روایتی از جشنواره «اَغوز ماز» با طعم گردو و عسل در «سیمِت» سوادکوه
در شهرستان کوهستانی و سرسبز سوادکوه که خاک هر نقطه‌اش غنای خاص خود را دارد برخی درختان قابلیت کشت و تولید دارند، درختانی که سرمای کوهستان آنها را از پا نیندازد و محصولات آنها چرخه اقتصادی باغدار را به گردش درآورد.
درختان گردو در خاک این شهرستان کوهستانی خو گرفته‌اند و ریشه در تاریخ باغداری این منطقه دارند، تقریبا اکثر مردمان این دیار در حیاط خانه‌های خود، باغات و حتی نواحی جنگلی درختان گردو دارند و به نوعی از این جهت خودکفا بوده و آذوقه روغنی پاییز و زمستان خود را تامین می‌کنند و گردو خوراک جدایی‌ناپذیر بساط سفره صبحانه در صبح‌های سرد پاییز و زمستان مردمان سوادکوه است.
با این پیشینه برخی روستاها به گردو شناخته می‌شوند و بخش قابل توجهی از باغات آنها به پرورش اقتصادی گردو اختصاص دارد، روستای ” سیمِت” در ارتفاعات پل‌سفید با 10 هکتار باغ گردو و 1200 اصله درخت گردو به عنوان یکی از مناطق پایلوت توسعه و اصلاح باغات گردو شهرستان سوادکوه شناخته شده است از این رو امسال متولیان جهاد کشاورزی شهرستان نخستین جشنواره گردو را در این روستا با عنوان ” اَغوز ماز” ( گردو و زنبور) برای معرفی گردو و عسل منطقه کوهستانی برگزار کردند تا فرصتی برای معرفی بِرند محصولات بومی و رونق اقتصادی روستایی، فراهم آورند.
حال و هوای جشنواره در روستای کوهستانی جذابیت‌های خاص خود را داشت، بعد سپری کردن مسیر به محل جشنواره رسیدیم، جایی که کوهستان در قلب آن خودنمایی می‌کرد و با گذر زمان ابرها در دام کوه افتادند و سایه‌ای همراه با سردی هوا به پا کردند درحالی که حضور گرم مردم غرفه‌ها را پر رونق از فروش کرده بود، غرفه‌هایی با عرضه مستقیم گردو، عسل، زرشک کوهستان، کدوهای باغات و محصولات صنایع دستی.
ظرفیت تولید گردو و عسل در سوادکوه
عباسعلی پورمند سرپرست مدیریت جهاد کشاورزی سوادکوه در حاشیه جشنواره ” اغوز ماز” در گفت و گو با خبرنگاران سوادکوه درمورد ظرفیت سوادکوه در تولید سیاه ریشه، گفت: باتوجه به ظرفیت شهرستان سوادکوه در بحث باغات سیاه ریشه مانند گردو که حدود 780 هکتار درختان گردو داریم و همچنین 34 هزار کلنی زنبورعسل با در نظر گرفتن این شرایط و استعداد شهرستان، نخستین جشنواره گردو و عسل به نام “اغوز ماز”در روستای”سیمت” برگزار شد.
اهداف برگزاری جشنواره “اغوز ماز”
پورمند با اشاره به اهداف برگزاری این جشنواره، اظهار داشت: هدف از برگزاری این جشنواره دیده شدن سوادکوه و پتانسیل‌های نهفته این شهرستان است و همچنین ایجاد فرصتی تا بتوانیم محصولات ارگانیک و خوب سوادکوه را بدون واسطه به دست مصرف کننده برسانیم.
وی یادآور شد: در این جشنواره از 15 زنبوردار نمونه سوادکوه و 15 باغدار نمونه گردو هم تجلیل شد تشویقی که باعث شود تولید را رونق دهند.
میزان تولید گردو و عسل امسال در سوادکوه
سرپرست مدیریت جهادکشاورزی سوادکوه درمورد تعداد کلنی‌های زنبور عسل و میزان تولید عسل و گردو شهرستان، عنوان کرد: 34 هزار کلنی زنبور عسل با میزان 300 تُن تولید عسل و 471 بهره‌بردار و همچنین امسال بالغ بر یک تُن برداشت گردو داشتیم، سوادکوه باتوجه به پتانسیل و شرایط اقلیمی کوهستانی مناسب تولید درختان سیاه ریشه مانند گردو و همچنین پرورش زنبور عسل است.
