خبرگزاری تسنیم ـ گفت‌وگو ـ مینا صدیقیان| دانشگاه جامع علمی کاربردی با رویکرد مهارت‌محوری و پیوند آموزش با محیط واقعی کار، یکی از مسیرهای ورود جوانان به بازار کار و کسب تخصص‌های موردنیاز صنایع و مشاغل است. با این حال، کیفیت آموزش، تناسب رشته‌ها با نیاز بازار کار، نحوه جذب و نظارت بر مدرسان و میزان ارتباط مراکز آموزشی با بخش صنعت، از موضوعاتی است که همواره درباره عملکرد این دانشگاه مطرح می‌شود.
استان البرز نیز به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی، زمینه مناسبی برای فعالیت مراکز علمی کاربردی دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند در صورت تعامل مؤثر میان دانشگاه و صنایع، به تربیت نیروی انسانی ماهر و پاسخگویی به نیازهای تخصصی بخش تولید کمک کند.
در همین راستا، خبرنگار تسنیم در گفت‌وگویی تفصیلی با عباس ظریفی، رئیس دانشگاه جامع علمی کاربردی استان البرز به بررسی وضعیت این دانشگاه، چالش‌های پیش‌رو و نحوه ارتباط آن با صنعت پرداخته است. در این گفت‌وگو، موضوعاتی از جمله فرایند جذب و نظارت بر مدرسان، تخلفات آموزشی، کیفیت آموزش‌های مجازی و نقش صنایع در پشتیبانی از مراکز دانشگاهی نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
تسنیم: فرایند جذب مدرسان دانشگاه جامع علمی کاربردی چگونه است و چه شرایطی برای تدریس در این دانشگاه در نظر گرفته شده است؟
در دانشگاه جامع علمی کاربردی از ظرفیت دو گروه استفاده می‌کنیم؛ یکی مدرسان دانشگاهی و دیگری مدرسان خبره. مدرسان خبره افرادی هستند که ممکن است حتی مدرک دانشگاهی نداشته باشند اما در یک کارگاه یا صنعت، تجربه و تخصص قابل‌توجهی کسب کرده‌اند. این افراد در کار خود خبره هستند و می‌توانند مهارت‌های لازم را مستقیماً به دانشجویان آموزش دهند.
پس از بررسی شرایط و تأیید صلاحیت، کد مدرسی برای آن‌ها صادر می‌شود تا بتوانند در دانشگاه تدریس کنند. پذیرش مدرسان خبره در طول سال امکان‌پذیر است و هر زمان که بتوانیم افراد متخصص و خبره را شناسایی کنیم، آن‌ها می‌توانند نسبت به تدریس در دانشگاه اقدام کنند. در کنار این گروه، فراخوان جذب مدرسان دانشگاهی نیز برگزار می‌شود.
این فراخوان از طریق درگاه دانشگاه اطلاع‌رسانی می‌شود و جنبه کشوری دارد، یعنی افراد واجد شرایط از سراسر کشور می‌توانند برای تدریس در استان موردنظر خود اقدام کنند. این فرایند در استان البرز نیز اجرا می‌شود. متقاضیان این فراخوان باید دست‌کم مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند.
پس از ثبت‌نام و بارگذاری مدارک، کارگروه‌های مربوطه رزومه علمی و مدارک تحصیلی آن‌ها را بررسی می‌کنند. در این کارگروه‌ها داورانی حضور دارند که صلاحیت علمی متقاضیان را ارزیابی می‌کنند و در مرحله نخست، فیلتر اولیه‌ای برای بررسی شرایط آن‌ها در نظر گرفته می‌شود.
البته جذب مدرس صرفاً بر اساس تقاضای افراد انجام نمی‌شود. مراکز آموزشی با توجه به رشته‌ها، درس‌های ارائه‌شده و نیازهای خود، سالانه تعداد مدرسان موردنیازشان را به دانشگاه اعلام می‌کنند. دانشگاه نیز این نیازها را در استان بررسی می‌کند و بر همین اساس فراخوان جذب مدرس انجام می‌شود.
پس از بارگذاری مستندات از سوی متقاضیان، مدارک آن‌ها در کارگروه‌های تخصصی بررسی می‌شود و سپس مصاحبه‌هایی برای ارزیابی صلاحیت آن‌ها صورت می‌گیرد. در نهایت، متناسب با نیاز مراکز و پس از تأیید شرایط علمی و تخصصی، برای افراد واجد شرایط مجوز و کد مدرسی صادر می‌شود.
در مورد مدرسان خبره نیز باید تأکید کنم که این افراد باید در حرفه خود به سطح بالایی از مهارت و تجربه رسیده باشند. ممکن است فردی مدرک دانشگاهی نداشته باشد اما سال‌ها در یک کارگاه یا صنعت فعالیت کرده و به‌عنوان استادکار شناخته شده باشد؛ به‌گونه‌ای که فعالان آن حوزه، تخصص و توانایی او را تأیید کنند.
این افراد نیز باید مستندات لازم را ارائه دهند و توانایی آن‌ها در کارگروه‌های مربوطه بررسی شود. علاوه بر مستندات، ظرفیت و توانایی تخصصی فرد نیز مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا مشخص شود آیا صلاحیت لازم برای آموزش دانشجویان را دارد یا خیر.
تسنیم: نظارت بر عملکرد مدرسان چگونه انجام می‌شود و در صورت مشاهده تخلف یا تدریس خارج از حوزه تخصصی، چه برخوردی صورت می‌گیرد؟
در دانشگاه جامع علمی کاربردی، کد مدرسی مشخص می‌کند که هر مدرس مجوز تدریس چه درس‌هایی را دارد، بنابراین، فرد باید در همان حوزه‌ای تدریس کند که برای آن مجوز دریافت کرده است. برای مثال، اگر فردی در رشته‌ای مجوز تدریس داشته باشد اما در رشته دیگری که تخصص لازم را ندارد تدریس کند، این موضوع می‌تواند تخلف محسوب شود.
وظیفه ماست که چنین مواردی را شناسایی کنیم و کارشناسان نظارت دانشگاه نیز این موضوع را پیگیری می‌کنند. پس از صدور کد مدرسی، امکان رصد عملکرد مدرس وجود دارد و ما بررسی می‌کنیم که آیا فرد مطابق با مجوز صادرشده فعالیت می‌کند یا خیر. گزارش‌هایی نیز از سوی دانشجویان یا سایر افراد به ما می‌رسد که آن‌ها را پیگیری می‌کنیم.
کارشناسان ما در موارد لازم به مراکز مراجعه و وضعیت مدرسان را بررسی می‌کنند. برای مثال، مواردی داشته‌ایم که فردی از کد مدرسی شخص دیگری استفاده کرده است، یعنی یک مدرس کد خود را در اختیار فرد دیگری قرار داده و آن شخص بدون داشتن مجوز مستقل، از همان کد برای تدریس استفاده کرده است.
این موارد از جمله تخلفات علمی محسوب می‌شوند و هم با مرکز آموزشی و هم با مدرس مربوطه برخورد می‌شود. ما کارگروهی برای بررسی تخلفات مدرسان داریم. در مرحله نخست، به مرکز آموزشی تذکر داده می‌شود و ممکن است دوره‌های آموزشی آن مرکز یا پذیرش دانشجو متوقف شود.
در حال حاضر، یکی از مراکز ما به دلیل همین مسائل با محدودیت پذیرش مواجه شده است. در این مرکز، کد مدرسی یک نفر در اختیار برخی دیگر از مدرسان قرار گرفته بود و این تخلف در کارگروه مربوطه بررسی شد. در نتیجه، برای مهرماه نه پذیرش جدید به این مرکز اختصاص داده و نه دوره‌های آن تمدید شد.
این برخوردها برای آن است که استانداردهای دانشگاه رعایت شود. هرچه نظارت ما دقیق‌تر بوده و فعالیت مراکز با استانداردهای دانشگاه انطباق بیشتری داشته باشد، کیفیت آموزش نیز افزایش پیدا می‌کند. وظیفه ما این است که تلاش کنیم آموزش‌ها به‌درستی و در شأن دانشگاه، خانواده‌ها و دانشجویان ارائه و نیازهای آموزشی جوانان به شکل مناسبی پاسخ داده شود.
