلتوجهی در این مسیر انجام نشد و این معبر بیشتر در حد یک عنوان و معرفی به مردم باقی ماند و اقدام عملیاتی مشخصی در این زمینه شاهد نبودیم.
با اصرار اعضای شورا و پیگیریهای شهرداری، در این دوره پلاکهای متعددی در مسیر معبر 24 متری تملک شده است. بخش عمده تملکات این مسیر، حداقل از میدان چهارراه ولیعصر تا ابتدای شکرایی، انجام شده و چندین ملک دیگر نیز باقی مانده که انشاءالله با انجام تملک آنها، وارد فاز اجرایی و عملیاتی این معبر خواهیم شد. امیدواریم با اجرای معبر 24 متری، بخشی از مشکلات ترافیکی شهر اراک مدیریت شود و این مسیر بتواند نقش مؤثری در بهبود وضعیت تردد در شهر داشته باشد.
تسنیم: در حوزه هویت تاریخی و فرهنگی شهر اراک، بازار تاریخی و ابنیه قدیمی چه جایگاهی دارند و شهرداری برای حفظ، مرمت و احیای این میراث تاریخی چه اقداماتی انجام داده است؟
قربانی: در بحث هویت تاریخی شهر اراک، بازار تاریخی یکی از موضوعات مهم است. با توجه به نامهای که از سوی یونسکو ارسال شده بود و تأکید بر اینکه در صورت باقی ماندن پل خیبر، روند ثبت جهانی بازار تاریخی اراک با مشکل مواجه خواهد شد، یکی از دلایل عمده جمعآوری پل خیبر نیز همین موضوع بود. انشاءالله در ادامه و در بحث اجرای طرح هسته مرکزی شهر، به سایر موارد مرتبط نیز خواهیم پرداخت.
اعتقاد ما این است که ابنیه و بناهای قدیمی، شناسنامه شهر اراک هستند و حفظ آنها اهمیت زیادی دارد. در همین راستا اقدامات مؤثر و خوبی انجام شده و چندین خانه تاریخی در شهر اراک توسط شهرداری مدیریت و فرآیند بازسازی و مرمت آنها دنبال میشود.
همچنین قراردادی میان شهرداری اراک، ادارهکل میراث فرهنگی و اداره اوقاف به منظور حفظ و مرمت خانههای تاریخی و بازار تاریخی شهر اراک منعقد شده است. امیدواریم با ادامه این اقدامات و اجرای طرحهای مرمتی، بتوانیم رسالتی را که در قبال حفظ هویت تاریخی شهر بر عهده پارلمان شهری داریم، به نحو مطلوب انجام دهیم.
اگر بخواهیم کارنامه این دوره را به مردم ارائه کنیم، تا حدود دو، سه ماه گذشته معتقد بودیم کارنامه قابلقبولی برای ارائه داشتیم و اقدامات انجامشده در حوزههای مختلف قابل مشاهده بود.
تسنیم: در ماههای پایانی فعالیت شورا، موضوع سلب اختیارات شهردار و سپس استیضاح آقای محمودی مطرح شد؛ از نگاه شما این روند چه تأثیری بر جایگاه پارلمان شهری و روابط شورا با مدیریت شهری داشت؟
قربانی: متأسفانه اقداماتی که در ماههای اخیر دوره شورا انجام شد، باعث شد نگاه بخشی از همشهریان نسبت به پارلمان شهری تغییر کند. به اعتقاد من، برخی از اعضای شورا در مواردی به دنبال موضوعاتی بودند که احساس میکردند با آقای محمودی نمیتوانند به جمعبندی برسند و این مسائل، بیش از آنکه رویکرد عمومی داشته باشد، رویکرد شخصی پیدا کرده بود.
در ابتدا اختیارات شهردار از وی سلب شد و پس از آن، شورا وارد فرآیند استیضاح شد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که به گفته بنده، شورای عالی امنیت ملی نیز در این موضوع ورود کرده بود و تأکیداتی درباره جلوگیری از تغییر شهرداران و دهیاران در این شرایط وجود داشت. همچنین این موضوع از سوی نمایندگان دولت به رئیس شورا منتقل شده بود که وزارت کشور بر پرهیز از استیضاح تأکید کرده است.
