امامت ریشه در توحید دارد

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از شیراز، حجت‌الاسلام ابراهیم کلانتری، تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) در نشست تبیین دهه امامت و ولایت با تبریک این ایام، عید غدیر را مقطع تاریخی و نقطه عطف اندیشه ناب اسلامی توصیف کرد و گفت: هر کس به سهم خود وظیفه دارد در تبیین این موقعیت و اصل الهی ولایت تلاش کند.

وی با اشاره به واقعه غدیر خم گفت: حادثه غدیر در هجدهم ذی‌الحجه سال دهم هجری، تنها چند ماه پیش از رحلت پیامبر اکرم(ص) رخ داد؛ زمانی که کاروان حاجیان در بازگشت از حج‌الوداع، به دستور پیامبر در غدیر خم توقف کردند و پیامبر(ص) رسماً ولایت و امامت امیرالمؤمنین(ع) را اعلام فرمودند.

تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با استناد به منابع اهل سنت از جمله رشید رضا صاحب تفسیر المنار و ابن حجر در کتاب الصواعق المحرقه افزود: اجماع امت اسلامی بر این است که پیامبر(ص) جمله مشهور من کنت مولاه فهذا علی مولاه را بیان کرده‌اند و این حدیث تنها یک‌بار مطرح نشده، بلکه پیامبر در مناسبت‌های مختلف آن را تکرار کرده‌اند.

کلانتری تأکید کرد: اهمیت غدیر در سه محور قابل تبیین است: نخست آنکه پیامبر(ص) با همین جمله، سازوکار استمرار حیات اسلام را اعلام کردند؛ دوم اینکه بقای جاودانه دین خاتم را تضمین نمودند؛ و سوم اینکه نقشه‌های کفار، مشرکان و منافقان برای پایان دادن به اسلام پس از رحلت پیامبر را نقش بر آب کردند.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به نمونه‌های تاریخی مشابه در دوران معاصر گفت: همان‌گونه که دشمنان اسلام در صدر اسلام منتظر رحلت پیامبر بودند تا اساس دین را از بین ببرند، در دوران انقلاب اسلامی نیز آمریکا و رژیم صهیونیستی در ماجرای سفر مک‌فارلین به ایران، بر اساس اسناد منتشرشده خودشان، برنامه‌ریزی کرده بودند که پس از رحلت امام خمینی(ره) انقلاب را ساقط کنند.

وی افزود: غدیر امید دشمنان را به یأس تبدیل کرد و اعلام شد که اسلام با قدرت به مسیر خود ادامه خواهد داد. عجیب است که با وجود چنین جایگاه عظیمی، این واقعه در جهان اسلام آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته و حتی برخی آن را نادیده می‌گیرند.

کلانتری با اشاره به آیه «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» گفت: روز غدیر روز اکمال دین و اتمام نعمت الهی است و بزرگداشت آن یک ضرورت تاریخی و اعتقادی محسوب می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به تبیین نظام حکمرانی در اسلام پرداخت و اظهار داشت: نظام سیاسی مورد نظر اسلام نه لیبرال‌دموکراسی است، نه دموکراسی مطلق و نه سلطنت. حکمرانی اسلامی مبتنی بر اصل توحید و بر محور امامت و ولایت است؛ نظامی که در آن خالق، مالک و ولیّ حقیقی هستی خداوند است و هرگونه قانون‌گذاری و تعیین باید و نباید در جامعه باید با اذن الهی باشد.

وی افزود: در نگاه توحیدی، همه هستی مخلوق و مملوک خداست و هیچ‌کس حق ندارد بدون پشتوانه الهی در ملک خدا تصرف کند. حتی اراده و توان انسان در انجام کارها نیز در طول اراده خداوند است و قرآن کریم صریحاً می‌فرماید: وما رمیت إذ رمیت ولکن الله رمی.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) تأکید کرد: نظام ولایت، تنها نظام حکمرانی سازگار با توحید است و غدیر، نقطه آغاز این نظام الهی در تاریخ اسلام به شمار می‌رود.

