قلب سنندج را چه کسی مدیریت می‌کند؟
اما پرسش اینجاست: وقتی نظم در یکی از مهم‌ترین نقاط شهر با اختلال مواجه می‌شود، مسئولان تا چه زمانی قرار است نظاره‌گر باشند؟
فضای عمومی شهر ملک شخصی هیچ فرد یا گروهی نیست. خیابان، پیاده‌رو و میدان، سرمایه مشترک همه شهروندان‌اند؛ از راننده‌ای که برای رسیدن به مقصد تلاش می‌کند تا کسبه‌ای که با هزینه‌های سنگین زندگی و کار دست‌وپنجه نرم می‌کنند و خانواده‌ای که انتظار دارد بدون دردسر در شهر تردد کند.
در چنین فضایی، هرگاه استفاده از معابر از چارچوب ضوابط خارج شود و حق عبور دیگران تحت تأثیر قرار گیرد، دیگر نمی‌توان مسئله را صرفاً به یک اختلاف ساده یا اتفاقی روزمره تقلیل داد. اینجا پای حقوق عمومی در میان است؛ حقی که نه با مصلحت‌اندیشی‌های مقطعی باید نادیده گرفته شود و نه با سکوت و بی‌عملی قابل چشم‌پوشی است.
میدان آزادی نباید قربانی نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول شود. اگر مسئله‌ای در این نقطه همانند سایر نقاط آشفته شهری همچون میدان انقلاب، سه‌راه نمکی، بلوار 28 دی، بلوار آزادگان، مسیر شهرک بهاران و … از شهر تکرار می‌شود، طبیعی است که افکار عمومی درباره عملکرد نهادهای مسئول، نحوه نظارت و میزان جدیت در اجرای مقررات سؤال داشته باشد.
شهرداری مسئول ساماندهی فضای شهری و صیانت از حقوق عمومی در چارچوب وظایف قانونی خود است. پلیس راهور نیز در محدوده اختیارات قانونی‌اش مسئولیت مدیریت و تنظیم ترافیک را بر عهده دارد. سایر دستگاه‌های مرتبط هم باید در جایگاه قانونی خود نقش‌آفرینی کنند.
اما مردم با تقسیم وظایف اداری، ابلاغیه‌ها و مکاتبات بین دستگاه‌ها زندگی نمی‌کنند؛ مردم نتیجه می‌خواهند. شهروندی که در یک مسیر پرتردد با اختلال مواجه می‌شود، قرار نیست میان واحدهای مختلف سرگردان بماند تا مشخص شود کدام دستگاه باید نخست اقدام کند و کدام نهاد مسئول پیگیری است.
اگر یک مسئله شهری تکرار می‌شود، مسئولان باید توضیح دهند چه اقداماتی انجام داده‌اند، چه موانعی باقی مانده و برای رفع آن چه برنامه‌ای دارند. اگر هم میان دستگاه‌ها ناهماهنگی وجود دارد، این ناهماهنگی نمی‌تواند بهانه‌ای برای استمرار وضعیت موجود باشد؛ هماهنگی میان نهادها خود بخشی از مسئولیت مدیریت شهری است.
سؤال صریح از شهرداری سنندج و پلیس راهور این است: برای حفظ نظم و حقوق شهروندان در میدان آزادی چه برنامه مشخصی دارید و مردم چه زمانی باید نتیجه آن را ببینند؟
در این میان، یک نکته نباید نادیده گرفته شود: دفاع از نظم شهری به معنای نادیده‌گرفتن معیشت دستفروشان و کسب‌وکارهای خرد نیست. بسیاری از افرادی که در فضای عمومی فعالیت می‌کنند، با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند و ساماندهی فعالیت آنان باید با درک واقعیت‌های معیشتی و رعایت کرامت انسانی همراه باشد.
اما حمایت از معیشت نیز به معنای نادیده‌گرفتن حقوق سایر شهروندان نیست. همان‌طور که نمی‌توان مشکلات اقتصادی را با برخوردهای غیرمنصفانه تشدید کرد، نمی‌توان به نام حمایت از یک گروه، حق تردد و استفاده عمومی از معابر را از دیگران گرفت.