با توجه به تجربه طولانی‌مدتی که در دانشگاه علمی کاربردی دارم، معتقدم البرز یکی از استان‌های خوب کشور در حوزه فعالیت‌های این دانشگاه است، به‌ویژه به دلیل امکانات مناسب و ظرفیت‌های صنعتی موجود در استان.
تسنیم: در حال حاضر مهم‌ترین مشکل و چالش دانشگاه جامع علمی کاربردی در استان البرز چیست؟
اگر بخواهم به‌طور کلی توضیح بدهم، در استان البرز با چالش اصلی دانشگاه علمی کاربردی به شکل جدی مواجه نیستیم اما یکی از چالش‌های مهمی که دانشگاه علمی کاربردی در هر استانی ممکن است با آن روبه‌رو شود، همراهی و پای کار بودن بخش خصوصی است. بخش خصوصی طبیعتاً به دنبال منافع خود نیز هست.
وقتی فردی یک فعالیت خصوصی راه‌اندازی می‌کند، انتظار دارد از آن منفعتی به دست آورد. اگر این منفعت حاصل نشود، ممکن است از ادامه فعالیت منصرف شود. برآورد ما این است که یک مرکز آموزشی با کمتر از 600 تا 700 دانشجو، معمولاً سوددهی مناسبی ندارد.
شهریه دانشگاه محدود است و در مقابل، مرکز آموزشی باید خدمات مختلفی را ارائه کند، بنابراین، لازم است تعداد قابل‌توجهی دانشجو در آن مرکز حضور داشته باشند تا هزینه‌ها و فعالیت‌های مجموعه توجیه اقتصادی داشته باشد. با این حال، در استان البرز، به‌ویژه در مراکز صنعتی و مجموعه‌هایی مانند مشکات ولایت، شاهد همراهی خوبی هستیم.
من می‌بینم که صنایع پشتیبان این مراکز نه‌تنها انتظار درآمدزایی از مرکز آموزشی ندارند، بلکه گاهی از منابع خود نیز به آن کمک می‌کنند. در برخی استان‌ها ممکن است این موضوع به چالشی جدی تبدیل شود زیرا مجموعه صنعتی می‌گوید امکانات و فضای آموزشی را در اختیار دانشگاه قرار داده و انتظار دارد در مقابل، درآمدی ماهانه یا سالانه به دست آورد.
اگر تعداد دانشجویان کافی نباشد، ممکن است این انتظار برآورده نشود و مجموعه از ادامه همکاری منصرف شود اما در البرز چنین دغدغه‌ای به شکل جدی وجود ندارد و صنایع استان پای کار هستند و حتی منابع بیشتری در اختیار مراکز آموزشی قرار می‌دهند. آن‌ها به‌خوبی درک کرده‌اند که دانشگاه می‌تواند در کنار صنعت قرار گیرد و به ارتقای آن کمک کند.
دانشگاه برای صنعت یک ظرفیت و حتی یک اعتبار محسوب می‌شود زیرا اگر قرار باشد صنایع ما با صنایع کشورهای دیگر رقابت کنند، باید حرفی برای گفتن داشته باشند. این رقابت زمانی شکل می‌گیرد که فکر، دانش و پژوهش به فرایند تولید اضافه شود.
برای مثال، اگر قرار باشد همچنان با همان شیوه‌های قدیمی تولید خودرو ادامه دهیم، نمی‌توانیم با سرعت تحولات جهانی پیش برویم. کافی است صنعت خودروی چین را ببینیم؛ یک خودرو تولید و پس از آن، مدل‌های متنوع دیگری متناسب با سلیقه جوانان و مشتریان عرضه می‌شود. این تنوع نشان می‌دهد که کار علمی و تحقیقاتی در این حوزه صورت می‌گیرد.
