رئیس کل دادگستری استان مرکزی گفت: بخش قابل توجهی از ارجاعات پرونده‌های قضایی در استان مرکزی هوشمند شد.

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از اراک، حجت‌الاسلام سعید جزائی، رئیس کل دادگستری استان مرکزی، ظهر امروز در گفت‌وگوی خبری با خبرنگاران با اشاره به اجرای طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی در استان گفت: بخش قابل توجهی از ارجاعات پرونده‌های قضایی در استان مرکزی هوشمندسازی شده و این طرح با حذف مداخلات غیرضابطه‌مند، توزیع متوازن پرونده‌ها و توجه به تخصص شعب، زمینه کاهش اطاله دادرسی و افزایش شفافیت قضایی را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به تغییر سازوکار سنتی ارجاع پرونده‌ها و حرکت به سمت نظام متمرکز و الگو‌محور بیان کرد: در طرح ارجاع هوشمند، توزیع پرونده‌ها دیگر تابع تصمیمات انسانی یا روش‌های دستی نیست، بلکه توسط سیستمی انجام می‌شود که بر اساس متغیرهای قضایی تعریف‌شده، پرونده را به شعبه مربوطه ارجاع می‌دهد. این امر باعث می‌شود شفافیت از یک شعار به واقعیت اجرایی تبدیل شود؛ چراکه هر فرد، از متقاضی تا قاضی، می‌داند پرونده بر اساس یک رویه سیستمی و عادلانه توزیع شده است.

جزائی با اشاره به سازوکار ارجاع پرونده‌ها پیش از اجرای این طرح و نقش ارجاع هوشمند در کاهش احتمال اعمال سلیقه یا مداخله غیرضابطه‌مند در این فرآیند افزود: پیش از این، ارجاع در بسیاری از موارد به صورت دستی یا با تکیه بر توزیع‌های دوره‌ای انجام می‌شد که طبیعتاً احتمال خطای انسانی یا اعمال سلیقه‌های ناخواسته در آن وجود داشت. ارجاع هوشمند با حذف عنصر انسانی از چرخه تخصیص پرونده، هرگونه مداخله غیرضابطه‌مند را عملاً غیرممکن می‌کند. وقتی سیستم بر اساس کد ملی یا شماره پرونده و به صورت تصادفی، اما متوازن ارجاع می‌دهد، عدالت در توزیع کار محقق شده و هرگونه تردید در مورد عدالت در ارجاع از بین می‌رود.

رئیس کل دادگستری استان مرکزی با اشاره به نقش تخصص، تجربه و حجم کاری قضات در فرآیند ارجاع هوشمند پرونده‌ها تصریح کرد: یکی از مزایای کلیدی این طرح همین موضوع است. سیستم ارجاع هوشمند تنها یک توزیع‌کننده ساده نیست، بلکه بر اساس ماهیت پرونده و صلاحیت شعبه عمل می‌کند. در این سیستم تعریف می‌شود که پرونده‌های خانواده به شعب تخصصی خانواده و پرونده‌های کیفری به شعب مربوطه ارجاع یابد؛ بنابراین، تخصص‌گرایی در کنار توزیع متوازن قرار می‌گیرد تا پرونده در دست متخصصی قرار گیرد که تجربه و صلاحیت لازم در آن حوزه خاص را دارد.

وی درباره تأثیر اجرای این طرح بر کاهش اطاله دادرسی، متوازن‌سازی حجم کار شعب و جلوگیری از انباشت پرونده‌ها اظهار کرد: یکی از علل اطاله دادرسی ریشه در توزیع نامتوازن کار دارد. گاهی یک شعبه با حجم پرونده‌ای بسیار زیاد مواجه است و شعبه‌ای دیگر ظرفیت خالی دارد. ارجاع هوشمند با پایش لحظه‌ای حجم کار هر شعبه، از انباشت پرونده‌ها در یک نقطه جلوگیری می‌کند. وقتی میزان کاری میان قضات به طور عادلانه توزیع شود، سرعت رسیدگی به صورت منطقی بالا رفته و طبیعتاً زمان انتظار مراجعان کاهش می‌یابد که این امر مستقیماً به کاهش اطاله دادرسی منجر می‌شود.

جزائی با اشاره به آخرین وضعیت اجرای ارجاع هوشمند پرونده‌ها در استان مرکزی و نتایج حاصل از آن عنوان کرد: در استان مرکزی با جدیت تمام در حال پیاده‌سازی و توسعه این زیرساخت، حتی زودتر از موعد اعلامی از مراجع بالادستی هستیم. در حال حاضر بخش قابل توجهی از ارجاعات ما هوشمند شده است. دستاورد عملی ما تا این لحظه، کاهش چشم‌گیر اعتراضات احتمالی نسبت به نحوه توزیع پرونده‌ها و ایجاد یک نظم سیستمی در ورودی شعب است. قضات نیز به دلیل توزیع عادلانه کار، با آرامش بیشتری بر کیفیت آرای خود متمرکز شده‌اند.

رئیس کل دادگستری استان مرکزی با اشاره به قابلیت‌های نظارتی ایجادشده پس از اجرای این طرح و امکان رصد دقیق عملکرد شعب، میزان ورودی و خروجی پرونده‌ها و زمان رسیدگی بیان کرد: یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای مدیریتی این طرح، ایجاد داشبوردهای نظارتی است. اکنون می‌توان با یک کلیک، ورودی و خروجی هر شعبه، میانگین زمان رسیدگی به هر پرونده و نرخ تصفیه پرونده‌ها را با دقت میلی‌متری رصد کرد. این داده‌ها به ما کمک می‌کند تا نقاط ضعف را شناسایی کرده و در صورت نیاز، با بازنگری در توزیع نیروی انسانی، گلوگاه‌های قضایی را برطرف کنیم.

