پیاده راه ساحلی فرصتی برای رونق گردشگری مازندران است.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از ساری، اجرای طرح ملی پیاده‌راه و جاده ساحلی در عباس‌آباد با هدف آزادسازی سواحل و احیای حقوق عامه، بار دیگر ضرورت بازنگری در نحوه بهره‌برداری از ظرفیت‌های ارزشمند ساحلی مازندران را برجسته کرده است؛ طرحی که اگر از مرحله آزادسازی و ایجاد مسیرهای دسترسی فراتر برود و با برنامه‌ریزی اصولی در حوزه گردشگری همراه شود، می‌تواند به بستری برای رونق اقتصاد محلی، افزایش نشاط اجتماعی و بازتعریف رابطه مردم با دریای خزر تبدیل شود.

دریا برای مازندران یک جاذبه طبیعی و چشم‌انداز گردشگری محسوب نمی‌شود؛ بخشی از هویت جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی این استان به شمار می‌رود. با این حال، در طول سال‌های گذشته، دسترسی عمومی به بخش‌هایی از نوار ساحلی به دلایل مختلف محدود شده و در برخی مناطق، تصرفات و بهره‌برداری‌های اختصاصی، فاصله میان مردم و یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی استان را افزایش داده است.

اکنون اجرای طرح ملی پیاده‌راه و جاده ساحلی در عباس‌آباد، فرصتی برای بازگرداندن این سرمایه عمومی به چرخه زندگی اجتماعی و اقتصادی منطقه فراهم کرده است. فرصتی که می‌تواند از یک پروژه عمرانی و آزادسازی ساحل فراتر برود و به الگویی برای توسعه گردشگری پایدار در شهرهای ساحلی مازندران تبدیل شود.

پیاده‌راه ساحلی؛ فراتر از یک مسیر عبور و مرور

وقتی صحبت از پیاده‌راه ساحلی می‌شود، نباید تنها به ایجاد مسیری برای قدم زدن شهروندان و گردشگران فکر کرد. پیاده‌راه در شهرهای ساحلی دنیا یکی از عناصر مهم طراحی شهری و گردشگری است که می‌تواند فضای عمومی را احیا کند، ارتباط مردم با طبیعت را افزایش دهد و زمینه شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی جدید را فراهم سازد.

در واقع، پیاده‌راه ساحلی حلقه اتصال سه حوزه مهم است؛ حقوق عمومی، کیفیت زندگی شهری و اقتصاد گردشگری. در شرایطی که بخش قابل توجهی از گردشگران مازندران را خانواده‌هایی تشکیل می‌دهند که برای استفاده از دریا، طبیعت و فضای آرامش‌بخش ساحل به این استان سفر می‌کنند، فراهم کردن دسترسی ایمن، آسان و استاندارد به نوار ساحلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

خانواده‌ای که برای گذراندن چند ساعت در کنار دریا به شهرهای غرب مازندران و از جمله عباس‌آباد سفر می‌کند، پیش از هر چیز به فضایی امن، پاکیزه، در دسترس و مجهز به امکانات اولیه نیاز دارد. مسیر مناسب پیاده‌روی، روشنایی شبانه، مبلمان شهری، فضای سبز، سرویس‌های بهداشتی، امکانات امدادی و نقاط استراحت از جمله زیرساخت‌هایی هستند که می‌توانند تجربه گردشگران را از یک توقف کوتاه به یک حضور ماندگار تبدیل کنند. بنابراین، موفقیت چنین طرحی صرفاً با احداث مسیر یا آزادسازی محدوده‌های ساحلی سنجیده نمی‌شود، بلکه میزان استفاده عمومی از آن و تأثیری که بر کیفیت زندگی مردم و اقتصاد گردشگری منطقه می‌گذارد، معیار واقعی ارزیابی خواهد بود.

آزادسازی سواحل؛ بازگشت یک حق عمومی

یکی از مهم‌ترین ابعاد اجرای طرح ملی پیاده‌راه و جاده ساحلی عباس‌آباد، توجه به موضوع آزادسازی سواحل و احیای حقوق عامه است. ساحل و دریا از سرمایه‌های طبیعی و عمومی کشور محسوب می‌شوند و دسترسی مردم به این ظرفیت نباید تحت تأثیر منافع محدود و بهره‌برداری‌های اختصاصی قرار گیرد.

