رسالت تبلیغی در شرایط اجتماعی امروز
این روزها ذهن بسیاری از ما درگیر اتفاقات تلخ و پیچیدهای است که در ماههای اخیر در ایران رخ داده است. در چنین شرایطی و با نزدیک شدن ماه مبارک رمضان، جایگاه خطیب و مبلغ دینی، حساس و سرنوشتساز خواهد بود.
فارغ از چیستی، چرایی و چگونگی اتفاقات اخیر، پرسش بنیادین درباره «عدالت اجتماعی» همچنان پرسشی جدی در ایران است. ماه رمضان این فرصت را به مبلغان میدهد که نه فقط به بیان احکام و روایات، بلکه به بازتعریف این پرسش اساسی بپردازند. منبر میتواند صدای عدالتخواهی دین در برابر بیعدالتی باشد.
در چنین فضایی، نقش مبلغ دینی بسیار فراتر از یک سخنران مذهبی است. نهاد روحانیت در سنت تشیع، همواره صدای عدالتخواهی بوده است. امروز نیز باید این رسالت تاریخی بازآفرینی شود.
با این مقدمه کوتاه، چند پیشنهاد محتوایی و نهادی تقدیم میشود؛
عدالت، نه صرفاً یک مفهوم اخلاقی، بلکه یک امر ساختاری ست. بر منبرها، عدالت را نباید صرفاً به فضیلتی فردی و اخلاق شخصی تقلیل داد. باید تبیین کرد که عدالت در اسلام، یک «نظام» است. سخن مبلغ و خطیب باید مردم را به پرسشگری در باب عدالت سوق دهد.
طلاب و مبلغان، وظیفه کمک به اصلاح ساختارها را از درون و با تکیه بر ارزشهای دینی دارند. این کمک باید با شجاعت و در عین حال، متانت و مسئولیتپذیری همراه باشد.
احیای کرامت انسانی: ماه رمضان، ماه خودسازی است. اما خودسازی زمانی معنا مییابد که به «دیگرخواهی» و «عدالتخواهی برای همه» منجر شود.
تولید محتوای عدالتمحور: نهادهای حوزوی و تبلیغی باید با همکاری اندیشمندان علوم اجتماعی و عدالت اجتماعی، بستههای سخنرانی و متون آموزشی تولید کنند که در آن «نظریه عدالت در اسلام» با مسائل روز ایران تطبیق داده شود.
ایجاد فضای گفتوگو: مساجد و حسینیهها در ماه رمضان میتوانند به کانونهای گفتگوی بین نسلی و بینالاذهانی تبدیل شوند. فرصت منبر، یکطرفه سخن گفتن نیست، فرصتی برای شنیدن مسألههای ذهنی مردم و انعکاس آن به زبان دین است.
حمایت از مبلغان عدالتخواه: نهادهای حوزوی باید از مبلغانی که با شجاعت و بر اساس موازین شرعی، به مسأله عدالت میپردازند، حمایت کنند و اجازه ندهند صدای آنان در هیاهوی جریانات سیاسی خاص گم شود. به عبارتی اولویت تبلیغی در عدالت اجتماعی را ارج نهند.
نوید اصلاح، نه یأس و ناامیدی؛ وظیفه خطیبان و مبلغان، ایجاد یأس یا تأیید وضع موجود نیست. وظیفه سخنرانان و روحانیون «نوید» دادن است؛ اما نوید به چه؟ نوید به اینکه دین، راه اصلاح و عدالت را به ما نشان میدهد. نوید به اینکه میتوان جامعهای ساخت که در آن، عدالت اجتماعی حاکم باشد. اگر ما نتوانیم این عطش را با پیام اصیل اسلام پاسخ دهیم، پاسخهای دیگری جایگزین خواهد شد که ممکن است به خشونت و افراطیگری بیانجامد.
میتوان ماه رمضان امسال را به ماه «عدالت و همدلی» تبدیل کرد. قرآن، معنویت و امیرالمؤمنین علی علیهالسلام از ظرفیتهای مهم این ماه برای بهرهگیری برای موضوع عدالتاند. زمینه و عطش ذهنی و اجتماعی هم که با توجه به وقایع اخیر موجود است. فرصت را نباید از دست داد.