جزائی درباره چگونگی اطمینان از اینکه ارجاع هوشمند پرونده‌ها علاوه بر توزیع متوازن کار، به تخصص‌گرایی قضایی و افزایش کیفیت آرای صادرشده نیز منجر شود، اظهار کرد: توزیع متوازن و هوشمند در تضاد با تخصص نیست، بلکه مکمل آن است. ما تخصص را به عنوان یک شرط لازم در الگوی ارجاع قرار داده‌ایم؛ یعنی سیستم ابتدا پرونده را بر اساس تخصص به گروه شعب مربوطه می‌برد و سپس در میان آن گروه، به صورت متوازن توزیع می‌کند. بنابراین، نتیجه نهایی تخصص‌گرایی عادلانه است که منجر به افزایش کیفیت آرای صادرشده و کاهش نرخ نقض در مراجع بالاتر می‌شود.

وی با اشاره به سازوکار نظارتی و اصلاحی پیش‌بینی‌شده در صورت بروز خطا در فرآیند ارجاع هوشمند یا اعتراض به نحوه تخصیص پرونده به یک شعبه بیان کرد: طبیعتاً هیچ سیستمی در بدو شروع بدون نقص و ضعف نیست، اما ارجاع هوشمند خطاهای انسانی را به شدت کاهش داده است. با این حال، سازوکار نظارتی و اصلاحی پیش‌بینی شده است؛ در صورتی که خطای سیستمی رخ دهد یا اعتراض موجهی مطرح شود، شورای نظارت بر ارجاعات بررسی می‌کند و در صورت احراز خطا، اصلاحات لازم در لحظه اعمال می‌شود. حجم اعتراضات پس از اجرای این طرح نیز به شدت کاهش یافته است.

رئیس کل دادگستری استان مرکزی با اشاره به تأثیر این طرح بر تحقق عدالت قضایی و اعتماد عمومی به عملکرد دستگاه قضایی اظهار کرد: اعتماد عمومی، سرمایه اصلی دستگاه قضایی است. وقتی شهروند احساس کند پرونده‌اش بدون هیچ دخالتی، به صورت شفاف و عادلانه به قاضی ارجاع شده است، گام نخست اعتماد شکل می‌گیرد. ارجاع هوشمند، پذیرش عدالت را در ذهن مردم نهادینه می‌کند. ما می‌خواهیم به جامعه پیام دهیم که در دستگاه قضایی استان مرکزی، هیچ‌کس بر اساس جایگاه یا آشنایی، امتیازی در ارجاع پرونده ندارد و تنها ملاک، قانون و سیستم هوشمند است.

وی با اشاره به مهم‌ترین موانع اجرایی، زیرساختی و نیروی انسانی در مسیر توسعه ارجاع هوشمند پرونده‌ها در استان مرکزی و اقدامات انجام‌شده برای رفع آنها اضافه کرد: چالش‌های ما عمدتاً در دو حوزه زیرساخت‌های سخت‌افزاری و مقاومت در برابر تغییر بود. برای رفع مسائل زیرساختی، با ارتقای شبکه ارتباطات دادگاه‌ها، پهنای باند و سخت‌افزارهای لازم را تأمین کردیم. در مورد نیروی انسانی نیز، از طریق برگزاری کارگاه‌های آموزشی و تبیین مزایای این طرح برای همکاران قضایی و اداری، آنها را با فرهنگ عدالت الکترونیک و هوشمندسازی قضایی آشنا کردیم تا پذیرش طرح در بالاترین سطح باشد.

جزائی با اشاره به نقش ارجاع هوشمند در جلوگیری از تمرکز نامتوازن پرونده‌های خاص یا حساس در برخی شعب و توزیع عادلانه‌تر پرونده‌ها عنوان کرد: در سیستم‌های سنتی، گاهی به دلیل ازدحام یا سلیقه، پرونده‌های خاص یا حساس در شعب خاصی متمرکز می‌شد که هم فشار کاری را بر یک نفر می‌افزود و هم احتمال خطا را بالا می‌برد. ارجاع هوشمند با توزیع این پرونده‌ها در بین تمام شعب دارای صلاحیت، از تمرکز نامتوازن جلوگیری کرده و باعث می‌شود تمام قضات در مواجهه با پرونده‌های مختلف تجربه کسب کنند و توزیع مسئولیت‌ها عادلانه شود.

رئیس کل دادگستری استان مرکزی با اشاره به چشم‌انداز توسعه هوشمندسازی فرآیندهای قضایی در استان و اولویت‌های پیش‌رو خاطرنشان کرد: هدف ما رسیدن به دادگاه بدون کاغذ و دسترسی سریع شهروندان است. ارجاع هوشمند تنها یک نقطه شروع بود. چشم‌انداز ما این است که تمامی فرآیندها، از ثبت شکایت و ابلاغ الکترونیک گرفته تا برگزاری جلسات دادرسی آنلاین و صدور رأی دیجیتال، به صورت یکپارچه هوشمند شوند. اولویت ما در آینده، هوشمندسازی سیستم ابلاغات و مدیریت پرونده‌های جاری است تا مراجعان برای کوچک‌ترین کارهای اداری، نیاز به مراجعه حضوری به مجتمع‌های قضایی نداشته باشند.

/711/

©‌ وبانگاه، خبرگزاری تسنیم