این موضوع تنها به صنعت خودرو محدود نیست. در بسیاری از حوزه‌ها، تولیدکننده باید به کیفیت و تنوع محصول توجه کند. برای مثال، وقتی به فروشگاه می‌رویم، اگر تنها یک نوع پنیر وجود داشته باشد، انتخاب ما محدود است اما وقتی محصولات متنوعی عرضه می‌شود، امکان انتخاب بیشتری داریم. در صنعت نیز همین موضوع صدق می‌کند.
برای تولید محصول، هم کیفیت اهمیت دارد و هم تنوع و این دو بدون مطالعه، فکر و کار علمی به دست نمی‌آیند. دانشجوی دانشگاه علمی کاربردی می‌تواند به صنعت کمک کند و صنایع استان به این نتیجه رسیده‌اند که حضور دانشجو نه‌تنها برای آن‌ها زیان‌آور نیست، بلکه می‌تواند موجب بهبود عملکرد و ارتقای فعالیت‌هایشان شود.
بنابراین، چالشی که ممکن است در برخی استان‌ها به دلیل همراه نبودن صنعت با دانشگاه وجود داشته باشد، خوشبختانه در البرز به شکل جدی مطرح نیست. صنایع این استان از ما جلوتر هستند، همراهی می‌کنند و حتی منابعی را برای تقویت مراکز آموزشی اختصاص می‌دهند.
من از همین‌جا از مجموعه‌های صنعتی استان تشکر می‌کنم زیرا این همراهی نوعی خدمت عام‌المنفعه و اقدامی خیرخواهانه است. این مجموعه‌ها به جوانان و دانشجویان کمک می‌کنند تا بتوانند آینده شغلی مناسبی داشته باشند و مهارت‌های لازم برای ورود به بازار کار را کسب کنند. این اقدام، علاوه بر آثار اقتصادی و اجتماعی، می‌تواند برای آن‌ها نیز به‌عنوان یک کار خیر و خداپسندانه تلقی شود.
تسنیم: در صورت بازگشت شرایط جنگی و ضرورت برگزاری آموزش‌ها به‌صورت مجازی، یکی از مشکلات دانشجویان، قطعی سامانه‌های آموزشی است. برخی دانشجویان از قطع و وصل شدن مکرر سامانه گلایه دارند. از سوی دیگر، بعضی مدرسان نیز این شرایط را درک نمی‌کنند و بر حضور دانشجو در کلاس تأکید دارند. برای رفع این مشکلات چه اقداماتی انجام شده است؟
حقیقتاً در ترم گذشته که آموزش‌ها به‌صورت مجازی برگزار می‌شد، از طرف واحد استانی پیگیری‌هایی انجام دادیم. سامانه ویانا شرکتی بود که برای برگزاری آموزش‌های مجازی با آن قرارداد بسته شده بود. این همکاری تنها مختص البرز نبود و چندین استان دیگر نیز با این شرکت قرارداد داشتند. فکر می‌کنم استان ما هفتمین استانی بود که از این سامانه استفاده می‌کرد.
با این حال، قطعی اینترنت را نیز داشتیم. از طرف دیگر، ماهیت دانشگاه علمی کاربردی به‌گونه‌ای است که حضور دانشجو در محیط کار اهمیت زیادی دارد و آموزش مجازی تا حدودی با این ماهیت در تناقض است. من شخصاً اعتقاد دارم اگر بخش حضور دانشجو در محیط کار را از دانشگاه علمی کاربردی بگیریم، دیگر تفاوت چندانی میان این دانشگاه و دانشگاه‌هایی مانند پیام نور باقی نمی‌ماند.
به همین دلیل، بسیاری از مراکز ما تلاش کردند حتی در دوره آموزش مجازی نیز حضور محدود دانشجویان در محیط صنعت را حفظ کنند؛ به‌ویژه برای درس‌های کارگاهی و آزمایشگاهی که امکان برگزاری کامل آن‌ها به‌صورت مجازی وجود ندارد. من شخصاً از این شکل آموزش مجازی رضایت ندارم زیرا تدریس زمانی کیفیت مناسبی دارد که استاد بتواند مخاطب خود را ببیند و با او ارتباط برقرار کند.