نقش بنیادین ولایت در مشروعیت حکومت اسلامی

کلانتری، همچنین درباره ماهیت حکومت و مبانی مشروعیت آن، با اشاره به گستره تصرفات حاکمیت در جان، مال و آبروی مردم، تأکید کرد: تمام شئون حکمرانی، از وضع قانون و اخذ مالیات تا اجرای حدود، محاکمه، زندان، مصادره اموال و حتی اعلام جنگ و صلح، همگی تصرف در ملک خداوند است و بدون اذن الهی هیچ‌کس حق چنین دخالتی ندارد.

وی با بیان اینکه اصل توحید، انسان را به نظام امامت و ولایت می‌رساند، افزود: اگر کسی به خدای واحد معتقد باشد، نمی‌تواند بپذیرد که فرد یا نهادی بدون پشتوانه الهی قانون‌گذاری کند یا در امور مردم دخالت نماید. پس از اعتقاد به توحید، مهم‌ترین اصل، اصل ولایت است؛ زیرا ولایت کلید و قله همه معارف دینی است.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به فرمایش امام باقر(ع) درباره محوریت ولایت گفت: اگر ولایت نباشد، سایر احکام و معارف دینی تحقق پیدا نمی‌کند. به همین دلیل، نظام حکمرانی اسلامی تنها در چارچوب امامت و ولایت معنا پیدا می‌کند و هیچ الگوی دیگری نه لیبرال‌دموکراسی، نه دموکراسی مطلق و نه سلطنت با مبانی توحیدی سازگار نیست.

کلانتری با اشاره به سخنان رهبر معظم انقلاب درباره لزوم اعتقاد مسئولان به نظام ولایت اظهار داشت: اگر کسی در جمهوری اسلامی مسئولیتی بپذیرد اما اصل نظام ولایت را قبول نداشته باشد، امضای او مشروعیت ندارد؛ زیرا مشروعیت هر اقدام حکومتی در گرو اتصال آن به ولایت الهی است.

وی با یادآوری سخن امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه قانون مصوب جمهوری اسلامی، قانون شرعی است و مخالفت با آن خلاف شرع محسوب می‌شود، افزود: این سخن دقیقاً برآمده از همان مبنای توحیدی است؛ زیرا وقتی نظام ولایت قانونی را ابلاغ می‌کند، آن قانون در حکم قانون اسلام است.

کلانتری در ادامه با تبیین جایگاه امام در نظام امامت و ولایت گفت: امام در نگاه شیعه، صرفاً یک شخصیت عبادی یا معنوی نیست؛ بلکه قلب تپنده امت اسلامی است. امام پیش‌قراول حرکت جامعه است، انرژی و جهت می‌دهد، در خط مقدم حضور دارد و هدایت‌گری می‌کند.

وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب درباره نقش امام در ایجاد انسجام اجتماعی افزود: برای اینکه همه نیروهای جامعه در یک مسیر و با قدرت متمرکز حرکت کنند، نیاز به یک محور واحد وجود دارد؛ و آن محور، امامِ منصوب از سوی خداست.

وی با استناد به آیات «إنما ولیکم الله ورسوله…» و «أطیعوا الله و أطیعوا الرسول و أولی الأمر منکم» گفت: در قرآن، امام در ردیف خدا و رسول قرار گرفته است؛ این نشان‌دهنده جایگاه بی‌بدیل امام در هدایت و حکمرانی است. در تفکر شیعه، امام باید پاک‌ترین، عالم‌ترین، شجاع‌ترین و ظلم‌ستیزترین انسان عصر خود باشد.

کلانتری افزود: در مقابل، در برخی مکاتب اهل سنت، حتی افراد فاقد صلاحیت اخلاقی و علمی نیز در رأس حکومت قرار می‌گیرند و اطاعت از آنان واجب شمرده می‌شود؛ این نهایت ابتذال در فهم جایگاه حاکمیت است.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به سیره پیامبر(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) گفت: امام در تفکر شیعه، همیشه در میدان است؛ چه در جنگ، چه در تبیین، چه در اصلاح جامعه. امام، فرمانده، رهبر، هادی و پیش‌برنده امت است؛ نه فردی منزوی یا بی‌تفاوت.