مدیریت حرفه‌ای دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا می‌کند: نه برخوردهای نمایشی و مقطعی، نه رهاکردن مسئله به حال خود؛ بلکه ساماندهی اصولی، تعیین محدوده‌های مجاز فعالیت، اجرای منصفانه مقررات و نظارت مستمر.
اگر برای فعالیت‌های سیار و دستفروشی در این محدوده نیاز به تعیین تکلیف، جانمایی یا ایجاد فضای جایگزین وجود دارد، شهرداری باید راهکار خود را شفاف کند. اگر تخلفی رخ می‌دهد، برخورد قانونی و یکسان با آن ضروری است. اگر هم نظارت انجام شده اما نتیجه پایدار حاصل نشده، باید علت آن روشن شود.
مسئله فقط چند متر خیابان یا چند دقیقه تأخیر در رفت‌وآمد نیست؛ مسئله این است که شهروندان تا چه اندازه می‌توانند به اجرای مقررات و صیانت از حقوق عمومی اعتماد کنند.
وقتی یک مطالبه شهری بارها در برابر چشم مردم تکرار می‌شود، سکوت و بی‌عملی احتمالی دستگاه‌های مسئول می‌تواند این تصور را تقویت کند که برای بعضی مسائل، نه برنامه‌ای جدی وجود دارد و نه اراده‌ای برای حل پایدار. چنین برداشتی، حتی اگر ناشی از ضعف هماهنگی یا ناکارآمدی سازوکارهای اجرایی باشد، در نهایت به اعتماد عمومی آسیب می‌زند.
مدیریت شهری را نمی‌توان تنها با گزارش عملکرد، آمار پروژه‌ها و تصاویر افتتاح طرح‌ها سنجید. بخشی از کارآمدی مدیریت دقیقاً در همین مسائل روزمره آشکار می‌شود؛ در اینکه شهروند بتواند با آرامش از خیابان عبور کند، فضای عمومی کارکرد واقعی خود را حفظ کند و مقررات برای همه، بدون تبعیض و ملاحظه‌کاری، اجرا شود نه اینکه میدان اصلی شهر به محل جولان وانت‌بارهای میوه فروش تبدیل شود!
میدان آزادی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط شهری سنندج، نمی‌تواند از دایره توجه مدیران خارج بماند. انتظار مردم، اقدامی روشن، قانونی و ماندگار است؛ اقدامی که هم حق کسب‌وکار و معیشت افراد را به رسمیت بشناسد و هم اجازه ندهد حقوق عمومی قربانی بی‌نظمی شود.
شهرداری سنندج و پلیس راهور وضعیت نظم شهری و تردد در میدان آزادی را به‌صورت میدانی بررسی کنند، وظایف هر دستگاه را روشن سازند و برنامه‌ای عملیاتی برای ساماندهی این محدوده ارائه دهند. همچنین لازم است مشخص شود چه اقداماتی تاکنون انجام شده، چه موانعی بر سر راه اجرای مقررات وجود دارد و برای جلوگیری از بازگشت دوباره مشکلات چه تدبیری اندیشیده شده است.
این مطالبه نه تخریب مدیریت شهری است و نه تقابل با دستفروشان؛ دفاع از حقی مشترک است که به همه شهروندان تعلق دارد. نقد عملکرد مسئولان نیز زمانی معنا پیدا می‌کند که با طرح پرسش‌های روشن، مطالبه پاسخ و پیگیری نتیجه همراه باشد.
میدان آزادی قلب شهر سنندج است؛ قلب شهر را نمی‌توان به حال خود رها کرد و بعد از مردم انتظار داشت به وعده‌های ساماندهی دلخوش باشند!
دیگر سؤال این نیست که آیا این وضعیت به رسیدگی نیاز دارد یا نه؛ سؤال این است که مسئولان مربوطه چه زمانی، با چه برنامه‌ای و با چه نتیجه قابل سنجشی به این مطالبه پاسخ خواهند داد؟
مردم سنندج پاسخ روشن می‌خواهند؛ نه وعده‌ای دیگر و نه پاس‌کاری مسئولیت میان دستگاه‌ها.
وانت‌بارهای میوه‌فروش در شهر و مدیریتی که فقط حرف می‌زند
ساماندهی دستفروشان سنندج به بن‌بست خورده است؟