اینکه استاد و دانشجو در فضایی جدا از یکدیگر قرار گیرند، استاد دانشجو را نبیند و دانشجو نیز نتواند استاد را به‌درستی ببیند، شرایط مناسبی برای آموزش نیست. در چنین وضعیتی، استاد به‌تنهایی صحبت می‌کند و امکان تعامل مطلوب میان او و دانشجویان کاهش پیدا می‌کند. این مسئله تنها مختص دانشگاه علمی کاربردی نیست.
من خودم عضو هیئت‌علمی یک دانشگاه دولتی هستم و می‌دانم که دانشگاه‌های دیگر نیز از این فرایند آموزش مجازی رضایت کامل ندارند؛ هرچند ممکن است همه این نارضایتی‌ها به‌صورت علنی مطرح نشود. بارها به دوستان گفته‌ام که صرفاً با این استدلال که دانشگاه‌ها تعطیل نیستند و آموزش‌ها به‌صورت مجازی ادامه دارند، نمی‌توانیم از کیفیت آموزش غافل شویم.
باید ببینیم در عمل چه اتفاقی می‌افتد و چه خسارتی ممکن است به فرایند یادگیری وارد شود. تجربه دو سال دوران کرونا نیز نشان داد که آموزش مجازی به‌ویژه با شیوه‌هایی که در آن دوره اجرا شد، مشکلات خاص خود را دارد، بنابراین، این مشکلات تنها به دانشگاه ما محدود نیست و سایر دانشگاه‌ها نیز با آن‌ها مواجه هستند.
در شرایطی که ناچار به انتخاب میان گزینه‌های موجود هستیم، باید سامانه‌ای را انتخاب کنیم که مشکلات کمتری داشته باشد و بتواند آموزش را با کیفیت مناسب‌تری ارائه دهد. در انتخاب سامانه نیز تلاش کردیم گزینه مناسبی داشته باشیم. در ابتدای کار، سامانه مورداستفاده عملکرد خوبی داشت اما در ادامه، مشکلاتی در فرایند برگزاری کلاس‌ها مشاهده شد.
ما نیز در واحد استانی تلاش کردیم این مسائل را پیگیری کنیم. یکی از معیارهای مهم ما برای ارزیابی مدرسان، گزارش‌هایی است که از دانشجویان دریافت می‌کنیم. کارشناسان ما در برخی موارد، بدون اینکه مدرس بداند فرد حاضر در کلاس از کارشناسان نظارت دانشگاه است، در کلاس‌ها حضور پیدا کرده و وضعیت تدریس را بررسی می‌کنند. این گزارش‌ها در ارزیابی عملکرد مدرسان مؤثر است.
در همین دوره آموزش مجازی نیز مواردی داشتیم که درباره عملکرد برخی مدرسان گزارش‌هایی به ما رسید. این موارد در کارگروه تخلفات مدرسان بررسی شد و در برخی پرونده‌ها، برای رسیدگی دقیق‌تر، برگه‌های امتحانی دانشجویان در اختیار دو استاد دیگر قرار گرفت تا ارزیابی مجدد انجام شود.
در مواردی نیز گزارش‌هایی به ما رسیده بود که احتمال دریافت وجوه از دانشجویان از سوی برخی مدرسان مطرح می‌شد. این گزارش‌ها را نمی‌توان بدون بررسی، قطعی تلقی کرد، به همین دلیل، آن‌ها را در فرایند رسیدگی قرار دادیم تا موضوع روشن شود.
در مجموع، گزارش‌های دانشجویان و ارزیابی‌های کارشناسان نظارت از منابع مهم ما برای بررسی عملکرد مدرسان هستند. تلاش می‌کنیم این گزارش‌ها را به‌طور دقیق بررسی کنیم تا کیفیت آموزش حفظ شود و دانشجویان بتوانند از آموزش مناسب و منطبق با استانداردهای دانشگاه بهره‌مند شوند.
نظرات
نظر شما ثبت شد؛ پس از بررسی، در صورت تأیید نمایش داده می‌شود.
هنوز نظری منتشر نشده است.