مردمیسازی تبلیغ، راهبرد اصلی جهاد تبیین در جنگ شناختی
در همین راستا خبرنگار تسنیم با حجتالاسلام حجت سالاری مکی، مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی، درباره مأموریتهای این سازمان، تحولات فرهنگی استان، نقش هیئات مذهبی در جهاد تبیین، جنگ شناختی دشمن و برنامههای پیشروی تبلیغات اسلامی گفتوگویی تفصیلی انجام داده است.
تبلیغ دین؛ مأموریتی که قرآن بر دوش همه گذاشته است
تسنیم: فلسفه تشکیل سازمان تبلیغات اسلامی چه بود و امروز این سازمان چه مأموریتی بر عهده دارد؟
حجتالاسلام سالاری مکی: اگر به آموزههای قرآن کریم مراجعه کنیم، میبینیم که دعوت مردم به مسیر الهی، رسالت همه مؤمنان است. خداوند متعال میفرماید: «ادعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ»؛ یعنی همه موظفند در حد توان خود در مسیر هدایت جامعه تلاش کنند.
از ابتدای تاریخ نیز جنگ حق و باطل تنها جنگ نظامی نبوده، بلکه جنگ روایتها، اندیشهها و شناختها همواره وجود داشته است. امروز هم این نبرد در قالب جنگ شناختی و رسانهای ادامه دارد و دشمن با ابزارهای نوین به دنبال تغییر باورها و سبک زندگی مردم است.
حضرت امام خمینی(ره) با شناخت دقیق این ضرورت، سازمان تبلیغات اسلامی را تأسیس کردند تا مردم در میدان تبلیغ دین نقشآفرین شوند. همانگونه که امام راحل نهادهایی همچون کمیته امداد و جهاد سازندگی را بر پایه مشارکت مردم ایجاد کردند، در عرصه فرهنگ نیز مردم را محور قرار دادند.
تسنیم: رهبر معظم انقلاب بارها از «بعثت مردم» سخن گفتهاند. این مفهوم چه ارتباطی با مأموریت سازمان تبلیغات اسلامی دارد؟
مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی: یکی از مهمترین مفاهیمی که رهبر معظم انقلاب در سالهای اخیر مطرح کردهاند، همین «بعثت مردم» است. معنای آن این است که تبلیغ دین نباید صرفاً محدود به روحانیون یا نهادهای فرهنگی باشد؛ بلکه هر فرد مسلمان در هر جایگاهی که قرار دارد، یک مبلغ دین است.
یک معلم در مدرسه، یک پزشک در مطب، یک کاسب در بازار، یک مادر در خانواده، یک دانشجو در دانشگاه و حتی یک نوجوان در فضای مجازی میتواند نقش مؤثری در هدایت جامعه داشته باشد. پیامبر اکرم(ص) نیز فرمودهاند: «بلغوا عنی ولو آیه». یعنی هرکس به اندازه دانستههای خود موظف به تبلیغ حقیقت است.
مردمیسازی؛ مهمترین تحول فرهنگی سالهای اخیر
تسنیم: شما بارها بر مردمیسازی تبلیغ تأکید کردهاید. این رویکرد در عمل چه نتایجی داشته است؟
سالاری مکی: به اعتقاد من، مهمترین تحول فرهنگی سالهای اخیر همین مردمیسازی است. امروز دیگر فعالیتهای فرهنگی صرفاً توسط دستگاههای دولتی انجام نمیشود؛ بلکه مردم خودشان میداندار شدهاند. در حوزه قرآن، شاهد شکلگیری دهها جلسه مردمی، محافل قرآنی و برنامههای نوآورانه هستیم.
همچنین در حوزه هیئات نیز از روضههای خانگی گرفته تا هیئات محلات، هیئات نوجوانان، هیئات بانوان و مجموعههای مردمی رشد چشمگیری داشتهاند. وقتی مردم وارد میدان میشوند، ماندگاری، اثرگذاری و عمق فرهنگی فعالیتها چندین برابر میشود.
هیئات مذهبی؛ کانون جهاد تبیین و خدمت اجتماعی
تسنیم: هیئات مذهبی امروز چه تفاوتی با گذشته پیدا کردهاند؟
سالاری مکی: هیئات امروز فقط محل عزاداری نیستند. رهبر معظم انقلاب تعبیر بسیار زیبایی دارند که «هیئت، کانون جهاد تبیین است.» امروز هیئت علاوه بر برگزاری مراسم عزاداری، در عرصههای مختلف اجتماعی نیز حضور دارد.
هیئت برای آزادی زندانی کمک میکند. برای تهیه جهیزیه اقدام میکند. گروه جهادی تشکیل میدهد. در مناطق محروم خدمات اجتماعی ارائه میکند. در بحرانها کنار مردم است. در فضای مجازی تولید محتوا انجام میدهد. در واقع هیئت به یک نهاد اجتماعی اثرگذار تبدیل شده است.
تسنیم: یکی از موضوعات مهم امروز، جنگ شناختی دشمن است. به نظر شما مهمترین ابزار مقابله با این جنگ چیست؟
سالاری مکی: مهمترین سلاح ما مردم هستند. دشمن امروز تلاش میکند روایت اول را خودش تولید کند و افکار عمومی را مدیریت کند. اما اگر مردم خودشان روایتگر حقیقت باشند، دشمن شکست میخورد.
امروز نوجوانان، بانوان، فعالان رسانهای، هیئات، مبلغان و شبکههای مردمی در حال روایت حقیقت هستند. هرکس در هر جایگاهی که قرار دارد باید سهم خود را در جهاد تبیین ایفا کند.
نوجوانان؛ امید بزرگ جبهه فرهنگی انقلاب
تسنیم: نقش نوجوانان را در این عرصه چگونه ارزیابی میکنید؟
سالاری مکی: یکی از اتفاقات بسیار ارزشمند چند سال اخیر، شکلگیری هویت نوجوان انقلابی است. نوجوان امروز احساس میکند میتواند اثرگذار باشد. او دیگر صرفاً مخاطب نیست؛ بلکه تولیدکننده محتوا، روایتگر و کنشگر فرهنگی است.
ما در استان خراسان جنوبی نمونههای بسیار خوبی از تولیدات رسانهای نوجوانان داریم که حتی در سطح بینالمللی میلیونها بار دیده شدهاند. این یعنی نسل جدید باور کرده که میتواند در میدان جهاد تبیین نقشآفرین باشد.
بانوان؛ پیشگامان جهاد تبیین
تسنیم: حضور بانوان در فعالیتهای فرهنگی را چگونه ارزیابی میکنید؟
سالاری مکی: بانوان امروز یکی از مهمترین سرمایههای فرهنگی کشور هستند. واقعاً اگر بخواهیم از میدانداران جهاد تبیین نام ببریم، بانوان در صف نخست قرار دارند.
در هیئات مذهبی، فعالیتهای رسانهای، تولید محتوا، تربیت نسل، برنامههای فرهنگی و اجتماعی، حضور بانوان بسیار پررنگ است. این ظرفیت باید بیش از گذشته مورد حمایت قرار گیرد.
مقابله با جنگ روایتها؛ مأموریت امروز فعالان فرهنگی
تسنیم: به نظر شما مهمترین عامل موفقیت فعالیتهای فرهنگی در استان چیست؟
سالاری مکی: همافزایی و احساس مسئولیت. امروز فقط سازمان تبلیغات اسلامی کار نمیکند. همه دستگاهها، هیئات، فعالان فرهنگی، شبکههای مردمی، مبلغان، مساجد و خود مردم کنار هم قرار گرفتهاند. این همدلی بزرگترین سرمایه فرهنگی استان است. هر جا مردم محور کار بودهاند، موفقیت نیز بیشتر بوده است.
عزاداری حسینی با رعایت حقالناس
تسنیم: با توجه به ایام محرم، چه توصیهای به هیئات مذهبی دارید؟
سالاری مکی: نخست اینکه محتوای عزاداریها باید در تراز فرهنگ عاشورا باشد. شعار محوری امسال «در خیمه حسین(ع)، جان فدای ایران» است و این روحیه ولایتمداری، عزت، مقاومت و دفاع از ارزشهای اسلامی باید در برنامههای هیئات دیده شود.
دوم اینکه رعایت حقوق مردم بسیار مهم است. نباید زمان مراسم به گونهای باشد که موجب آزار همسایگان شود. از ایجاد آلودگی صوتی غیرضروری باید پرهیز شود. در پارک خودروها باید حقوق شهروندان رعایت شود.
حقالناس در عزاداری سیدالشهدا(ع) اهمیت فراوانی دارد. همچنین ادب، احترام، اخلاق حسینی و تکریم مردم باید در همه مراسم جلوه داشته باشد.
تسنیم: چشمانداز شما برای آینده فعالیتهای تبلیغی در خراسان جنوبی چیست؟
سالاری مکی: آینده را بسیار امیدوارکننده میبینم. هرچه حضور مردم در عرصه فرهنگ بیشتر شود، اثرگذاری فعالیتها نیز بیشتر خواهد شد. ما معتقدیم تبلیغ دین یک مأموریت عمومی است و هر ایرانی میتواند سفیر ارزشهای اسلامی و انقلابی باشد.
اگر این سرمایه اجتماعی حفظ شود، بدون تردید جامعهای قرآنیتر، انقلابیتر، منسجمتر و مقاومتر خواهیم داشت و این همان هدفی است که امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب و همه دلسوزان انقلاب اسلامی بر آن تأکید دارند.