علیرضا بیرانوند، دروازه‌بان تیم ملی فوتبال ایران، پس از سال‌ها تلاش و پشت سر گذاشتن سختی‌های فراوان، به عنوان مرد سال فوتبال آسیا انتخاب شد و نام خود را در تاریخ این قاره ثبت کرد. او نخستین دروازه‌بان تاریخ است که به این افتخار دست می‌یابد.

طلسم ۲۲ ساله فوتبال ایران سرانجام با درخشش علیرضا بیرانوند در بانکوک شکسته شد. او با عبور از رقبای سرسختی چون سالم الدوسری و فراس البریکان، عنوان مرد سال فوتبال آسیا را از آن خود کرد تا فصلی جدید در تاریخ فوتبال قاره کهن رقم بزند. این موفقیت تنها به دلیل پایان دادن به یک انتظار طولانی اهمیت ندارد؛ بیرانوند با این انتخاب، به نخستین دروازه‌بان تاریخ جوایز بهترین بازیکن سال AFC تبدیل شد و تنها گُلری است که دو بار نامزد سه نفر نهایی این جایزه معتبر شده است.

برای درک عمق این دستاورد، باید نگاهی به گذشته پر فراز و نشیب بیرانوند انداخت. روزهایی که کسی تصور نمی‌کرد نوجوانی با جیب خالی و بدون اطلاع خانواده، راهی تهران شود و روزی بر سکوی افتخار فوتبال آسیا بایستد.

زندگی علیرضا بیرانوند مملو از چالش‌هایی است که اگر کنار هم قرار گیرند، تصویری سینمایی را تداعی می‌کنند؛ از فرار از خانه و شب‌مانی در خیابان‌های تهران گرفته تا کارهایی چون ظرف‌شویی، رفتگری، و سه بار پاسخ منفی شنیدن در خواستگاری، تا سرانجام رسیدن به یکی از بزرگ‌ترین افتخارات فوتبال ایران.

داستان مهاجرت بیرانوند به تهران، از همان ابتدا رنگ و بوی فیلمی سینمایی داشت. خانواده او با تصمیمش برای دنبال کردن فوتبال در این سن مخالفت کردند، اما علیرضا با رویای فوتبالیست شدن، بدون اطلاع آن‌ها و با اندک پولی که در اختیار داشت، مخفیانه راهی پایتخت شد؛ سفری که سرنوشت او را دگرگون کرد.

بیرانوند در روزهای ابتدایی ورود به تهران، نه پشتوانه مالی داشت و نه کسی منتظرش بود. تنها سرمایه‌اش، رویایی بزرگ بود که او را برای تحمل سخت‌ترین شرایط آماده می‌کرد. نوجوانی که این‌گونه وارد تهران شده بود، علاوه بر مشکلات مالی و یافتن سرپناه، باید برای رسیدن به فوتبال حرفه‌ای با رقبای قدرتمند دست و پنجه نرم می‌کرد.

شب‌های تهران برای بیرانوند گاهی به سختی گذشت. او برای رسیدن به رویای فوتبالیست شدن، روزهای پرمشغله‌ای را در تهران سپری کرد. در مقطعی، شب‌ها اطراف میدان آزادی را به عنوان سرپناه انتخاب کرده بود و با دست‌فروشان آن منطقه رفاقت داشت. شرایط به گونه‌ای بود که برای یافتن مکانی برای خواب، مجبور به پذیرش مشاغل مختلف شد. او ابتدا در یک کارگاه خیاطی مشغول به کار شد و تا نیمه‌شب کار می‌کرد تا بتواند همان‌جا استراحت کند و صبح زود دوباره به کار بازگردد و همزمان تمرینات فوتبالش را پیگیری کند.

پس از فراهم شدن امکان حضور در تیم نفت تهران، مشکل محل سکونت دوباره او را درگیر کرد. این بار، پیتزافروشی پناهگاه او شد؛ جایی که در ازای کار، اجازه‌ی شب‌مانی دریافت می‌کرد. شستن ظروف و نظافت مغازه، بخشی از بهایی بود که بیرانوند برای زنده نگه داشتن رویای خود پرداخت می‌کرد.

