قلمی در مسیر مقدس/ از داستاننویسی تا روایت شهادت برادر
سیده خدیجه حسینی نیز با درک همین حقیقت، مسیر حرفهای خود را تغییر داد. اوکه سالها در حوزه داستان و رمان فعالیت میکرد، با یک تلنگر جدی، قلم خود را از دنیای تخیل به سوی حقیقتِ شهادت سوق داد. او نه تنها به دنبال روایت زندگی شهدا رفت، بلکه در اثر «من مثل سلمانم»، با قلبی لرزان و قلمی صادق، زندگی برادر شهید خود، سید معصوم حسینی را از زبان عزیزانش به رشته تحریر درآورد.
در این گفتوگو، این نویسنده از آغاز مسیر نویسندگیاش، علاقه و تردیدهایش برای ورود به حوزه دفاع مقدس، تلاش برای یافتن نخستین سوژه و چگونگی شکلگیری کتابهایش میگوید؛ روایتی از مسیری که با یک تلنگر آغاز شد و به ثبت داستان زندگی شهدا و جانبازان رسید.
از داستاننویسی تا روایت زندگی شهدا
تسنیم: لطفاً درباره آغاز فعالیتتان در عرصه نویسندگی بگویید؛ چطور وارد عرصه نویسندگی دفاع مقدس شدید؟
حسینی: نویسندگی را از 20 سالگی آغاز کردم. در ابتدا فعالیت من ارتباطی با حوزه دفاع مقدس نداشت و بیشتر در زمینه رمان و داستان کوتاه مینوشتم. حدود چهار اثرم به چاپهای بعدی رسید و در جشنوارههای داستان نیز شرکت میکردم و موفق به کسب رتبههایی شدم.
تلنگری برای نوشتن از شهدا
تسنیم: چه عاملی موجب شد که از نوشتن داستانهای معمولی به حوزه دفاع مقدس وارد شوید؟
حسینی: من همیشه علاقه داشتم وارد حوزه ادبیات دفاع مقدس شوم. حتی یکی دو پیشنهاد هم در این زمینه داشتم، اما راستش را بخواهید، جرئت نمیکردم؛ تصورم این بود که شاید نتوانم از عهده چنین کاری بربیایم.
یک روز در تلویزیون، بخشی از سخنرانیهای حضرت آقا را میدیدم که در آن تأکید شده بود افرادی که توانایی و قدرت نوشتن دارند، باید از شهدا بنویسند تا این گنجینهها فراموش نشوند. این صحبت برای من یک تلنگر جدی بود و باعث شد تصمیم بگیرم نوشتن درباره شهدا را آغاز کنم.
«عاشقترم کن»؛ آغاز یک مسیر مقدس
تسنیم: اولین سوژه دفاع مقدسی تان را چگونه پیدا کردید؟
حسینی: پس از اینکه تصمیم گرفتم وارد این حوزه شوم، برای پیدا کردن سوژه به نهادها و ارگانهای مختلف مراجعه کردم و حتی شخصاً با خانوادههای شهدا ارتباط میگرفتم. اما تقریباً در همه این موارد از من رزومه میخواستند و میپرسیدند آیا پیش از این کتابی در حوزه دفاع مقدس نوشتهام یا نه. طبیعتاً چنین سابقهای نداشتم.
با این حال، تلاش میکردم توضیح بدهم که اگرچه تاکنون اثر دفاع مقدسی نداشتهام، اما سالهاست مینویسم و توانایی انجام این کار را دارم.
در نهایت، بهصورت اتفاقی با خانم مریم عرفانیان آشنا شدم. کتاب «روز شمار» ایشان را گرفتم و روز بعد با ایشان تماس گرفتم. خانم عرفانیان گفتند خودشان سوژهای دارند که قصد دارند بعدها درباره آن بنویسند، اما میتوانند سوژه دیگری را به من معرفی کنند.
ایشان شماره همسر شهید رضوی را در اختیارم گذاشتند. با همسر شهید تماس گرفتم و پس از آن مصاحبهها آغاز شد و در نهایت این گفتوگوها به شکلگیری کتاب «عاشقترم کن» منجر شد.
رمانی که خواهری برای برادر شهیدش نوشت
تسنیم: چه آثاری در حوزه ادبیات دفاع مقدس و مقاومت منتشر کردهاید؟
حسینی: کتاب «عاشقترم کن» که به زندگی شهید رضوی به روایت همسر ایشان میپردازد، یکی از آثار من است. همچنین کتاب «چشمبهراه یک رویا» را درباره زندگی شهیدان خوشقلب و طوسی، به روایت مادرانشان، نوشتهام. این دو اثر توسط انتشارات یاران رضا منتشر شدهاند.
کتاب «آن شب پاییزی» نیز روایت زندگی جانباز شهید سیدعلی سجاد سیرت است که توسط نشر ستارهها به چاپ رسیده است.
کتاب دیگری با عنوان «جان و دل» دارم که روایتگر زندگی بانوانی است که طلاهای خود را به جبهه مقاومت اهدا کردهاند. در این اثر تلاش کردهام این روایتها را به شکلی با فرهنگ و تجربه دفاع مقدس نیز مرتبط کنم.
همچنین کتاب «من مثل سلمانم» را درباره برادر شهیدم، سیدمعصوم حسینی، نوشتهام که زندگی ایشان در این کتاب از زبان افراد مختلف روایت شده است؛ اما آخرین کتابی که از من منتشر شده، «آن شب پاییزی» است.
راه جذب مخاطب برای آثار دفاع مقدس
تسنیم: به نظر شما برای جذب مخاطبان بیشتر به ادبیات دفاع مقدس چه باید کرد؟
حسینی: خوشبختانه تا کنون استقبال مردم از آثار دفاع مقدس خوب بوده است. با این حال، فکر میکنم باید در این حوزه برنامهریزی جدیتری داشته باشیم تا ادبیات دفاع مقدس فقط مورد توجه مخاطبان مذهبی قرار نگیرد.