با وجود این تأکیدات، موضوع استیضاح در شورا دنبال شد و در نهایت شورا به جمعبندی برای استیضاح شهردار رسید. در حالی که طبق دستورالعمل ابلاغی، اگر قرار بود چنین اقدامی انجام شود، لازم بود شورا مسائل و دلایل خود را بهصورت فنی به وزارت کشور منعکس کرده و مجوز لازم را دریافت کند که به گفته من این فرآیند طی نشد.
استیضاح در پارلمان شهری انجام شد، اما مورد پذیرش دستگاه حاکمیتی قرار نگرفت. به همین دلیل امروز این سؤال برای برخی شهروندان مطرح است که اگر شهردار استیضاح شده، چرا همچنان در شهرداری حضور دارد و به فعالیت خود ادامه میدهد.
پاسخ این است که اگرچه فرآیند استیضاح در شورای شهر انجام شده، اما با توجه به تأکیدات و تصمیمات دستگاههای حاکمیتی، ادامه فعالیت شهردار مورد تأکید قرار گرفته است. بر اساس آنچه به ما اعلام شده، از آقای محمودی خواسته شده است که به روند فعالیت خود به عنوان شهردار ادامه دهد.
تسنیم: به نظر شما چگونه مشارکت مردم میتواند به توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی شهری در اراک کمک کند؟چه راهکارهایی میتوان برای افزایش مشارکت شهروندان در تصمیمگیریها و برنامههای شهری ارائه داد؟
قربانی: مردم یکی از مهمترین عوامل در توسعه و پیشرفت هر شهر به شمار میروند و بدون مشارکت شهروندان، برنامههای توسعه شهری نمیتوانند به شکل مطلوب اجرا شوند. در شهر اراک نیز مردم به عنوان ساکنان و استفادهکنندگان اصلی فضاهای شهری، نقش مهمی در شناخت مشکلات و ارائه راهکارهای مناسب دارند. مدیران شهری میتوانند با ایجاد ارتباط بیشتر با شهروندان و فراهم کردن زمینه برای بیان دیدگاهها و نیازهای آنان، برنامههای شهری را متناسب با شرایط واقعی جامعه تنظیم کنند. مشارکت مردم باعث میشود شهروندان احساس مسئولیت بیشتری نسبت به محل زندگی خود داشته باشند و در حفظ و بهبود آن همکاری کنند.
یکی از مهمترین زمینههای مشارکت مردم در توسعه شهری، حضور آنان در تصمیمگیریهای مربوط به شهر است. شهروندان میتوانند از طریق شوراهای شهر، جلسات محلهای، تشکلهای مردمی و دیگر روشهای مشارکت اجتماعی، مشکلات و خواستههای خود را مطرح کنند. برای مثال، موضوعاتی مانند وضعیت حملونقل عمومی، ترافیک، فضای سبز، کیفیت معابر، امکانات فرهنگی و ورزشی و خدمات محلهای از جمله مسائلی هستند که شناخت دقیق آنها تا حد زیادی به ارتباط مستقیم با مردم نیاز دارد. مشارکت شهروندان در این فرایندها میتواند موجب افزایش شفافیت و نزدیکتر شدن تصمیمات مدیریت شهری به نیازهای واقعی مردم شود.
مردم همچنین در حفظ محیطزیست و ارتقای کیفیت زندگی شهری نقش مهمی دارند. رعایت اصول مربوط به نظافت شهر، کاهش تولید زباله، تفکیک پسماند، حفظ فضای سبز و جلوگیری از آسیب رساندن به امکانات عمومی، نمونههایی از رفتارهای شهروندی مؤثر در توسعه پایدار هستند. در شهری مانند اراک که مسائل زیستمحیطی و آلودگی هوا از موضوعات مهم شهری محسوب میشود، همکاری شهروندان در استفاده مناسب از حملونقل عمومی، کاهش استفاده غیرضروری از خودروهای شخصی و توجه به محیطزیست میتواند در کنار اقدامات دستگاههای مسئول، به بهبود شرایط زندگی کمک کند.
