پیش‌بینی برداشت 417 هزار تن سیب‌زمینی در آذربایجان شرقی
در چنین مختصاتی، مدیریت مدرن کشاورزی ناگزیر از بازآرایی جغرافیای کشت و بهره‌گیری هوشمندانه از زیرساخت‌های نوین آبیاری است. انتقال کانون‌های تولید به اراضی پایاب سدها و بهره‌گیری از منابع آب سطحی مهارشده – نظیر حوضه آبریز سد سهند هشترود – نشانه‌ای روشن از تغییر پارادایم تولید از «استخراج بی‌رویه منابع زیرزمینی» به سمت «بهره‌وری برنامه‌ریزی‌شده» است. این جابه‌جایی مکانی نه تنها ریسک تخلیه آبخوان‌ها را مهار می‌کند، بلکه با ورود سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تجمیع اراضی، عملکرد در هکتار و ضریب بهره‌وری را به‌طور چشمگیری ارتقا می‌بخشد.
با وجود این ظرفیت جهشی در تولید، پیوست‌های زنجیره ارزش این محصول همچنان با کاستی‌های بنیادینی دست‌به‌گریبان است. کمبود انبارهای استاندارد، سردخانه‌های تخصصی نگهداری و خلأ زنجیره‌های پیشرفته فرآوری، باعث شده تا بخش عمده‌ای از ارزش افزوده تولید نصیب واسطه‌ها شود یا در قالب ضایعات پس از برداشت هدر رود. از این رو، حفظ جایگاه استراتژیک استان مستلزم توسعه زنجیره‌های پساتولید و تسهیل مسیرهای صادراتی پایدار به بازارهای منطقه‌ای است.
جلال رحیم‌زاده، مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، در گفت‌وگو با خبرنگاران با اشاره به وضعیت تولید این محصول اظهار داشت: تعهد امسال استان در زمینه کشت سیب‌زمینی، اعم از تابستانه و پاییزه، افزون بر 7 هزار و 450 هکتار تعیین شده بود؛ اما با سرمایه‌گذاری مؤثر بخش خصوصی در اراضی پایاب سد سهند هشترود، سطح زیرکشت از برنامه ابلاغی فراتر رفت و به 10 هزار و 321 هکتار رسید.
وی با اشاره به اینکه تولید و برداشت سیب‌زمینی در استان به دو بازه تابستانه و پاییزه تفکیک می‌شود، افزود: سطح زیرکشت سیب‌زمینی تابستانه استان یک هزار و 636 هکتار بوده که از این عرصه، بیش از 70 هزار تن محصول با متوسط عملکرد 43 تن در هکتار برداشت می‌شود. در این بخش، شهرستان عجب‌شیر با دارا بودن یک هزار و 270 هکتار سطح زیرکشت، رتبه نخست تولید تابستانه را در اختیار دارد.
مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با بیان اینکه سطح زیرکشت سیب‌زمینی پاییزه استان به 8 هزار و 685 هکتار رسیده است، تصریح کرد: قطب‌های اصلی کشت این محصول شهرستان‌های سراب، هشترود، بستان‌آباد، میانه و تبریز هستند و پیش‌بینی می‌شود با احتساب متوسط عملکرد 40 تن در هکتار، بیش از 347 هزار تن محصول پاییزه در استان تولید و روانه بازار مصرف شود.
رحیم‌زاده به جایگاه استان در تولید بذر استاندارد نیز پرداخت و خاطرنشان کرد: سطح زیرکشت سیب‌زمینی بذری حدود 346 هکتار است که تخمین زده می‌شود از این سطح، نزدیک به 13 هزار و 840 تن بذر مرغوب در کلاس‌های گواهی‌شده E و C با عملکرد 40 تن در هکتار استحصال گردد. عمده ارقام کشت‌شده در مزارع پاییزه شامل جیلی، اسپریت، ساگیتا، کلمبا، دوناتا، بامبا، رانومی، آگریا، سانته و میلوا است و عملیات برداشت نیز از ابتدای مردادماه آغاز شده و تا نیمه آبان‌ماه ادامه دارد.
وی با اعلام اینکه آذربایجان شرقی حائز رتبه چهارم کشوری در سطح زیرکشت و رتبه پنجم در میزان تولید سیب‌زمینی است، افزود: مجموع تولید استان بالغ بر 417 هزار تن است، در حالی که نیاز مصرفی سالانه استان – شامل مصارف خوراکی خانوار، تأمین بذر مورد نیاز فصول آتی و خوراک صنایع تبدیلی – حدود 210 هزار تن برآورد می‌شود؛ مازاد تولید علاوه بر تأمین کسری استان‌های همجوار، به کشورهای حوزه خلیج‌فارس و همسایگان منطقه‌ای صادر می‌شود.
مدیر امور زراعت جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی در پایان با تشریح موانع و چالش‌های فراروی سیب‌زمینی‌کاران تأکید کرد: کاهش محسوس منابع آبی، افت نگران‌کننده سفره‌های آب زیرزمینی و چاه‌های کشاورزی در کنار فقر زیرساختی در حوزه انبارهای استاندارد نگهداری، از اساسی‌ترین تنگناهای این بخش به شمار می‌رود؛ بر همین اساس، در چارچوب سند الگوی کشت، هدایت و جابه‌جایی مزارع سیب‌زمینی به پایاب سدها با جدیت دنبال می‌شود تا ضمن صیانت از منابع حیاتی آب، پایداری تولید این کالای راهبردی تضمین شود.