پورمند یادآور شد: در کشور بعضی از درختان و پوشش گیاهی تنها در بعضی از شهرستان‌ها وجود دارند مانند درختان نمدار که در کل کشور دو شهرستان این ظرفیت را دارند که یکی از آنها سوادکوه است،پتاسیلی که برای پرورش زنبور عسل و تولید عسل ناب و خالص از سوادکوه استفاده می‌کنیم.
اصلاح ژنتیکی رقم‌های گردو
یکی از ویژگی‌های این جشنواره حضور مسئولان استانی و کشوری در آن بود تا از نزدیک شاهد ظرفیت رونق تولید با تلفیق علم روز باشند، علمی که تلاش شده در جوامع روستایی گسترش یابد تا باغداران و زنبورداران به تولید انبوه با سود اقتصادی برسند، اصغر سلیمانی محقق و هیئت علمی سازمان تحقیقات کشور و معاون وزیر جهادکشاورزی از مهمانان کشوری این جشنواره بود، مهمانی که در حاشیه این مراسم خبرنگاران سوادکوه با او به گفت و گو پرداختند.
سلیمانی در این گفت و گو، بیان کرد: وقتی در سطح کشور آخرهای اسفند یا اوایل فروردین هوا گرم می‌شود درختان شکوفه می‌کنند اما بعد یک سرما این شکوفه‌ها آسیب دیده و گاها از بین می‌روند اما در بحث گردو مشکلات بیشتر است، در گرمای تابستان اگر گرما از حدی بیشتر شود شاهد اُفت کیفیت محصول، سیاه شدن، کم مغز شدن، سیاه شدن چهار پر گردو هستیم اما الان از نظر ژنتیکی این مشکلات حل شد چراکه به سمت اصلاح اقلامی که دیر برگ می‌دهند رفتیم یعنی درختانی را اصلاح کردیم که 25 روز دیرتر از درختان محلی شروع به برگدهی می‌کنند و مشکل سرمای بهاره را ندارند اگر باز سرما عقب‌تر برود از نظر ژنتیکی این امکان را دارند که باز ما برگدهی را عقب‌تر بی‌اندازیم، متناسب با شرایط اقلیمی سازگاری را ایجاد می‌کنیم، رقم‌هایی که در سوادکوه در حال توسعه است و بازخورد خوبی هم دارد.
وی، افزود: درمورد سیاه شدن مغز که یکی از علایم تغییر اقلیم است کم آبی و گرمای تابستان دخیل است یا مجموع این دو که تاثیر شدیدتر دارد، رقم‌هایی اصلاح کردیم و تحمل را بالا بردیم، اگر دما از 36 الی 37 درجه بالا رود سیاه شدن مغز شروع می‌شود ما رقم‌هایی را داریم که تا 41 الی 42 درجه دمای تابستان سیاه شدن در آنها اتفاق نمی‌افتد.
ایران رتبه سوم تولید گردو در دنیا را دارد
محقق و هیئت علمی سازمان تحقیقات کشور و معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه ایران در تولید گردو رتبه سوم دنیا را همپای ترکیه دارد اما استانداردهای بازار را ندارد، گفت: ایران و ترکیه مجموعا سومین تولید کننده گردو در دنیا هستند، چین در این حوزه اول و آمریکا دوم است، ایران و ترکیه مشترکا سوم هستند با اختلاف کم اما مشکلی که ما در باغات گردو داریم به ابتدای زنجیره مربوط است یعنی مشتری گردوی یکدست، یک شکل، سفید مغز، راحت جدا و با قیمت مناسب می‌خواهد اما سیستم تولید ما به گونه‌ای است که درختان بذری هستند و هر یک از درختان ما با درختان دیگر متفاوت‌اند و این باعث شده است علیرغم تولید زیاد نمی‌توانیم محصول یکدستی داشته باشیم تا استانداردهای بازار را تامین کنیم اما الان کار خوبی درحال انجام است، درختان را می‌بُریم و سرشاخه کاری را انجام و با رقم‌های اصلاح شده‌ای که با شرایط کشور سازگار هستند پیوند می‌زنیم، تا چند سال آینده امید داریم که با توجه به سطح زیر کشت و این ظرفیتی که در کشور وجود دارد نه تنها بازار داخل بلکه گردوی ما هم همسطح پسته در بازارهای جهانی بدرخشد.