از سوی دیگر، مشارکت مردم فقط به مسائل عمرانی و زیستمحیطی محدود نمیشود و ابعاد اقتصادی و اجتماعی نیز دارد. حمایت از کسبوکارهای محلی، مشارکت در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، کمک به توسعه گردشگری شهری و توجه به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی اراک میتواند به رونق اقتصادی و اجتماعی شهر کمک کند. همچنین حضور جوانان، دانشجویان، متخصصان، دانشگاهها و سازمانهای مردمنهاد در برنامههای شهری میتواند ایدههای تازهای برای حل مشکلات و استفاده بهتر از ظرفیتهای شهر ایجاد کند. استفاده از این ظرفیتها میتواند رابطه میان جامعه و مدیریت شهری را تقویت کند.
توسعه شهری اراک زمانی میتواند به شکل پایدار و متوازن پیش برود که میان مردم و مدیریت شهری تعامل و همکاری مناسبی وجود داشته باشد. شهرداری و سایر نهادهای مسئول با فراهم کردن فرصت مشارکت، اطلاعرسانی شفاف و توجه به پیشنهادهای شهروندان میتوانند زمینه حضور فعالتر مردم را فراهم کنند. در مقابل، شهروندان نیز با افزایش احساس مسئولیت، رعایت حقوق دیگران و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و شهری میتوانند در ساختن شهری بهتر نقش داشته باشند. بنابراین، مردم نه تنها دریافتکنندگان خدمات شهری، بلکه یکی از مهمترین سرمایههای اجتماعی برای توسعه آینده اراک هستند.
تسنیم: به نظر شما چگونه انتقاد سازنده شهروندان میتواند به بهبود تصمیمگیری و عملکرد مدیریت شهری در اراک کمک کند؟چه راهکارهایی برای افزایش تأثیرگذاری نظرات و پیشنهادهای مردم در اقدامات شهری میتوان ارائه داد؟
قربانی: انتقاد سازنده یکی از ابزارهای مهم برای بهبود مدیریت شهری و افزایش کیفیت تصمیمگیری در شهر اراک است. مدیران شهری با دریافت دیدگاهها و انتقادات شهروندان میتوانند نقاط ضعف و مشکلات موجود در خدمات و برنامههای شهری را بهتر شناسایی کنند. انتقاد سازنده زمانی میتواند مؤثر باشد که با هدف اصلاح مشکلات، ارائه راهکار و کمک به پیشرفت شهر مطرح شود، نه صرفاً برای بیان نارضایتی.
در اراک، شهروندان با توجه به تجربه روزمره خود از مسائل شهری، میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره مشکلاتی مانند ترافیک، حملونقل عمومی، وضعیت معابر، فضای سبز، مدیریت پسماند و خدمات محلهای در اختیار مدیران قرار دهند. توجه به این دیدگاهها میتواند باعث شود تصمیمات مدیریت شهری با نیازهای واقعی مردم هماهنگتر باشد و منابع شهری در زمینههایی هزینه شود که اهمیت بیشتری برای شهروندان دارد.
انتقاد سازنده همچنین میتواند به افزایش شفافیت و پاسخگویی مدیریت شهری کمک کند. وقتی مردم بتوانند نظرات و انتقادات خود را از راههای قانونی و مناسب مطرح کنند و در مقابل، مسئولان نیز درباره تصمیمات و اقدامات خود توضیح دهند، اعتماد میان شهروندان و مدیریت شهری افزایش پیدا میکند. این ارتباط دوطرفه میتواند زمینه همکاری بیشتر مردم در اجرای طرحهای شهری را فراهم کند.
از طرف دیگر، انتقاد سازنده میتواند به اصلاح و تکمیل طرحهای شهری پیش از اجرای کامل آنها کمک کند. گاهی یک طرح از نظر فنی مناسب به نظر میرسد، اما ممکن است در زمان اجرا با مشکلاتی روبهرو شود که شهروندان زودتر متوجه آن شوند. استفاده از نظرات مردم، متخصصان، دانشگاهیان و گروههای محلی میتواند به شناسایی چنین مشکلاتی و پیدا کردن راهکارهای مناسب کمک کند.
