به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از کرمان، هفتم آبان‌ماه، هم‌زمان با 29 اکتبر، روز جهانی سکته مغزی است؛ مناسبتی که هر سال با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره علائم هشداردهنده این عارضه، راه‌های پیشگیری، اهمیت تشخیص زودهنگام و ضرورت دسترسی به درمان به‌موقع گرامی داشته می‌شود.
سکته مغزی از عوارض جدی و تهدیدکننده سلامت است که در اثر اختلال در خون‌رسانی به بخشی از مغز، بر اثر انسداد یا پارگی رگ، رخ می‌دهد و می‌تواند به آسیب سلول‌های مغزی، ناتوانی‌های حرکتی و گفتاری و حتی مرگ منجر شود. در این میان، سرعت تشخیص و آغاز درمان نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش عوارض و افزایش احتمال بهبودی بیمار دارد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان جهانی سکته مغزی، روز جهانی سکته مغزی از سال 2006 میلادی در تقویم مناسبت‌های سلامت قرار گرفت و به فرصتی برای جلب توجه جهانی به ابعاد این بیماری، ضرورت پیشگیری و بهبود مراقبت از مبتلایان تبدیل شد. سازمان جهانی سکته مغزی در سال 2010 نیز این عارضه را به‌عنوان یک وضعیت اضطراری سلامت عمومی مطرح کرد. شعار محوری کارزار سال 2026 این سازمان، «هر دقیقه اهمیت دارد» است؛ پیامی که بر شناخت سریع علائم و اقدام فوری برای دریافت خدمات درمانی تأکید می‌کند.
در همین راستا، دکتر فرهاد ایرانمنش، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، متخصص مغز و اعصاب و فلوشیپ سکته مغزی، به تشریح سازوکار بروز سکته مغزی، عوامل خطر، نشانه‌های هشداردهنده، فرصت‌های درمانی و اهمیت بازتوانی بیماران پرداخت.
سکته مغزی چگونه رخ می‌دهد؟
ایرانمنش با بیان اینکه سکته مغزی در اثر اختلال در خون‌رسانی به بخشی از مغز اتفاق می‌افتد، اظهار کرد: این اختلال ممکن است بر اثر انسداد رگ و بسته شدن مسیر جریان خون یا در نتیجه پارگی رگ و خونریزی ایجاد شود. در هر دو حالت، عملکرد بخشی از مغز مختل می‌شود و پیامد آن به ناحیه درگیر و شدت آسیب بستگی دارد.
وی افزود: اختلال در عملکرد مغز ممکن است به شکل مشکلات بینایی، ضعف یا از دست رفتن توان حرکتی، اختلال در تکلم و سایر عملکردهای جسمی بروز کند. درگیری عروق مختلف مغز نیز امکان‌پذیر است و گاهی چند رگ به‌طور هم‌زمان درگیر می‌شوند که می‌تواند شرایط بیمار را پیچیده‌تر کند.
به گفته این متخصص مغز و اعصاب، سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است و تشخیص نوع سکته و انجام اقدامات درمانی مناسب، به بررسی فوری بیمار در مراکز درمانی نیاز دارد.
سبک زندگی ناسالم؛ زمینه‌ساز بروز سکته مغزی
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، سن را یکی از عوامل زمینه‌ساز سکته مغزی دانست و گفت: با افزایش سن، عروق ممکن است در معرض تغییراتی قرار بگیرند که احتمال انسداد یا پارگی آن‌ها را افزایش می‌دهد؛ با این حال، عوامل مرتبط با شیوه زندگی نیز در تشدید این روند نقش مهمی دارند.
ایرانمنش با اشاره به اهمیت اصلاح سبک زندگی بیان کرد: تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی، ورزش نکردن، فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا و استرس از جمله عواملی هستند که می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های عروقی و سکته مغزی را افزایش دهند.
وی با تأکید بر اینکه سکته مغزی تنها مختص سالمندان نیست، افزود: جوانان نیز ممکن است به این عارضه مبتلا شوند. عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی در کنار برخی رفتارهای پرخطر، از جمله مصرف مواد مخدر و سوءمصرف داروها، می‌توانند در افزایش خطر سکته‌های قلبی و مغزی نقش داشته باشند.
پنج علامت هشداردهنده سکته مغزی که نباید نادیده گرفته شوند
ایرانمنش با تأکید بر اهمیت شناخت علائم سکته مغزی گفت: نشانه‌های این عارضه معمولاً به‌صورت ناگهانی ظاهر می‌شوند و توجه به آن‌ها می‌تواند در نجات جان بیمار و جلوگیری از بروز معلولیت نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
وی پنج علامت مهم هشداردهنده سکته مغزی را اختلال ناگهانی در تکلم، کج شدن یا انحراف صورت، ضعف ناگهانی دست یا پا، سرگیجه شدید و ناگهانی همراه با اختلال تعادل و دوبینی ناگهانی عنوان کرد.
به گفته این متخصص مغز و اعصاب، سنگین شدن ناگهانی زبان، دشواری در صحبت کردن، افتادگی یک سمت صورت یا کاهش قدرت حرکتی اندام‌ها از نشانه‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
ایرانمنش تصریح کرد: در صورت مشاهده هر یک از این علائم به‌صورت ناگهانی، نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی آن‌ها ماند و لازم است بیمار در سریع‌ترین زمان ممکن به خدمات اورژانسی دسترسی پیدا کند.