در سال‌های گذشته، موضوع محدودیت دسترسی به برخی سواحل مازندران همواره از مطالبات شهروندان و گردشگران بوده است. در نقاطی از نوار ساحلی، موانع فیزیکی، ساخت‌وسازها و نحوه بهره‌برداری از اراضی مجاور دریا، امکان استفاده آزادانه مردم را با دشواری مواجه کرده است. این مسئله به‌ویژه در استانی که اقتصاد آن تا اندازه زیادی با گردشگری و جاذبه‌های طبیعی پیوند خورده، اهمیت بیشتری دارد.

از این منظر، اجرای طرح پیاده‌راه ساحلی در عباس‌آباد می‌تواند اقدامی در مسیر تحقق عدالت فضایی باشد؛ به این معنا که امکانات و ظرفیت‌های طبیعی منطقه به جای آنکه در دسترس گروه محدودی قرار داشته باشد، به فضایی عمومی برای استفاده همه شهروندان تبدیل شود.

دادستان عمومی و انقلاب شهرستان عباس‌آباد هم در جمع رسانه‌ها با تأکید بر اهمیت اجرای طرح پیاده‌راه و جاده ساحلی این شهرستان گفت: این طرح صرفاً مختص عباس‌آباد نیست بلکه طرحی ملی است که شهرستان عباس‌آباد به‌ عنوان پایلوت اجرای آن انتخاب شده است.

سینا درویش با اشاره به برخورداری شهرستان عباس‌آباد از حدود 20 کیلومتر نوار ساحلی افزود: یکی از مهم‌ترین اهداف اجرای این طرح، آزادسازی سواحل، حفاظت از حریم 60 متری دریا و فراهم کردن امکان دسترسی عمومی مردم به ساحل است.

وی اعلام کرد: اجرای صحیح این طرح علاوه برصیانت از منابع طبیعی، زمینه‌ساز توسعه زیرساخت‌های گردشگری خواهدبود. در محدوده ساحل کلارآباد حدود دو و نیم کیلومتر زیرسازی جاده ساحلی اجرا و کمربندحفاظتی ایجادشده است. مردم نیز امکان استفاده از فضای ساحلی برای پیاده‌روی و حضورخانوادگی را پیدا کرده‌اند.

درویش دسترسی آسان و ایمن مردم به دریا را ازمهم‌ترین دستاورد‌های این طرح دانست و بااشاره به قرارگرفتن ساحل عباس‌آباد در شمار مناطق نمونه گردشگری براساس مصوبه هیئت وزیران گفت: از سرمایه‌گذاران کشور دعوت می‌شود طرح‌های اقتصادی و گردشگری خود را برای بهره‌برداری اصولی از ظرفیت‌های ساحلی شهرستان به کارگروه تشکیل‌شده در فرمانداری ارائه کنند.

دادستان عمومی و انقلاب شهرستان عباس‌آباد تأکیدکرد: اجرای طرح جاده ساحلی باید با رویکرد صیانت از حقوق عامه، حفاظت از منابع طبیعی،پ و آزادسازی سواحل و توسعه گردشگری پایدار دنبال شود تا مردم و نسل‌های آینده بتوانند از ظرفیت ارزشمند ساحل بهره‌مند شوند

به عقیده کارشناسان البته آزادسازی ساحل باید با نگاه جامع و رعایت ضوابط قانونی، زیست‌محیطی و حقوق اشخاص انجام شود. هدف نهایی، ایجاد تعادل میان حقوق عمومی، حفاظت از طبیعت و بهره‌برداری مسئولانه از ظرفیت‌های ساحلی است.

پیاده‌راه؛ فرصتی برای رونق اقتصاد محلی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای احتمالی توسعه پیاده‌راه‌های ساحلی، ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای کسب‌وکارهای بومی است. گردشگری زمانی می‌تواند به موتور محرک اقتصاد منطقه تبدیل شود که حضور گردشگران تنها به تماشای طبیعت و بازگشت محدود نباشد، بلکه زنجیره‌ای از خدمات و فعالیت‌های اقتصادی را به حرکت درآورد.

پیاده‌راه ساحلی می‌تواند زمینه فعالیت کسب‌وکارهای کوچک و متوسط را فراهم کند؛ از عرضه محصولات و صنایع‌دستی بومی گرفته تا کافه‌ها و مجموعه‌های پذیرایی مجاز، فروش محصولات محلی، خدمات گردشگری و فعالیت‌های فرهنگی و تفریحی.