بنابراین، انتقاد سازنده را میتوان بخشی از مشارکت شهروندان در مدیریت شهری دانست. در اراک، ایجاد کانالهای مناسب برای دریافت نظرات مردم، پاسخگویی به انتقادات و بررسی پیشنهادهای شهروندان میتواند به تصمیمگیری بهتر و اجرای مؤثرتر اقدامات شهری کمک کند. بنابراین، اگر انتقاد با احترام، آگاهی و همراه با پیشنهادهای عملی مطرح شود و مدیران نیز آن را جدی بگیرند، میتواند به جای ایجاد تقابل، به عاملی برای اصلاح، پیشرفت و توسعه شهری تبدیل شود.
تسنیم: چگونه توسعه برنامههای فرهنگی و هنری میتواند به افزایش نشاط اجتماعی و کیفیت زندگی شهروندان در اراک کمک کند؟ چه اقداماتی میتواند مشارکت مردم، بهویژه جوانان، را در فعالیتهای فرهنگی و هنری شهر افزایش دهد؟
قربانی: نشاط اجتماعی یکی از عوامل مهم در افزایش کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد احساس رضایت و تعلق نسبت به شهر است. شهری که شهروندان آن فرصت کافی برای حضور در فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و هنری داشته باشند، میتواند محیطی پویاتر و صمیمیتر ایجاد کند. در اراک نیز توجه به نشاط اجتماعی اهمیت زیادی دارد، زیرا ایجاد فضاهای مناسب برای تعامل و سرگرمی سالم میتواند به تقویت ارتباط میان شهروندان و افزایش مشارکت اجتماعی کمک کند.
برنامههای فرهنگی و هنری میتوانند نقش مهمی در ایجاد نشاط در میان گروههای مختلف جامعه داشته باشند. برگزاری جشنوارههای فرهنگی، نمایشگاههای هنری، اجرای تئاتر و موسیقی، برنامههای کتابخوانی، رویدادهای مرتبط با هنرهای سنتی و برنامههای مناسب برای کودکان و نوجوانان، از جمله فعالیتهایی هستند که میتوانند فضای اجتماعی شهر را فعالتر کنند. تنوع این برنامهها اهمیت زیادی دارد تا گروههای مختلف سنی و اجتماعی بتوانند متناسب با علاقه خود در فعالیتهای شهری حضور پیدا کنند.
توسعه نشاط اجتماعی در اراک همچنین به وجود فضاهای مناسب شهری نیاز دارد. فرهنگسراها، کتابخانهها، سالنهای نمایش، پارکها، فضاهای هنری و مراکز اجتماعی میتوانند مکانهایی برای گردهمایی و تعامل شهروندان باشند. استفاده بهتر از ظرفیت فضاهای موجود و ایجاد امکانات فرهنگی و هنری در محلههای مختلف میتواند دسترسی مردم به این برنامهها را افزایش دهد و فعالیتهای فرهنگی را از مرکز شهر به سایر مناطق نیز گسترش دهد.
مشارکت جوانان و هنرمندان محلی نیز در این زمینه اهمیت زیادی دارد. حمایت از گروههای هنری، انجمنهای فرهنگی، هنرمندان جوان و برنامههای ابتکاری میتواند باعث شود برنامههای فرهنگی متناسبتر با علایق و نیازهای جامعه طراحی شوند. همچنین همکاری میان شهرداری، مراکز فرهنگی، دانشگاهها، مدارس، سازمانهای مردمنهاد و بخش خصوصی میتواند زمینه برگزاری رویدادهای متنوعتر و مستمر را فراهم کند.
توجه به نشاط اجتماعی تنها به معنای ایجاد سرگرمی نیست، بلکه میتواند به افزایش تعامل اجتماعی، تقویت هویت شهری، کاهش انزوای اجتماعی و ایجاد حس تعلق بیشتر به شهر کمک کند. اراک با برخورداری از ظرفیتهای فرهنگی، هنری و اجتماعی میتواند با برنامهریزی مناسب، فرصت بیشتری برای حضور و مشارکت شهروندان فراهم کند. توسعه برنامههای فرهنگی و هنری در کنار ایجاد فضاهای مناسب شهری، میتواند گامی مهم در جهت شکلگیری شهری پویا، مشارکتپذیر و با کیفیت زندگی بهتر باشد.
گفتوگو از: مبین جلیلی