میدان شهید امام خامنهای؛گذرگاه تمدن و میعادگاه صد شب بیداری در بیرجند
از «میدان کوروش» تا کانون تجمعات انقلابی
این میدان قدیمی که در دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی «میدان کوروش» نام داشت، همواره به عنوان هسته مرکزی شهر شناخته شده است. به واسطه مرکزیت جغرافیایی، این نقطه به عنوان پایانه خدمات مسافربری درونشهری عمل کرده و دسترسی به تمام نقاط شمال و جنوب شهر را میسر میسازد، اما فراتر از مباحث ترافیکی، این میدان کانون خاطرات انقلابیون بیرجند است؛ جایی که در روزهای پرالتهاب انقلاب، به کانون اصلی اجتماعات و فریادهای حقطلبی تبدیل شد و پس از انقلاب نیز هویت دینی و انقلابی خود را حفظ کرد.
میراث پادگان 04 و شکوه بزرگترین باغشهری شرق ایران
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد این میدان، همجواری با مرکز آموزشی 04 بیرجند است. هزاران سرباز و خانوادههای آنان از سراسر ایران، خاطرات دوران خدمت خود را با اتمسفر این میدان گره زدهاند. با انتقال پادگان به خارج از شهر، تحولی بزرگ در سیمای این منطقه رخ داد. الحاق زمینهای پادگان منجر به احداث بزرگترین «باغشهری» شرق کشور در کنار این میدان شد. ایجاد شهر مینیاتوری بیرجند قدیم و بازنمایی مشاغل سنتی در این فضا، این منطقه را به یک قطب جذاب گردشگری شهری تبدیل کرده است که تاریخ و مدرنیته را در کنار هم به نمایش میگذارد.
مرکز حکمرانی شهری و کانون تصمیمات سیاسی
میدان شهید امام خامنهای به دلیل استقرار ساختمان مرکزی شهرداری بیرجند، در ادبیات عامه به «میدان شهرداری» نیز شهرت دارد. این تمرکز اداری باعث شده تا در تمامی رویدادهای سرنوشتساز سیاسی، از جمله انتخابات، باغ شهرداری به عنوان یکی از اصلیترین شعب اخذ رای، شاهد تجمعات انبوه مردم باشد. حضور تندیس ماندگار «ذوالفقار علی (ع)» بر فراز ستون اصلی میدان و تغییرات هنری مبلمان شهری در هر بهار (مانند مجسمههای اسب سفید)، جلوهای بصری و هنری به این مرکز حکمرانی بخشیده است.
100 شب ایستادگی؛ ظهور «میدان اجتماعات» در دل بحران
آنچه در ماههای اخیر این میدان را به صدر اخبار برد، نقشآفرینی آن در جریان «جنگ رمضان» و تحولات پس از آن است. در حدود 100 شب گذشته، فضای باز باغشهری و میدان اجتماعات بیرجند، به کانون اصلی بیداری و وفاداری تبدیل شده است. برپایی مواکب جهادی، بازارچههای فروش تولیدات خانگی و تجمعات شبانه عزاداران و خونخواهان رهبر شهید، روحی تازه در کالبد این میدان قدیمی دمیده است. این نقطه اکنون میعادگاه مردمی است که اجازه ندادند مزدوران نظام در سنگر خیابان جولان دهند.
تغییر نام تاریخی؛ میثاقی با رهبر شهید
نقطه عطف تاریخ این میدان در اسفندماه سال گذشته رقم خورد. مهدی بهترین، شهردار بیرجند در این خصوص به خبرنگار تسنیم گفت: در صبح 13 اسفند 1404، با پیشنهاد شهرداری و مصوبه قاطع شورای اسلامی شهر، نام این میدان قدیمی از ابوذر به میدان «شهید امام خامنهای (رحمه الله علیه)» تغییر یافت. این اقدام تبیینی، پاسخی به مطالبه عمومی مردم و تجدید میثاقی با آرمانهای رهبر معظم انقلاب بود تا نام ایشان در قلب تپنده مرکز خراسان جنوبی برای همیشه جاودانه بماند.
امروز میدان شهید امام خامنهای، با پلاکاردها و دیزاینهای خاص خود در مناسبتهای ملی و مذهبی، نه تنها یک مرکز خدمات شهری، که نمادی از پایداری و ولایتمداری مردم بیرجند در آستانه عصر جدید است.