شفافیت؛ حلقه اتصال خیابان و میدان

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، از دهم اسفند 1404 که حضور مردم در خیابان‌ها، به تدریج نه تنها کمتر نشد، بلکه علی‌رغم تهدیدات امنیتی و هزینه‌های مختلف خرد و کلان جانی و مالی و فشارهای تورمی و بسیاری از موانع دیگر، متراکم‌تر و بیشتر شد، حتی اگر نیروهای ماورایی و قدسی ناشی از الله اکبرهای مردم و نیروی ناشی از شهادت شهدا و در رأس آنها شهادت رهبر شهید عظیم‌الشان انقلاب را هم نادیده بگیریم، طبیعتاً از حیث منطق جامعه‌شناختی، حتی صرفا از حیث انسجام اجتماعی خودجوش این تجمعات در خیابان، نیروی بی‌بدیل یا کم‌نظیری تولید شده است که یکی از مهمترین ثمراتش، تحول‌خواهی و پیشبرد پروژه جمهوری اسلامی در جهان معاصر است.

با این حال این نیروی اجتماعی در خیابان از همان آغاز با همراهی میدان‌های دیگری مواجه شد که در رأس آنها میدان نظامی با نماد موشک و پهپاد بود. میدان نظامی و خیابان، مخصوصا در 40 روز اول، پابه‌پای هم بودند و میدان نظامی، با نماد زبانی «وَمَا النَّصرُ إِلّا مِن عِندِ اللَّهِ العَزیزِ الحَکیمِ» نیرویی مضاعف به خیابانی می‌بخشید که نماد زبانی آن، الله اکبر بود.

زایش نماهنگ‌های متعدد گفت‌وگوی مردم خیابان با سرداران حتی ناشناخته یا کم‌تر مشهور میدان نظامی نمودی از این تبادل نیرویی بود که میدانش، با آنها و خیابانش با ما بود.

میدان‌های واجد نیرو، خواه در فیزیک و خواه در علوم اجتماعی، زمانی قابلیت تبادل و هم افزایی نیرو پیدا می‌کنند که واسطه‌‌های رسانای میان میدان‌ها یا مبدل‌های نیروها، کمترین ناخالصی را داشته و تعبیری دیگر، در کمال شفافیت عمل کنند. از این جهت، شفافیت شرط لازم و ضروری برای واسطه‌ها، میانجی‌ها و سخنگوهای (mediation/mediator) میدان‌‌هایی است که قرار است تبادل نیرو داشته باشند.

این شفافیت در میان مردم خیابان، آنقدر بالا بود که همه اقشار اجتماعی و فرهنگی امکان حضور در تجمعات را داشتند و حتی اقشاری که چندماه قبل در جانب مخالف میدان اجتماعی جمهوری اسلامی بودند، پرچم‌دار این میدان شده و هستند. ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی با صلابت و همراه با قول سدید، حداکثر شفافیت مقدور و ممکن میدان نظامی را در تعامل با میدان خیابان به بروز و ظهور می‌رساند.

با این حال این نبرد فراگیر که وعده پوچ آغازگران آن، تجزیه ایران و فروپاشی جمهوری اسلامی بود، میدان‌های دیگری از جمله دیپلماسی سیاسی، میدان اقتصادی، میدان رسانه‌ای و حتی میدان فرهنگی و علمی و تمدنی را نیز درگیر خود کرده و می‌کند.

از منظر چارچوب تحلیل فوق‌الذکر، شفافیت میانجی‌ها و واسطه‌‌های میان این میدان‌ها با خیابان، بی‌تردید نقشی تعیین کننده در انتقال نیروی خیابان به این میدان‌ها خواهد داشت. هرچقدر شفافیت در انتقال تحولات این میدان‌ها بیشتر باشد، تعامل و تبادل نیروی خیابان با آنها نیز بیشتر و موثرتر خواهد شد.

یادداشت از: محمدرضا قائمی نیک، معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی