از طاقهای خشتی تا سقفهای چوبی؛مرمت خانه منصوری در ملایر
وی با اشاره به مهمترین مشکلات سازهای خانه منصوری ادامه داد: یکی از چالشهای اصلی، وضعیت تعدادی از ستونها بود که در محل مناسبی قرار نگرفته بودند و روی درگاهها استقرار داشتند. این مسئله باعث نشست درگاهی و تمایل بخشهایی از بنا به سمت بیرون شده بود. در کنار آن، در قسمتهایی از ساختمان نیز نشستهای محدود وجود داشت که نیازمند مداخله فوری و کارشناسی بود.
شهردار ملایر اظهار کرد: بخش دیگری از مشکلات بنا به وضعیت اندودها، سقف و نفوذ آب مربوط میشد، در زمان بارندگی، آب زیادی روی سقف جمع میشد و به دلیل نبود ناودان مناسب یا فرسودگی و سوراخشدن مسیر تخلیه آب، رطوبت به دیوارهها نفوذ میکرد و باعث طبلهکردن دیوارها میشد، در قسمت بالکن نیز بخشهایی دچار آسیب شده بود که مرمت و بازسازی شد.
فرجی با بیان اینکه از آنجا که این بنا خشتی و گلی است، بهطور طبیعی در برابر رطوبت و عوامل محیطی بسیار آسیبپذیر است، گفت: سقف طبقه اول طاق خشتی و سقف طبقه دوم چوبی است، تنها بخش راهروی میانی و سالن وسط با آجر کار شده و سایر قسمتها عمدتاً خشتی هستند، این ویژگیها، هم ارزش تاریخی بنا را افزایش میدهد و هم حساسیت مرمت آن را بیشتر میکند.
وی توضیح داد: در مرحله نخست پروژه بازسازی اقدامات حفاظتی و استحکامبخشی اضطراری انجام شد، در این مرحله، پی ساختمان تقویت و با سنگچینی و عایقبندی مناسب، احتمال نفوذ آب به بنا تا حد ممکن کاهش داده شد، همچنین برای مقابله با رطوبت، یک کانال زهکشی در اطراف ساختمان طراحی و اجرا شد تا رطوبت به بدنه بنا نزدیک نشود.
شهردار ملایر افزود: در حال حاضر، کانالی با عمق حدود دو متر در اطراف ساختمان وجود دارد که مانع رسیدن رطوبت به بنا میشود و اکنون هیچ رطوبت فعالی در ساختمان وجود ندارد و این مشکل بهطور کامل کنترل شده است.در عملیات مرمت فعلی، خاکهای روی طاق برداشته شد تا وزن اضافی از روی سازه حذف شود و به جای آن از پوکه معدنی استفاده خواهد شد که سبک است و فشار وارد بر طاق را به میزان زیادی کاهش میدهد.
فرجی بیان کرد: بررسیها نشان داد ترکهای موجود، ترکهای مرده هستند؛ یعنی در گذشته و بر اثر نشست بنا ایجاد شدهاند و در حال حاضر فعال نیستند. با این حال، برای اطمینان از استحکام بیشتر، عملیات دوخت و دوز ترکها انجام شد.
وی با اشاره به حساسیت وضعیت ستونها، گفت: با توجه به احتمال سقوط برخی ستونها، اقدامات ویژهای انجام شد، ابتدا با استفاده از جکهای مخصوص، ستونها مهار شدند، سپس فضای زیر آنها تخلیه و تیرآهنهایی در زیر ستونها نصب شد تا بار ستونها دیگر مستقیماً روی درگاه نباشد و به شکل اصولی توزیع شود. اکنون نیز دوبارهچینی ستونها و پرکردن آنها با مصالح و مواد مخصوص در حال انجام است تا استحکام نهایی تأمین شود.
شهردار ملایر ادامه داد: در کنار این اقدامات سازهای، بخشهایی از الحاقات نامتجانس دورههای قبل نیز حذف شد تا بنا به بافت اصیل خود بازگردد. دیوارهها گچکاری میشوند و قسمتهای پایین دیوارها نیز شستوشو و پاکسازی خواهد شد تا نمای تاریخی بنا بهتر نمایان شود، با توجه به شرایطی که کشور در ماههای اخیر با آن روبهرو بوده، وقفهای در روند کار ایجاد شد و بخشی از برنامهها با تأخیر پیش رفت.
فرجی درباره زمانبندی تکمیل پروژه، اظهارکرد: اگر از نظر مالی و همچنین حوادث غیرمترقبه مشکلی ایجاد نشود، پیشبینی میشود تا پایان شهریورماه بخشهایی همچون نما، کفریزی، برقکشی و دیگر جزئیات اجرایی به مرحله قابل قبولی برسد، در صورت مساعد بودن شرایط اقتصادی، تأمین مصالح و ثبات بازار، این بنا تا ابتدای پاییز آماده تحویل شود.
همت بلند شهرداری ملایر برای زندهکردن معماری تاریخ معاصر ملایر
رئیس اداره طراحی و نظارت شهرداری ملایر نیز درباره وضعیت فعلی پروژه گفت: پایداریسازی بنا و رفع خطر ریزش آن به طور کامل انجام شده و اکنون پروژه وارد فاز اجرای تأسیسات، نمای اصلی و نازککاری شده است، طرح محوطه بنا نیز آماده شده و در نخستین فرصت اجرایی خواهد شد.
علیرضا خالقی، با اشاره به برآورد هزینههای اجرای این پروژه بیان کرد: پیشبینی میشود مجموع هزینه مرمت و آمادهسازی خانه تاریخی منصوری حدود 40 میلیارد تومان باشد؛ رقمی که نشاندهنده گستردگی عملیات، حساسیت فنی پروژه و اهمیت این بنا برای شهر ملایر است.
وی با اشاره به نگاه مدیریت شهری به احیای بناهای تاریخی گفت: شهرداری ملایر در راستای مسئولیت فرهنگی و اجتماعی خود، موضوع تملک و بازسازی خانههای تاریخی سیفالدوله و منصوری را با حساسیت ویژه دنبال کرد، زیرا این دو بنا برای مردم ملایر از اهمیت بالایی برخوردار هستند. در این دوره، مجموعه شهرداری تمام تلاش خود را به کار گرفت تا این خانهها تملک و برای استفاده مردم حفظ شوند.
رئیس اداره طراحی و نظارت شهرداری ملایر، افزود: خانه تاریخی منصوری به علت مشکلات فراوان سازهای، بهویژه نم و رطوبت، در معرض آسیب جدی و حتی نابودی قرار گرفته بود و در سالهای گذشته صدمات زیادی دیده بود. به همین دلیل، با هماهنگی اداره میراث فرهنگی، مشاور ذیصلاح در حوزه آثار و ابنیه تاریخی انتخاب شد، اسناد بالادستی و نقشههای لازم تهیه و در دفتر فنی شهرداری تأیید و پس از آن روند اجرایی پروژه آغاز شد.