پایلوت ملی کنترل زیستی آفت خوشه‌خوار انگور در فارس به بار نشست
در این میان، زنجیره تولید انگور به عنوان یکی از محصولات استراتژیک باغی کشور همواره در معرض تهدید طغیان کرم خوشه‌خوار قرار دارد؛ آفتی مخرب که مهار سنتی آن مستلزم سم‌پاشی‌های متعدد و پرخطر بود.
استان فارس به عنوان قطب برجسته باغبانی کشور، با اتکا به دانش روز و راهبردهای زیستی، گذار از کشاورزی پرنهاده به سمت «کشاورزی هوشمند و پاک» را وارد فاز عملیاتی کرده که تازه‌ترین ثمره آن، ثبت نخستین پایلوت ملی کنترل غیرشیمیایی این آفت در دامنه‌های حاصلخیز دشمن‌زیاری است.
احد بهجت‌حقیقی رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس از ثبت دستاوردی شاخص و کم‌نظیر در حوزه حفظ نباتات و صیانت از باغ‌های کشور خبر داد و اظهار کرد: برای نخستین‌بار در سطح ملی، الگوی نوین و صددرصد غیرشیمیایی «شکار انبوه» به‌منظور کنترل و مهار کامل آفت کلیدی خوشه‌خوار انگور با موفقیتی چشمگیر در منطقه دشمن‌زیاری شهرستان ممسنی پیاده‌سازی شده است.
عملیاتی‌سازی موفق در 25 هکتار از تاکستان‌های ممسنی
وی با تشریح ابعاد فنی و اجرایی این پروژه فناورانه افزود: این طرح پیشرو در گام نخست، در وسعتی به میزان 25 هکتار از تاکستان‌های مرغوب بخش دشمن‌زیاری به مرحله اجرا درآمد. ارزیابی‌های دقیق میدانی و داده‌های کارشناسی نشان می‌دهد این رهیافت نوین علاوه بر سرکوب قاطع جمعیت آفت، سلامت فیزیکی خوشه‌ها و ارتقای چشمگیر کیفیت و کمیت محصول برداشتی را به ارمغان آورده است.
بهجت‌حقیقی با اشاره به تغییر رویکرد مدیریتی از راهکارهای واکنشی و سنتی به پروتکل‌های پایدار، تصریح کرد: آفت کرم خوشه‌خوار انگور از خسارت‌زاترین عوامل بیولوژیک در تاکستان‌هاست که طغیان و تکثیر مهارنشدنی آن می‌تواند بازده اقتصادی باغدار و پایداری زنجیره تولید را به‌طور جدی تهدید کند. از همین رو، طراحی و به‌کارگیری راهبردهای منطبق با ویژگی‌های اکوسیستم زراعی در دستور کار مجموعه حفظ نباتات استان قرار گرفت.
مکانیسم شکار انبوه؛ قطع زنجیره تکثیر بدون سم‌پاشی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس در تشریح مکانیسم این فناوری گفت: در رهیافت نوین شکار انبوه (Mass Trapping)، کارشناسان با استفاده از تله‌های استاندارد فرمونی و جلب‌کننده‌های زیستی کاملاً اختصاصی، حشرات بالغ هدف را پیش از آغاز جفت‌گیری و انتشار نسل جدید به دام می‌اندازند. این فرایند ضمن متوقف‌سازی سریع چرخه خسارت در باغات، مصرف سموم آفت‌کش را به صفر نزدیک کرده و بار آلودگی آب و خاک و مخاطرات پیرامونی را به شدت تقلیل می‌دهد.
بهجت‌حقیقی این پروژه را یکی از ارکان کاربردی مدیریت تلفیقی آفات (IPM) توصیف کرد و افزود: مهم‌ترین مزیت اجرای سامانه IPM در بستر شکار انبوه، حفاظت پایدار از حشرات گرده‌افشان و دشمنان طبیعی آفت، حفظ بیولوژی خاک و در نهایت بسترسازی برای تولید محصول سالم، گواهی‌شده و بدون هیچ‌گونه باقیمانده سموم شیمیایی است که ارزش رقابتی محصول را در بازارهای مصرف و صادرات به مراتب افزایش می‌دهد.
انتخاب هوشمندانه دشمن‌زیاری به عنوان الگوی ملی
این مقام مسئول با تأکید بر چرایی انتخاب منطقه دشمن‌زیاری تصریح کرد: این بخش به دلیل اقلیم ویژه، توپوگرافی کوهپایه‌ای و سهم قابل‌توجه در تولید باکیفیت‌ترین انگور دیم و آبی استان، به عنوان کانون استقرار پایلوت انتخاب شد تا با دستیابی به داده‌های قطعی، زمینه تعمیم و توسعه این فناوری در سایر شهرستان‌های انگورخیز استان فارس و سایر قطب‌های تاکداری کشور به سهولت فراهم شود.
وی دستیابی به این موفقیت ملی را مرهون هم‌افزایی همه‌جانبه دانست و خاطرنشان کرد: این دستاورد ممتاز، حاصل زنجیره‌ای از پایش‌های منظم میدانی توسط شبکه حفظ نباتات، تعامل و اعتماد ارزشمند باغداران پیشرو منطقه و اقدامات کارشناسی شبانه‌روزی است. مدیریت جهاد کشاورزی فارس عزم جدی دارد تا با استمرار این نظارت‌های علمی، زیرساخت‌ها را برای انتقال سریع این شیوه پاک به سایر باغات و اراضی مستعد استان تقویت کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس در پایان یادآور شد: اولویت‌های استراتژیک بخش کشاورزی استان در مسیر تحقق امنیت غذایی پایدار بر چهار محور بنیادین «توسعه فناوری‌های غیرشیمیایی و پاک»، «به‌کارگیری تجهیزات پایش هوشمند»، «بهینه‌سازی حداکثری مصرف نهاده‌ها» و «مشارکت‌دادن آگاهانه بهره‌برداران محلی» متمرکز است و پیاده‌سازی موفق طرح مهار غیرشیمیایی آفت انگور در ممسنی، مصداق بارز حرکت در مسیر کشاورزی سلامت‌محور به شمار می‌رود.