زمان طلایی درمان سکته مغزی؛ 3 تا 4.5 ساعت تعیین‌کننده است
این متخصص مغز و اعصاب با تأکید بر اینکه در درمان سکته مغزی هر دقیقه اهمیت دارد، اظهار کرد: در این زمینه یک اصل مهم وجود دارد و آن اینکه «زمان، یعنی مغز»؛ زیرا هرچه درمان دیرتر آغاز شود، احتمال آسیب بیشتر به بافت مغز و بروز عوارض افزایش پیدا می‌کند.
وی با اشاره به بازه زمانی متداول برای استفاده از درمان دارویی حل‌کننده لخته در سکته مغزی ایسکمیک گفت: زمان طلایی این درمان معمولاً 3 تا 4.5 ساعت نخست پس از شروع علائم است و بیمار باید در اولین فرصت به بیمارستان منتقل شود.
ایرانمنش افزود: در بیمارانی که شرایط لازم را دارند، می‌توان با تزریق وریدی داروی مخصوص، لخته خون را حل کرد و جریان خون را بهبود بخشید. این اقدام در صورت انتخاب صحیح بیمار و انجام به‌موقع درمان، می‌تواند احتمال بازگشت عملکرد و کاهش ناتوانی را افزایش دهد.
وی با اشاره به امکان استفاده از روش‌های درمانی پیشرفته‌تر برای برخی بیمارانی که در ساعات اولیه مراجعه نکرده‌اند، بیان کرد: در کرمان، با همکاری گروه‌های مغز و اعصاب و جراحی مغز و اعصاب، امکان انجام مداخلات داخل عروقی و خارج کردن لخته در بیماران واجد شرایط فراهم شده است. در برخی موارد، این درمان‌ها می‌توانند تا حدود 12 ساعت پس از شروع علائم نیز مطرح باشند؛ البته تصمیم‌گیری درباره آن به شرایط بیمار و ارزیابی تخصصی بستگی دارد.
به گفته این متخصص، انتخاب روش درمانی به نوع سکته، زمان شروع علائم، محل انسداد عروق و نتایج بررسی‌های تصویربرداری وابسته است و همه بیماران شرایط یکسانی برای دریافت درمان‌های دارویی یا مداخلات داخل عروقی ندارند.
بازتوانی پس از سکته مغزی؛ اهمیت شروع زودهنگام درمان
ایرانمنش با اشاره به شرایط بیمارانی که به دلایل مختلف دیر به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند، گفت: اگر سکته مغزی موجب ناتوانی شود، بازتوانی و توان‌بخشی به بخش مهمی از روند درمان تبدیل می‌شود و باید با جدیت دنبال شود.
وی با تأکید بر اهمیت ماه‌های نخست پس از سکته افزود: شش ماه اول دوره مهمی برای پیگیری توان‌بخشی است و انجام منظم و اصولی تمرین‌های درمانی در این مدت می‌تواند به بازگشت بخشی از توانایی‌های ازدست‌رفته کمک کند؛ با این حال، روند بهبودی به شدت آسیب مغزی، وضعیت عمومی بیمار و میزان پاسخ او به درمان بستگی دارد.
این متخصص مغز و اعصاب، فیزیوتراپی، گفتاردرمانی و تمرین‌های حرکتی متناسب با وضعیت بیمار را از بخش‌های مهم بازتوانی برشمرد و تأکید کرد که برنامه توان‌بخشی باید بر اساس ارزیابی تخصصی تنظیم و پیگیری شود.
کنترل فشار خون، دیابت و چربی خون برای پیشگیری از سکته
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در بخش دیگری از این گفت‌وگو، اصلاح سبک زندگی را از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سکته مغزی دانست و گفت: تحرک کافی، تغذیه مناسب، کنترل فشار خون، مدیریت دیابت و چربی خون، خواب منظم و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و مواد محرک، نقش مهمی در حفظ سلامت عروق دارند.
وی با اشاره به اهمیت پیگیری بیماری‌های زمینه‌ای افزود: افراد باید فشار خون، قند خون و چربی خون خود را به‌طور منظم بررسی کنند و در صورت ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، درمان و توصیه‌های پزشک را جدی بگیرند.
ایرانمنش همچنین با اشاره به میگرن گفت: افرادی که از میگرن رنج می‌برند، باید حملات خود را زیر نظر پزشک کنترل کنند؛ زیرا میگرن کنترل‌نشده، به‌ویژه در کنار برخی شرایط و عوامل خطر دیگر، ممکن است با افزایش خطر سکته مغزی همراه باشد.
به گزارش وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم، روز جهانی سکته مغزی فرصتی برای یادآوری این واقعیت است که آگاهی عمومی و اقدام سریع می‌توانند در سرنوشت بیماران نقش مهمی داشته باشند. شناخت نشانه‌هایی مانند اختلال ناگهانی گفتار، انحراف صورت، ضعف اندام‌ها، دوبینی و اختلال تعادل، در کنار توجه به عوامل خطر قابل‌کنترل، بخشی از اقدامات ضروری برای کاهش عوارض این بیماری است.
پیام محوری کارزار جهانی سال 2026 نیز با عنوان «هر دقیقه اهمیت دارد»، بر شناسایی سریع علائم و اقدام فوری تأکید دارد.
توصیه مهم متخصصان این است که با مشاهده علائم مشکوک به سکته مغزی، حتی اگر خفیف باشند یا پس از مدت کوتاهی برطرف شوند، باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت. در چنین شرایطی، انتظار برای بهبود علائم یا به تعویق انداختن مراجعه به بیمارستان می‌تواند فرصت استفاده از درمان‌های مؤثر را محدود کند.
/511/
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.