در این میان، عباس‌آباد با برخورداری از موقعیت جغرافیایی ویژه و قرار گرفتن در مسیر پرتردد گردشگری غرب مازندران، ظرفیت مناسبی برای بهره‌گیری از چنین طرح‌هایی دارد. اگر طراحی و اجرای پیاده‌راه با مشارکت فعالان اقتصادی منطقه همراه شود، می‌توان انتظار داشت بخشی از درآمد حاصل از گردشگری به جای خروج از منطقه، در اقتصاد محلی گردش پیدا کند.

این موضوع برای مشاغل خرد، جوانان جویای کار و خانواده‌هایی که معیشت آنها به فعالیت‌های گردشگری وابسته است، اهمیت زیادی دارد. با این حال، باید مراقب بود که توسعه فعالیت‌های اقتصادی در حاشیه پیاده‌راه به شکل‌گیری موج جدیدی از تصرفات و محدودیت دسترسی عمومی منجر نشود. پیاده‌راهی که قرار است نماد احیای حقوق مردم باشد، نباید به فضایی برای واگذاری انحصاری فرصت‌های اقتصادی تبدیل شود.

گردشگری ساحلی و ضرورت استانداردسازی خدمات

یکی از مشکلات گردشگری ساحلی در مازندران، غلبه نگاه فصلی بر مدیریت این ظرفیت است. در بسیاری از مناطق ساحلی، با آغاز تعطیلات و افزایش ورود مسافران، حجم فعالیت‌های خدماتی و تفریحی افزایش می‌یابد؛ اما پس از پایان فصل گردشگری، بخش زیادی از این ظرفیت‌ها بدون برنامه مشخص باقی می‌ماند. پیاده‌راه ساحلی می‌تواند به تغییر این الگو کمک کند. با طراحی مناسب و پیش‌بینی امکانات متناسب با شرایط اقلیمی، امکان استفاده از این فضا در بخش قابل توجهی از سال فراهم می‌شود. برگزاری رویدادهای فرهنگی، جشنواره‌های محصولات بومی، برنامه‌های ورزشی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و فعالیت‌های خانوادگی می‌تواند به افزایش پویایی این فضا کمک کند.

در این میان، مدیریت شهری باید از نگاه صرفاً عمرانی فاصله بگیرد و برای پیاده‌راه ساحلی یک برنامه بهره‌برداری بلندمدت تدوین کند. تعیین ضوابط فعالیت اقتصادی، مدیریت پسماند، نظافت مستمر، حفاظت از پوشش گیاهی، کنترل آلودگی صوتی و ساماندهی تردد خودروها از جمله موضوعاتی است که باید در طراحی و مدیریت این فضا مورد توجه قرار گیرد. همچنین ایجاد مسیرهای دسترسی مناسب برای سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت می‌تواند پیاده‌راه را به فضایی واقعاً عمومی و قابل استفاده برای همه اقشار جامعه تبدیل کند.

محیط زیست؛ خط قرمز توسعه گردشگری ساحلی

توسعه گردشگری در مناطق ساحلی بدون توجه به ملاحظات محیط زیستی، در نهایت به تخریب همان سرمایه‌ای منجر می‌شود که قرار است زمینه رونق اقتصادی را فراهم کند. سواحل دریای خزر با چالش‌هایی همچون آلودگی، انباشت زباله، تخریب زیستگاه‌های طبیعی و فشار ناشی از افزایش جمعیت شناور مواجه هستند. از این رو، اجرای طرح‌های عمرانی و گردشگری باید با ارزیابی دقیق پیامدهای زیست‌محیطی همراه باشد.

پیاده‌راه ساحلی نباید به بهانه توسعه گردشگری، به بستری برای افزایش ساخت‌وسازهای غیرضروری، تغییر کاربری‌های نامتوازن یا ایجاد فشار بیشتر بر طبیعت تبدیل شود. در طراحی این مسیرها باید استفاده از مصالح سازگار با محیط، حفظ پوشش گیاهی، مدیریت اصولی روان‌آب‌ها و جلوگیری از ورود فاضلاب و پسماند به دریا مورد توجه قرار گیرد. همچنین ظرفیت‌پذیری ساحل باید مشخص باشد؛ به این معنا که تعداد گردشگران و حجم فعالیت‌های خدماتی متناسب با توان اکولوژیک منطقه تنظیم شود. تجربه بسیاری از مقاصد گردشگری نشان می‌دهد که حفظ طبیعت، خود یکی از مهم‌ترین عوامل پایداری درآمد گردشگری است. بنابراین، حفاظت از محیط زیست نباید در برابر توسعه قرار گیرد، بلکه باید به عنوان یکی از ارکان اصلی آن تعریف شود.

