وضعیت پرچالش دسترسی به برخی داروها در چهارمحال و بختیاری

به گزارش خبرنگار تسنیم از شهرکرد، نسخه در دست، از این داروخانه به آن داروخانه؛ جست‌وجویی که گاهی از شهر محل سکونت فراتر می‌رود و بیمار را راهی استان‌های همجوار می‌کند.

در این میان، نگرانی فقط پیدا نکردن دارو نیست؛ وقتی مسیر دسترسی به درمان دشوار می‌شود، بیمار با هزینه رفت‌وآمد، اتلاف وقت و حتی خطر پناه بردن به منابع نامعتبر برای تهیه دارو روبه‌روست؛ وضعیتی که ضرورت بررسی جدی زنجیره تأمین و توزیع دارو در چهارمحال و بختیاری را دوچندان می‌کند.

در چهارمحال و بختیاری، مراجعه بیماران به داروخانه‌های خارج از استان، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا دارو به میزان کافی تأمین نمی‌شود یا مشکل در توزیع و دسترسی به آن است؟ برای پاسخ به این پرسش، باید مشخص شود کدام داروها بیشتر با کمبود مواجه‌اند، این وضعیت چه مدت ادامه دارد و مسئولان برای تأمین دارو در شهرستان‌های استان چه اقداماتی انجام داده‌اند.

یکی از مشکلاتی که می‌تواند به سرگردانی بیماران دامن بزند، نبود دسترسی آسان به اطلاعات دقیق و به‌روز از موجودی داروخانه‌هاست. وقتی بیمار نداند داروی مورد نیازش در کدام داروخانه موجود است، ناچار می‌شود با تماس‌های مکرر یا مراجعه حضوری، شانس خود را برای پیدا کردن آن امتحان کند؛ روندی که زمان و هزینه بیشتری به خانواده‌ها تحمیل می‌کند.

در چنین شرایطی، ایجاد یا تقویت یک سامانه یکپارچه و قابل اعتماد برای اطلاع از موجودی واقعی داروخانه‌ها می‌تواند از مراجعات غیرضروری جلوگیری کند. چرا بیمار باید برای پیدا کردن یک داروی مشخص، مسیرهای متعدد را امتحان کند و آیا امکان اتصال داروخانه‌ها به سامانه‌ای قابل دسترسی برای مردم وجود دارد که موجودی داروها را به‌صورت به‌روز نمایش دهد و بیمار را به محل عرضه هدایت کند؟

تفاوت قیمت غیرموجه دارو، فشار مضاعفی بر بیمارانی وارد می‌کند

تداوم دشواری دسترسی به دارو می‌تواند بیماران را به سمت جست‌وجو در فضای مجازی، واسطه‌های غیررسمی و منابع نامعتبر سوق دهد؛ مسیری که خطر تهیه داروی تقلبی، قاچاق، نگهداری‌شده در شرایط نامناسب یا فاقد اصالت قابل بررسی را به همراه دارد. به همین دلیل، رفع کمبود و تسهیل دسترسی به داروی معتبر، علاوه بر جنبه اقتصادی، با ایمنی بیماران نیز ارتباط مستقیم دارد.

در کنار مسئله موجودی، نظارت بر نحوه عرضه و قیمت‌گذاری دارو نیز اهمیت دارد. هرگونه تفاوت قیمت غیرموجه، فروش خارج از ضوابط، عرضه غیرقانونی دارو یا تخلف در توزیع، می‌تواند فشار مضاعفی بر بیمارانی وارد کند که برای تهیه داروی ضروری خود ناچار به جست‌وجو در چند داروخانه یا حتی خارج از استان هستند.

البته تشخیص تخلف، نیازمند بررسی مستند قیمت‌ها، فاکتورها و ضوابط قانونی عرضه داروست و نباید صرف مشاهده تفاوت قیمت، بدون بررسی، به تخلف تعبیر شود.

از سوی دیگر، مسئولیت نظارتی تنها به برخورد با تخلفات محدود نمی‌شود؛ باید مشخص باشد کمبودهای دارویی چگونه ثبت و پیگیری می‌شوند، سهم هر شهرستان از توزیع دارو بر چه اساسی تعیین می‌شود و در صورت مشاهده کمبود یا تخلف، بیماران از چه مسیری می‌توانند موضوع را گزارش کنند. انتشار شفاف اطلاعات درباره کمبودها، روند تأمین و نتایج رسیدگی به شکایت‌ها می‌تواند امکان ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول را فراهم کند.

اکنون پرسش اصلی از مسئولان حوزه غذا و داروی چهارمحال و بختیاری این است که برای پایان دادن به سرگردانی بیماران در جست‌وجوی دارو چه برنامه‌ای دارند؟ سامانه‌های اطلاع‌رسانی موجود تا چه اندازه پاسخ‌گوی نیاز مردم‌اند و برای مقابله با عرضه غیرمجاز، تفاوت قیمت‌های غیرموجه و تخلفات احتمالی داروخانه‌ها چه سازوکار نظارتی در نظر گرفته شده است؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند روشن کند که مشکل دسترسی به دارو در کدام بخش نیازمند اصلاح فوری است و چه اقداماتی برای اطمینان خاطر بیماران ضرورت دارد.