عزم جدی برای صادرات محور کردن گردوی کشور
وی افزود: این هماهنگی و عزمی است که در همه وجود دارد تا نزدیک به 180 هزار هکتار باغاتی که داریم اصلاح و با رقم‌های جدید جایگزین کنیم چون آن ساختار توان پاسخگویی به نیازهای الان جامعه را ندارد علیرغم اینکه سومین تولید کننده گردو در دنیا هستیم صادرات خوبی نداریم. همچنین با همین سطح زیر کشت می‌توانیم مصرف آب را کم کنیم، درختان جدید اصلاح شده و کوتاه تر هستند و می‌توانیم تولید را 2 الی 3 برابر افزایش دهیم، بدین طریق هم قیمت متعادل می‌شود، هم باغدار سود می‌کند و هم مصرف کننده از طرفی کشور سود می‌کند و صادرات خوبی راه می‌افتد.
نقش اقلیم در کیفیت روغنی گردو
سلیمانی با توضیح نقش اقلیم در کیفیت روغن‌دهی گردو ، محصول گردوی سوادکوه را خوب ارزیابی کرد و گفت: میزان روغن در گردو و طعم و مزه آن شاید 30 الی 40 درصد بستگی به ژنتیک رقم دارد و 60 الی 70 درصد به اقلیم بستگی دارد، گردویی که در جای خنک کوهستانی و پر آب کاشته می‌شود روغن بسیار خوبی تولید می‌کند ولی همان رقم گردو در جای گرم که اختلاف دمای شب و روز زیاد نیست روغن خوبی تولید نمی‌کند این تفاوت‌ها به اقلیم خوب بستگی دارد مانند منطقه سوادکوه،گردوی مناطق خنک روغن بیشتری نسبت به گردو مناطق گرم و دشت دارد.
آنالیز رایگان عسل برای معرفی بهترین عسل جشنواره
یکی از نوع‌آوری‌های این جشنواره آزمایش درصد خلوص، کیفیت و مواد عسل‌های تولیدکنندگان بود، مسابقه‌ای که در آن عسل‌ها برای آنالیز نمونه‌گیری شدند تا پس از بررسی در آزمایشگاه تخصصی، بهترین نمونه عسل تولید شده معرفی گردد.
رضایی مدیر آزمایشگاه بنیان دانش در گفت و گو با خبرنگاران درمورد این ایده، گفت: ما اولین آزمایشگاه تخصصی عسل در قائمشهر هستیم و برای اولین بار در این نمایشگاه شرکت کردیم، مسابقه‌ای بین تولیدکنندگان عسل برگزار کردیم تا هر زنبوردار بهترین عسل را بیاورد و به صورت رایگان آنالیز کامل را انجام می‌دهیم تا در نهایت بهترین عسل این نمایشگاه و جشنواره مشخص شود.
ترغیب برای تولید عسل سالم
وی اظهار داشت: عسل پروفایل متفاوتی از لحاظ ساکاروز، پرولین و شاخص‌های مختلفی دارد که ما اعتبارسنجی می کنیم و باتوجه به ترکیباتی که در عسل وجود دارد به آن امتیاز می‌دهیم.
رضایی یادآور شد: هدف از این کار این است که زنبورداران ترغیب شوند به تولید عسل بهتر تا در نهایت تغذیه سفره مردم سلامت‌تر اتفاق بی‌افتد.
به گزارش تسنیم، نخستین جشنواره” اَغوز ماز” با طعم گردو و عسل جلوه‌ای از تلاش برای حفظ تولید در نواحی کوهستانی با پتانسیل‌های ناب است، ظرفیت‌هایی که می‌توان با آمیخته کردن علم روز به آنها با وسعت روزی و توسعه اقتصادی، شرایط تولید را ارتقاء داد.