فرصتهای طلایی گلستان؛ از مکران شمالی تا دروازه تجارت آسیای میانه
در این میان، برخی پروژهها و طرحهای کلان به عنوان پیشرانهای توسعه استان شناخته میشوند؛ پروژههایی که سرنوشت آنها میتواند مسیر آینده گلستان را در حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و حتی زیستمحیطی تحت تأثیر قرار دهد. سد نرماب در شرق استان یکی از همین طرحهای راهبردی است که سالها به عنوان یکی از مطالبات مهم مردم منطقه مطرح بوده و اکنون نقش مهمی در مدیریت منابع آبی، تأمین آب شرب، کنترل سیلابها و توسعه بخش کشاورزی بر عهده دارد. با این حال، هرگونه تصمیمگیری درباره نحوه بهرهبرداری از این پروژه عظیم نیازمند رعایت دقیق ملاحظات فنی و کارشناسی است تا منافع بلندمدت آن برای مردم استان حفظ شود.
در کنار آن، منطقه آزاد اینچهبرون نیز به عنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی شمال کشور، امیدهای فراوانی را برای ایجاد تحول در ساختار اقتصادی گلستان ایجاد کرده است. منطقهای که بسیاری از کارشناسان از آن به عنوان «دروازه طلایی تجارت گلستان» یاد میکنند و معتقدند در صورت تکمیل زیرساختها و رفع موانع موجود، میتواند به موتور محرک اشتغال، سرمایهگذاری، صادرات و رونق تولید در استان تبدیل شود. هرچند طی سالهای اخیر گامهای مهمی برای تثبیت مالکیت اراضی و آمادهسازی بسترهای لازم برداشته شده، اما همچنان برخی چالشهای حقوقی، زیرساختی و لجستیکی پیش روی تحقق کامل اهداف این منطقه قرار دارد.
موضوع تنظیم بازار و کنترل قیمتها نیز به یکی از دغدغههای اصلی مردم تبدیل شده است. در شرایطی که نوسانات اقتصادی، افزایش هزینههای تولید و تغییرات بازارهای جهانی بر قیمت کالاها اثرگذار است، نقش دستگاههای نظارتی در صیانت از حقوق مردم و مقابله با تخلفات اقتصادی بیش از گذشته اهمیت یافته است. تفکیک میان پدیده «گرانی» و «گرانفروشی»، افزایش نظارتها و هماهنگی میان دستگاههای مسئول از جمله موضوعاتی است که در این حوزه مورد توجه قرار دارد.
سازمان بازرسی کل کشور به عنوان یکی از مهمترین نهادهای نظارتی، علاوه بر رصد عملکرد دستگاههای اجرایی، تلاش میکند با شناسایی گلوگاههای فساد، رفع موانع اداری و تسهیل فرآیندهای توسعهای، زمینه اجرای صحیح قوانین و صیانت از منافع عمومی را فراهم کند. در چنین شرایطی، بررسی آخرین وضعیت پروژههای کلان استان و چالشهای پیشروی آنها از منظر دستگاه نظارتی میتواند تصویر روشنتری از آینده توسعه گلستان ارائه دهد.
خبرنگار خبرگزاری تسنیم گفتوگویی تفصیلی با عبدالله آقاعلیخانی، مدیرکل بازرسی استان گلستان، پیرامون موضوعاتی همچون آخرین وضعیت سد نرماب، چالشها و فرصتهای منطقه آزاد اینچهبرون، مسائل مربوط به زیرساختهای اقتصادی استان، روند نظارت بر بازار و همچنین مهمترین اولویتهای نظارتی و توسعهای گلستان انجام داد.
مشروح این گفتوگو از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: یکی از موضوعات مهم روزهای اخیر، مباحث مطرحشده درباره هدایت بخشی از روانآبها و سیلابها به سمت سد نرماب است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
آقاعلیخانی: سد نرماب از جمله پروژههای راهبردی و ملی استان گلستان محسوب میشود و هرگونه تصمیمگیری درباره نحوه بهرهبرداری از آن باید مبتنی بر مطالعات علمی و کارشناسی باشد. موضوع هدایت بخشی از روانآبها و سیلابهای مناطق بالادست به سمت مخزن سد، موضوعی نیست که بتوان صرفاً با نگاه اجرایی درباره آن تصمیم گرفت. این مسئله دارای ابعاد فنی، زیستمحیطی، اقتصادی و حتی اجتماعی است.
