در حالی که گزارش‌ها از افزایش محدودیت‌ها علیه جامعه شیعه در افغانستان حکایت دارد، بازداشت دو روحانی شیعه در هرات پس از مراسم عزاداری و تعطیلی بیمارستان خاتم‌الانبیاء (ص) در کابل، بار دیگر انتقادها از طالبان را برانگیخته است.

به گزارش بخش بین‌الملل وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در خبرگزاری مهر، اخیراً شاهد افزایش محدودیت‌ها علیه جامعه شیعه در افغانستان بوده‌ایم. بازداشت حجت‌الاسلام والمسلمین محمدآقا روحانی، مسئول مدرسه علمیه صادقیه هرات، و حجت‌الاسلام محمدجواد رجب‌زاده، روز جمعه ۲۲ آبان ماه، پس از برگزاری مراسم عزاداری در مسجد جامع صادقیه این شهر، توسط نیروهای اطلاعات طالبان، از جمله مواردی است که نگرانی‌ها را افزایش داده است.

فشار طالبان بر شیعیان افغانستان؛ از محدودیت عزاداری تا تعطیلی مراکز

این دو روحانی پس از سه روز بازداشت، در روز دوشنبه ۲۵ آبان ماه، با پیگیری و رایزنی شخصیت‌های مذهبی و بزرگان شیعه آزاد شدند. با این حال، مقامات محلی هرات هنوز جزئیات رسمی در مورد علت بازداشت و روند آزادی آنان منتشر نکروه‌اند. منابع محلی، برگزاری مراسم عزاداری حضرت فاطمه زهرا (س) را دلیل اصلی این بازداشت اعلام کرده‌اند.

این تنها مورد برخورد با علمای شیعه نبوده و پیش از این نیز حجت‌الاسلام روحانی به دلیل اختلاف بر سر زمان برگزاری نماز عید فطر و خودداری از امضای تعهدنامه در تاریخ اعلام‌شده از سوی طالبان، بازداشت شده بود. این وقایع نشان‌دهنده تکرار برخوردهایی در مناسبت‌های مذهبی است که گاهی با اختلاف بر سر نحوه برگزاری مناسک دینی یا مخالفت با محدودیت‌های اعمال‌شده مرتبط است.

فشار طالبان بر شیعیان افغانستان؛ از محدودیت عزاداری تا تعطیلی مراکز

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعیسی حسینی مزاری، رئیس مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان افغانستان، این اقدام را «خودسرانه و توهین‌آمیز» خوانده و حکومت طالبان را به تعرض به اعتقادات مذهبی متهم کرده است. وی با اشاره به تجربه حکومت کمونیستی، هشدار داد که چنین اقداماتی به جای تقویت حاکمیت، موجب تضعیف آن خواهد شد.

محدودیت‌ها علیه جامعه شیعه تنها به مراسم مذهبی و فعالیت روحانیون محدود نشده و گزارش‌هایی از برخورد با مراکز آموزشی، فرهنگی، رسانه‌ای و درمانی نیز منتشر شده است. یکی از این موارد، تعطیلی بیمارستان خاتم‌الانبیاء (ص) در کابل به دستور وزیر دادگستری طالبان، عبدالحکیم شرعی، بوده است. محمدجواد محسنی، صاحب‌امتیاز این مرکز درمانی، اعلام کرد که بیمارستان به دلیل عدم واگذاری مدیریت به وزیر دادگستری یا توقف فعالیت، پلمب شده است.

فشار طالبان بر شیعیان افغانستان؛ از محدودیت عزاداری تا تعطیلی مراکز

محسنی این اقدام را ادامه برخوردهای تبعیض‌آمیز با مراکز شیعی دانسته و اشاره کرد که بیمارستان خاتم‌الانبیاء (ص) بیش از ۱۵ سال خدمات تخصصی درمانی، به‌ویژه در حوزه کلیوی و اورولوژی، ارائه کرده است. وی همچنین هشدار داد که محروم کردن مردم از خدمات درمانی به دلیل تعلق مذهبی صاحبان مراکز، اعتماد عمومی را تضعیف کرده و فاصله میان مردم و حاکمیت را افزایش می‌دهد. پیش از این نیز گزارش‌هایی مبنی بر مسدود شدن یا محدودیت فعالیت مراکز دیگری چون حوزه علمیه خاتم‌الانبیاء (ص)، تلویزیون تمدن و مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان منتشر شده بود.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز به این محدودیت‌ها واکنش نشان داده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه، در نشست خبری خود در ۱۲ مهر ۱۴۰۵، ضمن تأکید بر اهمیت موضوع، اعلام کرد که این مسائل در گفت‌وگو با مقامات طالبان در کابل مطرح شده و با جدیت دنبال خواهد شد. وی ابراز امیدواری کرد که فعالیت مراکز فرهنگی، آموزشی و درمانی بدون مانع ادامه یابد. جزئیاتی از پاسخ طالبان یا نتایج رایزنی‌ها منتشر نشده است.

تکرار بازداشت روحانیون، محدودیت برگزاری مراسم عزاداری و تعطیلی مراکز درمانی و فرهنگی، نگرانی‌هایی را درباره وضعیت حقوق مذهبی و اجتماعی جامعه شیعه در افغانستان ایجاد کرده است. آزادی دو روحانی هرات، اگرچه به بازداشت آنان پایان داد، اما پرسش‌ها در مورد علت بازداشت و حدود دخالت طالبان در مناسک مذهبی همچنان باقی است. تعطیلی بیمارستان خاتم‌الانبیاء (ص) نیز می‌تواند دسترسی بخشی از مردم به خدمات تخصصی درمانی را تحت تأثیر قرار دهد. تاکنون توضیح رسمی مستقلی از سوی طالبان در خصوص این موارد ارائه نشده است.

©‌ خبرگزاری مهر