به نظرم باید تلاش کنیم آثار و روایتهایی تولید کنیم که بتواند مخاطبانی با دیدگاهها و سلیقههای مختلف را نیز به سمت خود جذب کند. اگر بتوانیم این نگاه را در تولید و معرفی آثار دنبال کنیم، میتوانیم دایره مخاطبان ادبیات دفاع مقدس را گستردهتر کنیم.
زندگی شهید «جواد جهانی» در کتابی تازه روایت میشود
تسنیم: در حوزه مدافعان حرم هم اثری در دست نگارش دارید؟
حسینی: بله، در حوزه مدافعان حرم هم فعالیت داشتهام. بهتازگی نگارش کتاب زندگینامه شهید جواد جهانی را به پایان رساندهام. در حال حاضر کتاب در اختیار راوی قرار دارد تا یک بار دیگر آن را مطالعه و بررسی کند و انشاءالله پس از تأیید نهایی، برای چاپ آماده شود.
«جان و دل»؛ روایت زنان پشتیبان جبهه مقاومت
تسنیم: پرفروشترین اثرتان کدام کتاب است و چه بازخوردی از آن گرفتهاید؟
حسینی: در حال حاضر، پرفروشترین کتاب من «جان و دل» که است که به چاپ سوم رسیده است. این کتاب در برنامه «ایران همدل» که در بیت حضرت آقا برگزار شد نیز مورد توجه قرار گرفت و در بستههای پذیرایی برنامه، یک نسخه از کتاب به هر یک از مهمانان اهدا شد.
کتاب «آرام و قرار» با محوریت امام رضا(ع) به چاپ میرسد
تسنیم: آخرین اثری که نوشتهاید و آخرین کتاب منتشرشدهتان کدام کتاب است؟
حسینی: در حال حاضر دو اثر در دست انتشار توسط انتشارات بهنشر دارم. یکی رمانی با موضوع طلاق با عنوان «پایان قرار» و دیگری رمانی با عنوان «آرام و قرار» که با محوریت امام رضا(ع) نوشته شده است.
همچنین کتاب دیگری با عنوان «خیابان بدون پیادهرو» را به نشر شقایق سپردهام که موضوع آن دفاع مقدس است. این آثار هنوز منتشر نشدهاند.
کارگاه «نورا»؛ فرصتی برای تبادل تجربه نویسندگان دفاع مقدس
تسنیم: برای اینکه در این مسیر تجربه بیشتری به دست بیاورید، از چه کسانی کمک گرفتید؟
حسینی: یکی از مجموعههایی که در مسیر نویسندگی در حوزه دفاع مقدس به من کمک کرد، کارگاه داستاننویسی «نورا» است که زیر نظر خانم مریم عرفانیان فعالیت میکند. ایشان این کارگاه را راهاندازی کردند و تعدادی از نویسندگان مشهدی را که در زمینه روایت زندگی شهدا فعالیت دارند، گرد هم آوردند و زمینهای را فراهم کردند تا نویسندگان این حوزه در کنار یکدیگر به تبادل تجربه و بررسی آثار بپردازند.
از نخستین تجربهها تا روایت مستقل زندگی شهدا
تسنیم: درباره کارگاه داستاننویسی «نورا» بیشتر توضیح دهید. این کارگاه چگونه شکل گرفت و چه نقشی در ورود و فعالیت شما در حوزه روایت زندگی شهدا داشته است؟
حسینی: در این کارگاه، نویسندگان پس از انتخاب سوژه، درباره زندگی شهدا تحقیق و مصاحبه میکنند و سپس روایتها را مینویسند.
در حال حاضر حدود 10 تا 12 نویسنده خانم در این مجموعه فعالیت دارند و من نیز در نخستین تجربههایم در زمینه نگارش زندگینامه شهدا، از این کارگاه بهره بردم. کتابهایی مانند «چشمبهراه یک رویا» و «عاشقترم کن» را در ابتدای این مسیر و با استفاده از تجربه و راهنماییهای این مجموعه نوشتم، چرا که در آن زمان تجربه زیادی در زمینه نگارش زندگینامه شهدا نداشتم.
این ارتباط و آموزشها کمک کرد تا بهتدریج تجربه بیشتری کسب کنم و در این مسیر به مهارت و استقلال بیشتری برسم. امروز دیگر میتوانم مراحل تحقیق، مصاحبه و نگارش روایت زندگی شهدا را بهصورت مستقل دنبال کنم.
روایت زندگی شهدا برای حسینی، روایت یک نام و چند خاطره نیست؛ تلاشی است برای ثبت زندگی آدمهایی که بخش مهمی از تاریخ دفاع مقدس را ساختهاند. او با تکیه بر خاطرات مادران و همسران شهدا، تلاش میکند تصویری از زندگی و شخصیت این افراد به مخاطب ارائه دهد؛ روایتهایی که با گذشت سالها، همچنان بخشی از حافظه دفاع مقدس را زنده نگه میدارند.
حسینی در پایان این گفتوگو، از آثاری میگوید که همچنان در مسیر انتشار قرار دارند؛ آثاری با موضوعات متفاوت که نشان میدهد فعالیت او تنها به ادبیات دفاع مقدس محدود نمانده است. با این حال، روایت زندگی شهدا و جانبازان همچنان بخش مهمی از کارنامه اوست؛ مسیری که از «عاشقترم کن» آغاز شد و با تجربههای بعدی او در این حوزه ادامه پیدا کرد.
گفتوگو از سارا آویشی