«پرونده ترور» روایت معلمی که جریانساز شد
سیدمیثم موسویان، نویسنده و برگزیده جایزه قلم زرین، اینبار با الهام از زندگی شهید صادق اشتاد، یکی از شهدای شاخص استان همدان، قلم به دست گرفته و روایتی داستانی را در بستر تاریخ معاصر خلق کرده است؛ شهید صادق اشتاد سال 1322 در همدان متولد شد. او معلمی دلسوز و اثرگذار بود که بسیاری از شاگردانش بعدها در جایگاههای مهم مدیریتی و نظامی کشور قرار گرفتند. این شهید والامقام در سالهای مبارزه با رژیم پهلوی در کنار مردم انقلابی همدان حضور فعال داشت.
در بخشی از وصیتنامه شهید اشتاد آمده است: «ای ملت همیشه در صحنه، همانگونه که تاکنون از امام و انقلاب حمایت کردهاید، این راه را ادامه دهید. امروز دفاع از جمهوری اسلامی بر همگان واجب است.» شهید اشتاد سرانجام پس از سالها مجاهدت در راه خدا، دهم خردادماه سال 1365 در جزیره مجنون به شهادت رسید.
آنچه در ادامه میخوانید، گفتوگوی تسنیم با سیدمیثم موسویان درباره رمان «پرونده ترور» و نسبت آن با زندگی و شخصیت این شهید همدانی است.
سید میثم موسویان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در همدان، با اشاره به روند شکلگیری کتاب خود درباره شهید گمنام همدان گفت: از زمانی که با خانواده شهید آشنا شدم و با شخصیت ایشان ارتباط گرفتم، حدود شش ماه بعد کار کتاب به پایان رسید. انگیزه اصلی من از نگارش این اثر، علاقه به شخصیت این شهید بود؛ شهیدی که بسیاری از شخصیتهای تأثیرگذار امروز همدان حاصل تربیت وی هستند، اما با وجود این جایگاه مهم، کار جدی و درخوری درباره او انجام نشده بود.
وی افزود: این شهید از زمان مبارزه با طاغوت تا لحظه شهادت، شخصیتی اثرگذار و جریانساز بوده و زندگی او سرشار از فداکاری، پاکبازی و ازخودگذشتگی است.
موسویان با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد زندگی شهدا تأکید کرد: همه برگهای زندگی شهدا، غیرمنتظره و جذاب است؛ چرا که شجاعت و رشادت آنان برگرفته از معنویتی خالص بود؛ معنویتی که وامدار خضوع و فقر در برابر حق و بینیازی مطلق از خلق است؛ همان ویژگی که زندگیشان را از یک روایت معمولی به یک جریان تاریخی بدل کرده است.
وی در ادامه به چالشهای نگارش یک اثر داستانی در این حوزه اشاره کرد و گفت: پیام اصلی هر داستان باید بر این پایه استوار باشد که هر انسانی در هر مقطعی از زندگی، نیازمند ایستادگی و انتخاب درست است، اما نوشتن در این مسیر، چالشهای خاص خود را دارد؛ مخاطب امروز رمان به دنبال موعظه و نصیحت نیست، بلکه به دنبال تجربه کردن و لذت بردن از روایت است و همین مسئله کار را دشوار میکند.
نویسنده با تبیین استراتژی خود در نگارش این اثر افزود: برای فرار از کلیشههای مذهبی، تلاش کردم میان جذابیت بستر رمان، نگاه فلسفی و روایت تحریفنشده از زندگی شهید، تعادل برقرار کنم. زمانی که این سه عنصر؛ یعنی حقیقت زندگی، جذابیت روایت و عمق نگاه در کنار هم قرار میگیرند، اثر از حالت یک گزارش ساده فراتر رفته و به یک رمان خاص تبدیل میشود.
موسویان در ادامه، با اشاره به استقبال از این اثر گفت: همین ویژگیهای متمایز باعث شد که این اثر مورد توجه فدراسیون کشتی قرار بگیرد و در مراسمی با حضور علیرضا دبیر، رئیس فدراسیون کشتی، از آن رونمایی شود. بیتردید، این موفقیت و استقبال تنها از برکت نام و جایگاه معنوی این شهید بزرگوار حاصل شده است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره شخصیت محبوب خود در داستان، با رویکردی متفاوت پاسخ داد: من به تمامی شخصیتهای این اثر علاقه دارم، اما شخصیت «برزو»؛ یعنی همان مأموری که وظیفه ترور آقا صادق را بر عهده دارد، برای من بسیار جذاب است. کشمکشهای درونی، گرفتاریها و حتی حسادتهای این شخصیت، از نظر دراماتیک بسیار غنی است و همین ویژگیها باعث میشود روایت از حالت یکبعدی خارج شده و به یک درام انسانی و عمیق تبدیل شود؛ جایی که «بله» میتواند یک انتخاب باشد و «نه» پایان همه چیز نیست.
نویسنده در بخش پایانی مصاحبه، به نقد وضعیت فعلی ادبیات و فرهنگ پرداخت و گفت: امروزه در ادبیات و فضای فرهنگی ما، شاهد یک خلأ بزرگ هستیم؛ موضوعاتی که به ریشههای عمیق، فرهنگ و مفاهیم سنتی و معنوی میپرداختند، بسیار کمرنگ شدهاند. ما بیش از آنکه به سمت متافیزیک و مفاهیم غایی حرکت کنیم، درگیر مسائل فیزیک و امور مادی شدهایم. در حالی که آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، بازگشت به همان عرفان و اخلاقیات است؛ همان چیزی که در تار و پود سیره و زندگی شهدا جاری است.
گزارش از: حامیه عطائیان