تجربه کار در کارواش نیز بخشی از مسیر پرماجرای او بود. مدتی بعد، برای تامین هزینه‌های زندگی، به عنوان رفتگر در شهرداری تهران مشغول به کار شد و صبح‌ها پارک خزانه بخارایی را پاکسازی می‌کرد. بیرانوند بارها از این دوران به عنوان یکی از سخت‌ترین مقاطع زندگی‌اش یاد کرده و تاکید کرده که هیچ‌گاه از کارهایی که برای رسیدن به فوتبال انجام داده، شرمنده نبوده است.

داستان زندگی بیرانوند تنها به سختی‌های دوران نوجوانی و فقر مالی محدود نمی‌شود؛ او در زندگی شخصی نیز مسیر همواری را طی نکرد. علیرضا در دوران جوانی ازدواج کرد و همسرش، دخترعموی اوست. اما رسیدن به این پیوند نیز برای دروازه‌بان شماره یک فوتبال ایران، ساده نبود.

علیرضا بیرانوند

بیرانوند که از دوران جوانی به همسرش علاقه‌مند بود، سه بار برای خواستگاری اقدام کرد و هر سه بار با پاسخ منفی روبرو شد. دلیل این مخالفت‌ها، شرایط مالی و جایگاه ورزشی او در آن زمان بود؛ چرا که هنوز به چهره‌ای شناخته شده در فوتبال تبدیل نشده بود و از ثبات مالی بهره‌مند نبود.

خود بیرانوند در این باره می‌گوید: «عاشق شدن همین دردسرها را هم دارد. من عاشق همسرم شدم و جز او به زن دیگری برای ازدواج فکر نمی‌کردم. آن موقعی که برای اولین بار به خواستگاری رفتم فوتبالیست مطرحی نبودم و پولی هم نداشتم. برای همین جواب رد شنیدم. این اتفاق سه بار افتاد تا بالاخره برای چهارمین بار جواب مثبت را گرفتم.»

روایت همسر بیرانوند نیز شنیدنی است: «خب من و علیرضا همدیگر را دوست داشتیم، ولی هر پدر و مادری آرزوی خوشبختی بچه‌هایشان را دارند. در آن موقع خانواده من راضی نمی‌شدند و الان که خودم مادر هستم، واقعا درک می‌کنم. کاش الان پدر و مادرم زنده بودند و از آن‌ها به خاطر همه چیز تشکر می‌کردم. شاید سختگیری‌های آن‌ها نبود، علیرضا هم سفت و سخت تلاش نمی‌کرد. به طور کلی این روزهای خوب الان را مدیون پدر و مادرم هستم.»

بیرانوند حتی برای رسیدن به عشق زندگی‌اش نیز مجبور شد بارها شکست را تجربه کند و دوباره تلاش کند؛ مسیری مشابه آنچه در فوتبال طی کرد. پسری که روزگاری بدون پول و پشتوانه راهی تهران شد و برای ازدواج نیز سه بار پاسخ منفی شنید، اما از خواسته‌هایش دست نکشید و سرانجام در چهارمین اقدام به هدفش رسید.

یکی از بخش‌های جالب داستان زندگی بیرانوند، پاسخ او به پرسشی درباره آینده شغلی‌اش در صورت عدم موفقیت در فوتبال بود. او چند سال قبل در این باره گفته بود: «نمی‌دانم، چون واقعیت این است که من تا قبل از این‌که وارد فوتبال شوم قدرت بیان خوبی نداشتم و درس هم نخوانده بودم؛ به همین دلیل احتمالا کارگر یا نگهبان می‌شدم!»

این جمله، وقتی در کنار مسیر زندگی پرفراز و نشیب بیرانوند قرار می‌گیرد، معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند. پسری که روزگاری برای یافتن سرپناه مجبور به شستن ظرف و کارگری بود، امروز یکی از پرافتخارترین دروازه‌بانان تاریخ فوتبال ایران است و جایزه‌ای را در دست دارد که بسیاری از ستارگان بزرگ قاره آسیا هرگز به آن دست نیافتند.

ماجرای زندگی بیرانوند به مصاحبه‌ها و گزارش‌های ورزشی محدود نشد؛ سختی‌هایی که او برای رسیدن به فوتبال متحمل شد، آنقدر جذاب و تماشایی بود که چند سال پیش به سوژه ساخت فیلم سینمایی «بیرو» تبدیل شد.

فیلم «بیرو» به کارگردانی مرتضی‌علی عباس‌میرزایی، روایتی از زندگی علیرضا بیرانوند از دوران کودکی تا ورود به فوتبال حرفه‌ای و حضور در تیم ملی بود که در آبان ۱۴۰۱ اکران شد. نکته قابل توجه، حضور خود بیرانوند در یکی از سکانس‌های فیلم و روایت داستان زندگی‌اش بر پرده سینما بود.

