روایت یک قرن خدمت جان‌برکفان نیروی انتظامی
پلیس در دوران معاصر دیگر صرفاً یک نهاد انتظامی با کارکرد سنتی مقابله با تخلفات نیست؛ بلکه به‌عنوان یک نهاد اجتماعی، حقوقی و تخصصی شناخته می‌شود. با بیان اینکه توسعه همه‌جانبه اقتصادی، فرهنگی و سیاسی هر کشور در گرو وجود محیطی امن و بدون تنش است، نقش فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در مهار ناامنی‌ها، مبارزه با مفاسد اقتصادی، مقابله با جرایم سایبری و ساماندهی ترافیک و ترددهای شهری و برون‌شهری، تأثیری مستقیم بر شاخص‌های رفاه و آرامش روانی شهروندان دارد.
در ساختار مدیریتی فراجا، تلفیق دو مؤلفه کلیدی «اقتدار قانون‌محور» و «رأفت اجتماعی» از اصول اساسی به شمار می‌رود. با تأکید بر اینکه اقتدار مظهر مقابله بی‌امان با برهم‌زنندگان نظم عمومی و اشرار است، روی دیگر این مأموریت، رفتار کریمانه، قانون‌مدار و مبتنی بر اخلاق اسلامی در مواجهه با آحاد مردم است. این تعادل ظریف سبب شده است که پلیس به‌عنوان ملجأ و پناهگاهی امین برای آحاد جامعه شناخته شود و ضریب اعتماد عمومی به سیستم انتظامی کشور ارتقا یابد.
از سوی دیگر، با توجه به تغییرات سریع فناوری و تحولات جمعیتی، پلیس هوشمند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و رویکردهای اقناعی و اجتماعی به سمت پیشگیری از وقوع جرم گام برمی‌دارد. با اشاره به اهمیت تقویت مشارکت‌های مردمی در ایجاد امنیت پایدار، جامعه زمانی به اوج انسجام می‌رسد که شهروندان خود را همکار و همراه پلیس بدانند و نهادهای آموزشی و رسانه‌ای نیز در ارتقای فرهنگ قانون‌پذیری نقش فعال ایفا کنند.
پاسداشت مجاهدت‌های کارکنان و فرماندهان غیور فراجا، ادای دین به بیش از 13 هزار شهید والامقام این مجموعه و تجلیل از هزاران جانباز و پیشکسوتی است که سلامت و جوانی خود را فدای امنیت کشور کردند. هفته انتظامی یادآور این حقیقت روشن است که آسایش امروز جامعه، ثمره هوشیاری و ایثار مدافعان امنیت در تمامی سرحدات جغرافیایی و مرزهای اجتماعی این مرز و بوم است.
هفته انتظامی، تنها فرصتی برای پاسداشت یک سازمان نیست، بلکه مقطعی مهم برای بازخوانی تاریخ امنیت ایران از ژاندارمری، شهربانی و کمیته‌های انقلاب اسلامی تا فراجا و تجلیل از ایثارگرانی است که در طول یک قرن، پاسدار نظم و آرامش جامعه بوده و هزینه‌های پنهان و آشکار خدمت را تحمل کرده‌اند.
پیش از آنکه ساختار انتظامی کشور در قالب سازمانی واحد سامان یابد، هر یک از مجموعه‌های انتظامی با مأموریت‌ها و مسئولیت‌های خاص خود، بخشی از بار تأمین نظم و امنیت کشور را بر دوش داشتند. ژاندارمری در پاسداری از امنیت شهرها، روستاها و جاده‌ها، شهربانی در برقراری نظم شهری و کمیته‌های انقلاب اسلامی در سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب، هر یک بخشی از تاریخ پر فراز و نشیب خدمت انتظامی کشور را رقم زدند.
با اشاره به این سیر تاریخی باید تأکید کرد که مسئولیت نیروهای انتظامی با پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران حساس 8 سال دفاع مقدس، تنها به مأموریت‌های معمول محدود نماند؛ بسیاری از فرماندهان و نیروهای این مجموعه‌ها همزمان با انجام وظایف انتظامی، در دفاع از مرزها حضور یافتند و شمار بسیاری از آنان به شهادت رسیدند، جانباز شدند یا سال‌های دشوار اسارت را تحمل کردند. ادغام و شکل‌گیری سازمان انتظامی یکپارچه نیز فصل تازه‌ای از همان مسیر خدمت بود که امروز با حضور هزاران افسر، درجه‌دار و سرباز وظیفه در عرصه‌های مختلف تداوم یافته است.
تکریم بازنشستگان و ایثارگران از موضوعاتی است که نیازمند توجه ویژه است. با بیان اینکه پیشکسوتان انتظامی بخشی از حافظه سازمانی و سرمایه اجتماعی پلیس هستند، رسیدگی به معیشت، سلامت جسم و روان، منزلت اجتماعی و مشارکت دادن آنان در انتقال تجربه، باید بخشی پایدار از سیاست‌های سازمانی باشد. خانواده‌های شهدا و ایثارگران نیز تنها وارثان یک خاطره نیستند، بلکه بخشی از تاریخ زنده امنیت کشورند و شایسته‌اند که حمایت از آنان متناسب با شأن و فداکاری‌شان استمرار یابد.
پلیس امروز در جامعه‌ای فعالیت می‌کند که نسل جدید با فناوری و شبکه‌های اجتماعی رشد یافته است. با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد در ارتباط با نوجوانان و جوانان باید گفت که شیوه‌های سنتی دیگر برای این نسل پاسخگو نیست و پلیس باید با گفت‌وگو، اقناع، آموزش و حضور هوشمندانه در فضای مجازی، فاصله‌های احتمالی با نسل جدید را کاهش دهد.
در این میان، نقش معاونت اجتماعی فراجا اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. با اشاره به مأموریت‌های پلیس در حوزه پیشگیری اجتماعی و ارتقای سرمایه اجتماعی، جامعه سالم‌تر و آگاه‌تر، ظرفیت بیشتری برای پیشگیری از آسیب‌ها و همکاری با پلیس دارد.
در پایان این تحلیل باید یادآور شد که اقتدار انتظامی و رأفت اجتماعی دو روی یک سکه هستند. اجرای قانون باید قاطع، عادلانه و بدون تبعیض باشد، اما در کنار اقتدار قانونی، کرامت انسان‌ها و اخلاق نیز باید حفظ شود. امنیت امروز حاصل زنجیره‌ای از فداکاری نسل‌هاست و نباید پیشکسوتان را تنها در قاب عکس‌های گذشته دید؛ آنان سرمایه‌های زنده تجربه، هویت و حافظه پلیس و جامعه هستند. هفته انتظامی از 10 تا 16 مهرماه 1405 فرصتی است برای ادای احترام به همه نسل‌های خدمت انتظامی؛ از پیشکسوتان ژاندارمری تا کارکنان و سربازان امروز فراجا.
نویسنده: غلامحسین کروبی فعال اجتماعی و فرهنگی و بازمانده دفاع مقدس