هرگونه تغییر در الگوی ورود آب به مخزن سد میتواند پیامدهایی بر حجم ذخیره آب، کیفیت منابع آبی، رسوبگذاری، عملکرد تأسیسات و حتی اکوسیستمهای پاییندست داشته باشد. بنابراین ضروری است تمامی دستگاههای متولی از جمله شرکت آب منطقهای، سازمان محیط زیست و سایر نهادهای تخصصی، مطالعات لازم را انجام دهند و پس از بررسی دقیق آثار کوتاهمدت و بلندمدت درباره آن تصمیمگیری شود.
تسنیم: اهمیت سد نرماب برای استان گلستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
سد نرماب صرفاً یک پروژه عمرانی نیست؛ این سد بخشی از زیرساخت امنیت آبی استان محسوب میشود. شرق گلستان طی سالهای گذشته با چالشهای متعددی در حوزه منابع آب مواجه بوده و وجود چنین پروژهای میتواند نقش مهمی در تأمین آب شرب پایدار، توسعه کشاورزی، کنترل سیلابها و کاهش خسارات ناشی از حوادث طبیعی ایفا کند.
به همین دلیل تأکید ما این است که بهرهبرداری از این ظرفیت بزرگ با رعایت تمامی ملاحظات فنی و کارشناسی انجام شود تا منافع آن برای نسلهای آینده نیز حفظ گردد. سازمان بازرسی از اجرای پروژههای توسعهای حمایت میکند اما همزمان بر رعایت اصول فنی و قانونی نیز تأکید دارد.
تسنیم: منطقه آزاد اینچهبرون به عنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی گلستان شناخته میشود. وضعیت این منطقه را چگونه میبینید؟
منطقه آزاد اینچهبرون بدون تردید یکی از مهمترین فرصتهای توسعهای استان گلستان در دهههای اخیر است. این منطقه به دلیل قرار گرفتن در کریدورهای بینالمللی حملونقل و مجاورت با کشورهای آسیای میانه میتواند نقش تعیینکنندهای در اقتصاد استان داشته باشد.
در صورت تکمیل زیرساختها و رفع موانع موجود، این منطقه قادر خواهد بود به مرکزی برای جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، توسعه صادرات، ایجاد واحدهای تولیدی و افزایش اشتغال تبدیل شود. بسیاری از استانها آرزوی برخورداری از چنین ظرفیتی را دارند و گلستان باید از این فرصت تاریخی به بهترین شکل بهرهبرداری کند.
تسنیم: یکی از چالشهای مطرحشده درباره منطقه آزاد، موضوع مالکیت اراضی بود. آیا این مسئله حل شده است؟
خوشبختانه بخش قابل توجهی از این موضوع تعیین تکلیف شده است. در سالهای گذشته یکی از موانع اصلی پیش روی توسعه منطقه آزاد، وضعیت حقوقی و مالکیتی اراضی بود که موجب کندی برخی برنامهها میشد.
اکنون بیش از 12 هزار هکتار از اراضی منطقه دارای سند مالکیت شده و بخش عمده اسناد مورد نیاز سازمان منطقه آزاد نیز اخذ و تثبیت شده است. این اقدام گام بسیار مهمی برای ایجاد امنیت سرمایهگذاری و تسریع اجرای طرحهای توسعهای محسوب میشود.
البته هنوز برخی موضوعات مرتبط با اراضی راهآهن و منطقه ویژه اقتصادی اترک باقی مانده که در سطح ملی در حال پیگیری است و امیدواریم با همکاری دستگاههای مسئول این مسائل نیز در آینده نزدیک تعیین تکلیف شود.
تسنیم: مهمترین نیازهای فعلی منطقه آزاد اینچهبرون چیست؟
بدون تردید مهمترین نیاز منطقه آزاد در شرایط کنونی تکمیل زیرساختهای پایه است. هر سرمایهگذاری پیش از ورود به یک منطقه اقتصادی به دنبال دسترسی پایدار به آب، برق، گاز، راههای ارتباطی و خدمات لجستیکی است.