بیرانوند در بازی با بلژیک

فاصله میان آن نوجوانی که مخفیانه و با جیب خالی راهی تهران شد، در کارواش و شهرداری کار کرد، با دروازه‌بانی که در بانکوک جایزه مرد سال فوتبال آسیا را بالای سر برد، بیشتر به یک سناریوی سینمایی شباهت دارد تا یک داستان واقعی!

اولین بار نبود که بیرانوند در نزدیکی عنوان «مرد سال آسیا» قرار می‌گرفت. او در سال ۲۰۱۹، در اوج دوران فوتبالی خود با پیراهن پرسپولیس، به جمع سه نامزد نهایی جایزه بهترین بازیکن آسیا راه یافت. آن سال، پرسپولیس با حضور بیرانوند تا فینال لیگ قهرمانان آسیا پیش رفت و نمایش‌های درخشان او در تیم ملی و باشگاه، جایگاه ویژه‌ای برایش ایجاد کرده بود. بیرانوند معتقد است در آن مقطع شایستگی کسب این جایزه را داشت و انتخاب اکرم عفیف به جای او، حقش را ضایع کرد. حسرتی که در سال ۲۰۱۹ باقی ماند، پس از ۷ سال با کسب این جایزه به پایان رسید.

عملکرد درخشان بیرانوند در تراکتور و تیم ملی در یک سال گذشته، در انتخاب او بی‌تاثیر نبود، اما نمی‌توان از نمایش استثنایی‌اش مقابل بلژیک در جام جهانی ۲۰۲۶ به سادگی عبور کرد. در آن بازی، ایران مقابل یکی از قدرتمندترین تیم‌های جهان به تساوی بدون گل دست یافت و بیرانوند با ثبت ۷ مهار، بارها مهاجمان حریف را ناکام گذاشت. نکته مهم این بود که هر هفت مهار او روی شوت‌های داخل محوطه جریمه انجام شد. بلژیک با وجود امید گل ۱.۷، نتوانست دروازه ایران را باز کند.

بیرانوند به عنوان بهترین بازیکن زمین انتخاب شد و نمایش او بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و محافل فوتبالی آسیا پیدا کرد. این بازی به یکی از مهم‌ترین برگ‌های برنده او در مسیر کسب جایزه مرد سال آسیا تبدیل شد.

شاید بسیاری از هواداران فوتبال ایران در سال‌های اخیر از برخی رفتارها، تصمیم‌ها و حواشی بیرانوند دلخور باشند و نمی‌توان تمام انتقادات وارده به او را نادیده گرفت. اما فارغ از تمام این بحث‌ها، اتفاقی که در بانکوک رقم خورد، یک افتخار بزرگ و غیرقابل انکار است. بیرانوند پنجمین ایرانی تاریخ است که جایزه مرد سال فوتبال آسیا را به دست می‌آورد؛ پس از خداداد عزیزی، علی دایی، مهدی مهدوی‌کیا و علی کریمی. با این تفاوت که هیچ‌کدام از چهار نفر قبلی دروازه‌بان نبودند و بیرانوند اکنون نخستین گلر تاریخ است که این جایزه معتبر را کسب می‌کند.

پسری که روزگاری برای رسیدن به رویاهایش مخفیانه از خانه گریخت، در خیابان‌های تهران خوابید، ظرف شست، در کارواش کار کرد، رفتگری کرد و برای ازدواج با عشق زندگی‌اش سه بار جواب منفی شنید، امروز جایگاهی در تاریخ فوتبال آسیا یافته که حتی محمد الدعایه، دروازه‌بان افسانه‌ای عربستان نیز هرگز به آن نرسید.

شاید بیرانوند هنوز هم همان چهره پرحاشیه فوتبال ایران باشد و بتوان درباره رفتارها و تصمیم‌هایش بحث کرد، اما یک واقعیت انکارناپذیر است: او از نقطه‌ای به قله رسید که برای بسیاری، تصور آن نیز دشوار است. از نوجوانی که آرزوی داشتن سقفی بالای سر داشت، تا مردی که اکنون نفر اول فوتبال آسیاست.

حالا دیگر همه آن کارگر ساده سابق را مرد سال فوتبال قاره می‌دانند.

©‌ خبر ورزشی