طرح تفکیک زباله خشک و تر در سمنان با مشارکت خانواده‌ها اجرایی می‌شود
در همین راستا، در نشست کارگروه پسماند و محیط زیست استان سمنان، موضوع مدیریت زباله، توسعه بازیافت، کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی و بومی‌سازی طرح‌های مدیریت پسماند مورد بررسی قرار گرفت و اعضای کارگروه بر اجرای طرح تفکیک زباله خشک و تر با محوریت خانواده‌ها تأکید کردند.
مدیریت پسماند؛ از نسخه واحد تا الگوی بومی
حنانه درشتی، مدیرکل استراتژیک معاونت راهبردی رئیس‌جمهور در این نشست با اشاره به رویکرد دولت در حوزه مدیریت پسماند گفت: ریاست کارگروه ملی پسماند بر عهده رئیس‌جمهور است و تصمیمات این کارگروه پس از ابلاغ به استانها باید متناسب با شرایط هر منطقه بومی‌سازی و اجرا شود.
درشتی با بیان اینکه مدیریت پسماند صرفاً یک موضوع زیست‌محیطی نیست، افزود: در طراحی و اجرای طرح‌های مدیریت پسماند باید علاوه بر شرایط اقلیمی، مسائل بهداشتی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی هر منطقه نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تفاوت میزان تولید زباله و شرایط جغرافیایی مناطق مختلف تصریح کرد: شرایط اقلیمی، فاصله‌های مکانی و میزان تولید زباله در مناطق مختلف متفاوت است و نمی‌توان یک نسخه واحد را برای همه مناطق اجرا کرد.
او، خاطرنشان کرد: با بومی‌سازی طرح‌های موجود و انتخاب روش متناسب با شرایط هر منطقه، می‌توان بخشی از زباله‌ها را دوباره به چرخه طبیعت و اقتصاد بازگرداند و از حجم پسماند نهایی کاست.
600 تن زباله در روز؛ سهم بالای پسماند تر
فرج‌الله ایلیات ،معاون امور عمرانی استاندار سمنان نیز در این نشست با تأکید بر اهمیت مدیریت پسماند و حفاظت از محیط زیست اظهار کرد: استان سمنان در حوزه‌های مختلف محیط‌زیستی اقدامات قابل توجهی انجام داده که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر یکی از این اقدامات است و تاکنون 318 مگاوات ظرفیت وارد مدار شده است.
ایلیات با اشاره به ترکیب زباله تولیدی در استان سمنان گفت: حدود 60 درصد زباله تولیدشده در استان را پسماند تر تشکیل می‌دهد و در صورت همکاری مردم و خشک‌کردن این نوع زباله، وزن آن می‌تواند بین 40 تا 80 درصد کاهش پیدا کند.
وی افزود: بخشی از این پسماندها قابلیت استفاده به‌عنوان خوراک دام را دارد و از بخش باقی‌مانده نیز حدود 20 درصد زباله خشک محسوب می‌شود که نزدیک به 10 درصد آن قابلیت بازیافت دارد و برای 10 درصد دیگر نیز باید برنامه مشخصی تدوین شود.
تفکیک از مبدأ؛ حلقه مفقوده مدیریت زباله
معاون امور عمرانی استاندار سمنان تأکید کرد که تفکیک زباله از مبدأ باید به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری پسماند در استان تبدیل شود؛ چراکه جداسازی زباله خشک و تر در محل تولید، هزینه‌های جمع‌آوری، انتقال و پردازش را کاهش داده و کیفیت مواد قابل بازیافت را نیز افزایش می‌دهد.
ایلیات با تأکید بر ضرورت بومی‌سازی طرح‌های مدیریت پسماند در مقیاس شهر به شهر و روستا به روستا گفت: روزانه حدود 600 تن زباله در استان سمنان تولید می‌شود که بیشترین حجم آن مربوط به شهرهاست و بر همین اساس نمی‌توان برای تمام مناطق استان یک برنامه یکسان در نظر گرفت.
مشارکت مردم؛ شرط موفقیت طرح تفکیک
بررسی این ارقام نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از ظرفیت کاهش پسماند در استان، پیش از رسیدن زباله به مراکز جمع‌آوری و دفن وجود دارد. آموزش خانواده‌ها، ایجاد مشوق‌های اقتصادی برای تفکیک از مبدأ و فراهم کردن زیرساخت جمع‌آوری جداگانه می‌تواند این ظرفیت را فعال کند.
در واقع، تصویب طرح تفکیک زباله خشک و تر زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که شهروندان احساس کنند مشارکت آنها در فرآیند مدیریت پسماند دارای منفعت و اثر ملموس است. استفاده از مشوق‌های خانوارمحور، آموزش مستمر و ایجاد دسترسی آسان به مخازن یا مراکز تحویل پسماند خشک می‌تواند مشارکت عمومی را افزایش دهد.
کاهش دفن و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی
ایلیات با تأکید بر لزوم همکاری همه دستگاه‌ها و مشارکت مردم برای مدیریت اصولی پسماند گفت: در حال حاضر طرح‌های بازیافت، کاهش سموم و حفاظت از محیط زیست به شکل سنتی در استان اجرا می‌شود و مشکل حاد زیست‌محیطی وجود ندارد.
با این حال، افزایش روزانه تولید زباله و سهم بالای پسماند تر نشان می‌دهد استمرار روش‌های سنتی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد. حرکت به سمت تفکیک از مبدأ، پردازش پسماند تر، توسعه بازیافت و استفاده مجدد از مواد قابل بازیابی می‌تواند ضمن کاهش فشار بر محیط زیست، بخشی از پسماند را به یک ظرفیت اقتصادی تبدیل کند.
از این رو، مهم‌ترین نکته در مصوبه جدید، عبور از نگاه صرفاً جمع‌آوری و دفع زباله و حرکت به سمت مدیریت چرخه عمر پسماند است؛ رویکردی که در آن تولیدکننده زباله، خانواده، مدیریت شهری، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی هرکدام سهم مشخصی در کاهش و بازیافت پسماند دارند.
در نهایت، موفقیت طرح تفکیک زباله خشک و تر در سمنان به نحوه اجرای آن در میدان وابسته است؛ به‌ویژه آنکه تفاوت‌های اقلیمی و جمعیتی شهرها و روستاهای استان، اجرای الگوهای یکسان را دشوار می‌کند. اگر سیاست‌های مصوب با مشوق‌های واقعی، آموزش عمومی، زیرساخت مناسب و برنامه‌ریزی شهر به شهر همراه شود، می‌توان انتظار داشت بخشی از 600 تن زباله روزانه استان پیش از تبدیل‌شدن به پسماند نهایی، دوباره وارد چرخه مصرف و تولید شود.