کمبود برخی داروها کشوری است/ توزیع 70 درصدی داروی ایرانی

حمیده رضوی، مدیر اداره نظارت بر دارو و مواد مخدر معاونت غذاو دارو دانشگاه علوم‌پزشکی شهرکرد در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به وضعیت تأمین دارو در کشور اظهار کرد: کمبود داروها در زمان‌های مختلف متفاوت است و این کمبودها در برخی موارد به‌صورت کشوری بروز می‌کند.

وی درباره وضعیت تأمین داروهای مورد نیاز بیماران در چهارمحال و بختیاری گفت: برای برخی داروها، آمار توزیع در استان مناسب است، اما در مورد برخی داروها، قیمت نمونه خارجی بیش از پنج برابر نمونه ایرانی است و اکثریت بیماران توان خرید داروی خارجی را ندارند.

مدیر اداره نظارت بر دارو دانشگاه علوم‌پزشکی شهرکرد افزود: برخی داروها نیز با کمبود کشوری مواجه هستند و در مواردی، دارو با برند ایرانی به میزان 70 درصد نیاز استان توزیع شده است.

رضوی درباره دلایل تأمین نشدن کامل نیاز دارویی بیماران بیان کرد: مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه برای تولید دارو، مسائل ارزی و مشکلات حمل‌ونقل داروهای وارداتی از جمله عواملی هستند که در این زمینه تأثیرگذارند.

نحوه دسترسی بیماران به دارو در صورت پیدا نکردن آن در چند داروخانه

وی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه دسترسی بیماران به دارو در صورت پیدا نکردن آن در چند داروخانه، عنوان کرد: در صورتی که بیمار به‌صورت اورژانسی به دارو نیاز داشته باشد، موجودی شرکت‌های دارویی بررسی می‌شود و در صورت امکان، درخواست می‌شود دارو در کمترین زمان ممکن به داروخانه معرفی‌شده برسد.

مدیر اداره نظارت بر دارو دانشگاه علوم‌پزشکی شهرکرد ادامه داد: در صورتی که امکان تأمین دارو از این طریق وجود نداشته باشد، داروخانه‌های استان‌های همجوار به بیمار معرفی می‌شوند.

رضوی درباره امکان اطلاع‌رسانی یکپارچه از موجودی دارو در بیمارستان‌ها نیز گفت: دسترسی به سامانه تی‌تک فقط برای معاونت غذا و دارو امکان‌پذیر است و در صورت نیاز، مسئول فنی بیمارستان با کارشناسان کمبود دارویی معاونت غذا و دارو تماس می‌گیرد.

135 شکایت از 145 شکایت از داروخانه‌ها منجر به اقدام قانونی شده است

وی با اشاره به شکایت‌های ثبت‌شده درباره تخلفات داروخانه‌ای در استان اظهار کرد: از ابتدای سال جاری، 145 مورد شکایت در حوزه تخلفات داروخانه‌ای، از جمله خودداری از ارائه داروی موجود، مغایرت قیمت و سایر تخلفات، در استان ثبت شده است.

مدیر اداره نظارت بر دارو دانشگاه علوم‌پزشکی شهرکرد تصریح کرد: از مجموع این شکایت‌ها، بیش از 135 مورد پس از بررسی و احراز تخلف، منجر به اقدام قانونی شده یا همچنان در حال رسیدگی قانونی است.

رضوی درباره نحوه پیگیری شکایت‌های مردمی از تخلفات داروخانه‌ها گفت: شهروندان در صورت مشاهده گران‌فروشی یا خودداری از ارائه دارو می‌توانند شکایت خود را از طریق سامانه 190 یا با مراجعه به بخش شکایات معاونت غذا و دارو ثبت و پیگیری کنند.

ضرورت تغییر برخی داروها به داروهای موجود

وی در ادامه درباره زمان تأمین و توزیع داروهای دارای کمبود در چهارمحال و بختیاری بیان کرد: با توجه به کشوری بودن کمبود برخی داروها، زمان مشخصی برای توزیع آن‌ها اعلام نشده است، اما معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد پیگیر تأمین این داروهاست.

مدیر اداره نظارت بر دارو دانشگاه علوم‌پزشکی شهرکرد با اشاره به شرایط برخی بیماران و ضرورت تغییر دارو خاطرنشان کرد: برخی بیماران برای تعویض داروی خود باید به پزشک مراجعه کنند. همچنین برخی داروها با برند ایرانی به میزان نسبتاً مطلوب موجود است و توزیع آن‌ها در حال انجام است.

رضوی در پایان گفت: بیماران برای دریافت راهنمایی درباره تأمین داروهای مورد نیاز خود می‌توانند از واحد تأمین داروی معاونت غذا و دارو کمک بگیرند.