در حال حاضر برنامهریزیهایی برای توسعه این زیرساختها انجام شده اما اجرای آنها نیازمند تأمین منابع مالی و زمان کافی است. خوشبختانه دستگاههای مسئول این موضوع را در اولویت قرار دادهاند و امیدواریم روند تکمیل زیرساختها با سرعت بیشتری دنبال شود.
تسنیم: درباره طرح انتقال پساب تصفیهشده گرگان به منطقه آزاد چه نظری دارید؟
این طرح از چند جهت دارای اهمیت است. نخست آنکه بخشی از نیاز آبی صنایع مستقر در منطقه را تأمین میکند و دوم اینکه از منظر محیط زیستی نیز اقدامی ارزشمند محسوب میشود.
استفاده مجدد از پساب تصفیهشده یکی از رویکردهای نوین مدیریت منابع آب در دنیاست و میتواند ضمن کاهش فشار بر منابع آب شیرین، از ورود پساب به محیط زیست جلوگیری کند. بنابراین اجرای این طرح را میتوان نمونهای از پیوند توسعه صنعتی با ملاحظات زیستمحیطی دانست.
تسنیم: توسعه حملونقل ریلی چه نقشی در موفقیت منطقه آزاد خواهد داشت؟
موفقیت هر منطقه آزاد به شدت به توان لجستیکی آن وابسته است. اگر زیرساختهای حملونقل کارآمد نباشد، هزینه مبادلات افزایش یافته و جذابیت منطقه برای سرمایهگذاران کاهش مییابد.
به همین دلیل توسعه ظرفیت واگنها، افزایش خطوط ریلی، گسترش باراندازها و تسهیل فرآیندهای تخلیه و بارگیری کالا از ضرورتهای جدی منطقه آزاد اینچهبرون است. پیشنهاد توسعه خطوط فرعی ریلی نیز با همین هدف مطرح شده و در حال بررسی کارشناسی قرار دارد.
تسنیم: برخی مردم از وضعیت بازار و افزایش قیمتها گلایه دارند. سازمان بازرسی در این زمینه چه نقشی ایفا میکند؟
نظارت بر بازار از وظایف قانونی دستگاههایی نظیر تعزیرات حکومتی، جهاد کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت و اتحادیههای صنفی است اما سازمان بازرسی نیز عملکرد این دستگاهها را به صورت مستمر رصد میکند.
ما معتقدیم باید میان دو مفهوم «گرانی» و «گرانفروشی» تفاوت قائل شد. گرانفروشی یک تخلف قانونی است و دستگاههای مسئول موظفاند با آن برخورد کنند. اما بخشی از افزایش قیمتها ناشی از عوامل کلان اقتصادی، شرایط بازارهای جهانی، هزینههای تولید و سایر متغیرهایی است که خارج از اختیار استان قرار دارد.
تسنیم: برای بهبود وضعیت بازار چه اقداماتی در استان انجام شده است؟
در همین راستا کمیته مشترکی برای ساماندهی بازار تشکیل شده و جلسات منظمی با حضور دستگاههای مسئول برگزار میشود. هدف از این جلسات، هماهنگی بیشتر میان دستگاهها، افزایش اثربخشی نظارتها و جلوگیری از بروز تخلفات احتمالی است.
تلاش ما این است که ضمن صیانت از حقوق مصرفکنندگان، شرایط فعالیت سالم و قانونمند برای تولیدکنندگان و اصناف نیز فراهم شود؛ زیرا رونق اقتصادی زمانی محقق خواهد شد که میان منافع تولیدکننده، مصرفکننده و فعالان بازار تعادل برقرار باشد.
تسنیم: چشمانداز توسعه گلستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
گلستان از ظرفیتهای فراوانی در حوزه کشاورزی، گردشگری، حملونقل، تجارت خارجی و صنایع مختلف برخوردار است. سد نرماب، منطقه آزاد اینچهبرون، کریدورهای ترانزیتی و منابع طبیعی استان هر یک میتوانند موتور محرک توسعه باشند.