وی تأکید کرد: نظام امامت و ولایت، تنها نظام حکمرانی سازگار با توحید است و هرگونه حکمرانی خارج از این چارچوب، فاقد مشروعیت الهی خواهد بود.

تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) با اشاره به ویژگی‌های متعدد ولایت در قرآن و روایات، تأکید کرد: نظریه امامت و ولایت، یک نظریه ثابت، فرازمانی و فرامکانی است که از آغاز خلقت بشر تا پایان دنیا استمرار دارد.

وی با بیان اینکه امامت ریشه در اصل توحید دارد و همان‌گونه که توحید تغییرناپذیر است، اصل ولایت نیز ثابت و همیشگی است، افزود: در قرآن کریم، درباره حضرت ابراهیم(ع) آمده است که خداوند او را امام مردم قرار داد. این نشان می‌دهد که مسئله امامت، محدود به دوران پیامبر اسلام(ص) نیست، بلکه از آغاز تاریخ بشر وجود داشته و تا روز قیامت نیز ادامه خواهد داشت.

کلانتری با اشاره به روایات متعدد اهل‌بیت(ع) گفت: ده‌ها روایت صریح داریم که زمین هیچ‌گاه از حجت الهی خالی نمی‌شود. حتی اگر تنها دو نفر در روی زمین باقی بمانند، یکی از آنان امام است. آخرین انسانی که از دنیا می‌رود نیز امام خواهد بود.

وی با استناد به نقل ابن‌حجر هیتمی، عالم اهل سنت، افزود: در ذیل حدیث غدیر تصریح شده است که همیشه فردی از عترت پیامبر(ص) در میان امت حضور دارد. این یعنی امام معصوم تا پایان عمر دنیا وجود دارد و جهان بدون امام نمی‌ماند.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) با اشاره به حساسیت جایگاه امامت گفت: چون امامت جایگاهی بسیار مهم و مرتبط با جان، مال و آبروی مردم است، امکان سوءاستفاده در آن وجود دارد. به همین دلیل پیامبر اکرم(ص) برای جلوگیری از هرگونه ادعا یا انحراف، نام امامان پس از خود را به‌صورت مشخص و با ذکر نام پدرانشان بیان کرده‌اند.

وی افزود: در حدیث جابر، نام دوازده امام به‌طور کامل ذکر شده است. این دقت پیامبر(ص) باعث شد که هیچ‌کس نتواند به‌سادگی ادعای مهدویت یا امامت کند؛ زیرا باید نام، نسب و ویژگی‌هایش با آنچه پیامبر فرموده‌اند تطبیق داشته باشد.

کلانتری با تأکید بر اینکه امامت تنها برای اداره جامعه نیست، اظهار داشت: اداره حکومت تنها یک شاخه کوچک از اصل امامت است. امام دارای مقامات معنوی و ولایت تکوینی است؛ مقامی که حتی فرشتگان مقرب و پیامبران مرسل نیز به آن نمی‌رسند.

وی با اشاره به کتاب ولایت فقیه امام خمینی(ره) گفت: امام خمینی تصریح می‌کند که امام معصوم خلیفه مطلق خدا بر زمین است و ولایت تکوینی دارد؛ یعنی همه ذرات عالم در برابر ولیّ خدا خاضع‌اند. این مقام، جدا از مقام حکومت است و حتی حضرت زهرا(س) نیز با اینکه حاکم نبودند، از این مقامات معنوی برخوردار بودند.

کلانتری در ادامه افزود: در عصر غیبت، تنها بخشی از ولایت امام معصوم آن بخش مربوط به اداره جامعه به فقیه جامع‌الشرایط منتقل می‌شود. اما ولایت تکوینی، علم لدنی، تبیین معصومانه قرآن و مقام انسان کامل، همگی در اختیار امام عصر(عج) باقی است.

وی تأکید کرد: امروز امام زمان(عج) سکان اصلی ولایت را در دست دارند و فقیه جامع‌الشرایط در بخش حکمرانی، نیابت از ایشان را بر عهده دارد.