از عباس‌آباد تا الگوی توسعه گردشگری ساحلی مازندران

اجرای طرح ملی پیاده‌راه و جاده ساحلی در عباس‌آباد می‌تواند نقطه شروعی برای بازنگری در سیاست‌های مدیریت نوار ساحلی مازندران باشد. استانی که صدها کیلومتر نوار ساحلی دارد، برای بهره‌برداری اصولی از این ظرفیت نیازمند برنامه‌ای فراتر از اقدامات مقطعی و پروژه‌های پراکنده است. در بسیاری از شهرهای ساحلی، مسئله تنها نبود مسیر پیاده‌روی نیست؛ بلکه فقدان یک نظام یکپارچه مدیریت ساحل، ناهماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، ضعف زیرساخت‌های خدماتی و نبود برنامه مشخص برای فعالیت‌های اقتصادی و تفریحی نیز به چشم می‌خورد.

از این رو، طرح عباس‌آباد می‌تواند در صورت اجرای موفق، تجربه‌ای قابل استفاده برای سایر شهرهای ساحلی استان باشد، البته هر منطقه ویژگی‌های جغرافیایی، زیست‌محیطی و اجتماعی خاص خود را دارد و نمی‌توان یک نسخه واحد برای تمام نوار ساحلی مازندران تجویز کرد. آنچه اهمیت دارد، تدوین چارچوبی مشترک برای صیانت از حقوق عمومی، حفاظت از محیط زیست و توسعه متوازن گردشگری است. همچنین استمرار نظارت بر آزادسازی سواحل اهمیت زیادی دارد؛ چراکه بازگشایی یک مسیر در مقطع زمانی مشخص، بدون نظارت و نگهداری مستمر نمی‌تواند تضمین‌کننده دسترسی پایدار مردم باشد.

ضرورت مشارکت مردم در مدیریت پیاده‌راه

یکی دیگر از الزامات موفقیت این طرح، مشارکت شهروندان و جوامع محلی در فرآیند مدیریت و بهره‌برداری از آن است. مردم محلی بهتر از هر گروه دیگری با ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و مشکلات منطقه آشنایی دارند. مشارکت آنها در نگهداری فضای عمومی، ساماندهی فعالیت‌های اقتصادی و نظارت بر عملکرد مجموعه‌های خدماتی می‌تواند به افزایش اثربخشی طرح کمک کند.

از سوی دیگر، باید زمینه حضور جوانان و فعالان فرهنگی و گردشگری در این فضا فراهم شود تا پیاده‌راه تنها به محلی برای عبور و مرور تبدیل نشود، بلکه به یک پاتوق اجتماعی و فرهنگی برای شهروندان و گردشگران تبدیل شود. برگزاری برنامه‌های ورزشی صبحگاهی، نمایشگاه‌های محصولات بومی، اجراهای فرهنگی و برنامه‌های معرفی ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی منطقه می‌تواند هویت مستقلی به این فضا ببخشد. در چنین شرایطی، پیاده‌راه ساحلی نه‌تنها به یک پروژه عمرانی، بلکه به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل خواهد شد.

به گزارش وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم، اجرای طرح ملی پیاده‌راه و جاده ساحلی در عباس‌آباد را باید فرصتی برای پیوند دوباره مردم با دریا و استفاده عمومی از ظرفیت‌های طبیعی مازندران دانست؛ فرصتی که در صورت مدیریت صحیح می‌تواند همزمان به احیای حقوق عامه، ارتقای کیفیت زندگی شهری و تقویت اقتصاد گردشگری منجر شود، اما نباید فراموش کرد که آزادسازی ساحل، نقطه پایان کار نیست؛ بلکه آغاز مسئولیتی بزرگ‌تر برای مدیریت پایدار آن است.

اگر مسیرهای آزادشده با امکانات استاندارد، خدمات مناسب، برنامه‌های فرهنگی و تفریحی، فرصت‌های اقتصادی عادلانه و حفاظت محیط زیستی همراه شوند، پیاده‌راه ساحلی عباس‌آباد می‌تواند به الگویی موفق برای سایر شهرهای ساحلی تبدیل شود.

مازندران برای تبدیل شدن به مقصدی ماندگار در گردشگری کشور، بیش از هر چیز به مدیریت هوشمندانه سرمایه‌های طبیعی خود نیاز دارد؛ سرمایه‌هایی که دریا و ساحل در صدر آنها قرار دارند. در این مسیر، حق مردم برای دسترسی آزادانه به دریا باید در کنار ضرورت توسعه اقتصادی و حفاظت از طبیعت، به عنوان یک اصل اساسی مورد توجه قرار گیرد.

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم