سفیدک پودری؛ تهدید تازه باغهای فندق گیلان
تغییرات اقلیمی و رعایتنشدن اصول صحیح هرس، شرایط را برای شیوع گسترده بیماری «سفیدک پودری» در باغهای فندق، بهویژه در مناطق کوهستانی اشکورات، فراهم کرده است و نادیدهگرفتن علائم اولیه این بیماری میتواند به کاهش کیفیت محصول و ریزش میوهها منجر شود.
برخلاف بسیاری از قارچها که گسترش آنها به بارش وابسته است، عامل بیماری سفیدک پودری با رطوبت بالای هوا تکثیر میشود، دمای بین 15 تا 27 درجه سانتیگراد در فصل بهار و اوایل تابستان، بهویژه در مناطق کوهستانی اشکورات گیلان، مناسبترین شرایط را برای رشد این قارچ فراهم میکند، تنشهای فیزیولوژیک ایجادشده در این بازه دمایی نیز درختان فندق را نسبت به آلودگی آسیبپذیرتر میکند.
روند کلی شیوع این بیماری نشاندهنده تأثیر عواملی مانند تراکم بیش از حد باغها، تغییرات اقلیمی و ورود گونههای مهاجم است، در بسیاری از باغهای کشور، رعایتنشدن فاصله مناسب میان درختان و کوتاهی در انجام هرس، به کاهش جریان هوا و افزایش رطوبت در میان شاخهها منجر شده است.
از سوی دیگر، نوسانات متناوب خشکی و رطوبت در الگوی جدید بارشها، شرایطی مناسب برای «انفجار جمعیت» این قارچ فراهم کرده است. مجموعه این عوامل میتواند سرعت گسترش بیماری را در باغهای متراکم و کمتهویه افزایش دهد.
علائم شناسایی و مخاطرات بیماری
در مراحل اولیه، بیماری سفیدک پودری بهصورت لکههای سفید پودری و شبیه به آرد روی پاجوشها، جوانهها و برگهای درخت ظاهر میشود، چنانچه این وضعیت بهموقع کنترل نشود، پوشش سفید ایجادشده باعث کاهش فتوسنتز و زردشدن برگها میشود و در نهایت میتواند آلودگی میوههای جوان و ریزش آنها را بهدنبال داشته باشد.
حمله این قارچ به شاخههای حامل میوه نیز ممکن است باعث تغییر شکل میوه یا کاهش کیفیت مغز فندق شود؛ موضوعی که علاوه بر کاهش عملکرد باغ، ارزش اقتصادی محصول را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
راهکارهای مقابله و مدیریت بیماری
برای کاهش فشار بیماری و مدیریت بهینه سفیدک پودری، رعایت اقدامات زیر به باغداران توصیه میشود:
1. هرس مناسب درختان برای بهبود تهویه و افزایش جریان هوا در باغ انجام شود.
2. مصرف کودهای نیتروژنه تعدیل و بهجای آن، مصرف پتاسیم و سیلیس جایگزین یا تقویت شود.
3. در صورت مشاهده لکههای کوچک و محدود، برای کنترل شیمیایی و زیستی از ترکیبات معدنی مانند بیکربنات پتاسیم و گوگرد و همچنین ترکیب زیستی «باسیلوس» استفاده شود.
4. در موارد شیوع گسترده بیماری، از قارچکشهای سیستمیک و حفاظتی برای کنترل شدید بیماری بهره گرفته شود.
توجه به نشانههای اولیه، اصلاح تراکم باغ، انجام هرس اصولی و مدیریت تغذیه درختان میتواند از گسترش بیماری جلوگیری کرده و خسارت واردشده به باغهای فندق را کاهش دهد.