توسعه نیروگاههای خورشیدی برای نجات کشاورزی خراسان شمالی
اکنون اجرای طرح احداث نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت 14 مگاوات برای تأمین برق چاههای کشاورزی، به عنوان یکی از مهمترین پروژههای زیرساختی بخش کشاورزی استان در دستور کار قرار گرفته؛ طرحی که علاوه بر کاهش وابستگی به شبکه برق، میتواند امنیت تولید محصولات کشاورزی را نیز تقویت کند.
وابستگی بخش کشاورزی به انرژی برق، بهویژه در حوزه بهرهبرداری از چاههای آب، هر سال با افزایش مصرف برق و محدودیتهای شبکه سراسری، نگرانیهای بیشتری برای کشاورزان ایجاد میکند. قطعی برق در فصل آبیاری نه تنها هزینههای تولید را افزایش میدهد، بلکه در بسیاری از موارد موجب کاهش عملکرد مزارع و باغها و تهدید امنیت غذایی میشود.
در چنین شرایطی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بهویژه انرژی خورشیدی، به یکی از راهکارهای اصلی دولت برای کاهش ناترازی برق و تأمین پایدار انرژی در بخش کشاورزی تبدیل شده است؛ راهبردی که در خراسان شمالی نیز با اجرای طرح نیروگاههای خورشیدی برای چاههای آب کشاورزی وارد مرحله عملیاتی شده است.
آغاز اجرای طرح 14 مگاواتی برق خورشیدی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: در راستای اجرای سیاستهای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تکالیف ابلاغی کشور، سازمان جهاد کشاورزی استان پس از انجام بررسیهای کارشناسی و هماهنگیهای لازم، صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی خراسان شمالی را به عنوان مجری اجرای این طرح انتخاب کرده است.
اسماعیل محمودآبادی افزود: بر اساس برنامهریزی انجام شده، در پنج شهرستان اسفراین، بجنورد، شیروان، گرمه و سملقان، ظرفیت احداث 14 مگاوات نیروگاه خورشیدی برای تأمین برق چاههای کشاورزی پیشبینی شده است.
وی گفت: سهم شهرستانهای اسفراین، بجنورد، شیروان و گرمه هر کدام سه مگاوات و سهم شهرستان سملقان دو مگاوات تعیین شده و اقدامات اجرایی و اداری این پروژه در حال انجام است.
زمین و مجوزها در مسیر تکمیل
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی با اشاره به روند اجرای پروژه بیان کرد: بخش قابل توجهی از فرآیندهای مربوط به واگذاری زمین، اخذ مجوزهای قانونی و هماهنگیهای بین دستگاهی انجام شده و در برخی شهرستانها نیز مراحل نهایی در حال تکمیل است.
وی افزود: برای احداث هر یک مگاوات نیروگاه خورشیدی، حدود دو و نیم هکتار زمین مورد نیاز است که تأمین این اراضی با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و دستگاههای مرتبط در دستور کار قرار دارد.
سرمایهگذاری بخش خصوصی؛ حلقه تکمیلکننده پروژه
محمودآبادی با بیان اینکه اجرای کامل این طرح نیازمند مشارکت سرمایهگذاران است، تصریح کرد: پس از تکمیل مقدمات اجرایی، جذب سرمایهگذار و تأمین منابع مالی از طریق بخش خصوصی در دستور کار قرار میگیرد تا نیروگاههای خورشیدی در کوتاهترین زمان ممکن وارد مدار شوند.
وی تأکید کرد: هدف اصلی از اجرای این پروژه، تأمین برق پایدار برای چاههای کشاورزی، کاهش وابستگی به شبکه برق سراسری، جلوگیری از خاموشیهای ناخواسته و ایجاد شرایط مناسب برای استمرار تولید در بخش کشاورزی است.
انرژی خورشیدی؛ ضرورتی برای آینده کشاورزی
کارشناسان معتقدند با توجه به افزایش مصرف برق، محدودیت منابع انرژی و تغییرات اقلیمی، توسعه نیروگاههای خورشیدی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ تولید در بخش کشاورزی محسوب میشود.
خراسان شمالی با برخورداری از ظرفیت مناسب تابش خورشید و گستردگی اراضی کشاورزی، میتواند از استانهای پیشرو در توسعه انرژیهای پاک باشد. اجرای طرح 14 مگاواتی برق خورشیدی برای چاههای کشاورزی نیز گامی مهم در همین مسیر است؛ طرحی که در صورت تسریع در جذب سرمایهگذار و تکمیل زیرساختها، علاوه بر کاهش خسارتهای ناشی از ناترازی برق، زمینه افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و تقویت امنیت غذایی استان را فراهم خواهد کرد.
نسخه ای که کشاورزی خراسان شمالی را نجات می دهد
با تداوم ناترازی برق در کشور، بخش کشاورزی بیش از گذشته به راهکارهای پایدار برای تأمین انرژی نیاز دارد. هرچند مدیریت مصرف و اعمال محدودیتهای مقطعی میتواند بخشی از مشکلات شبکه برق را کاهش دهد، اما برای بخشی که مستقیماً با امنیت غذایی و معیشت هزاران بهرهبردار در ارتباط است، راهکارهای کوتاهمدت پاسخگوی نیازها نخواهد بود. از این رو، توسعه نیروگاههای خورشیدی در کنار چاههای کشاورزی، به عنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای بلندمدت، میتواند وابستگی این بخش به شبکه سراسری برق را کاهش داده و پایداری تولید را تضمین کند.
طرح 14 مگاواتی پیشبینی شده برای پنج شهرستان خراسان شمالی، در صورت اجرای کامل، نه تنها از خاموشی چاههای کشاورزی و اختلال در آبیاری مزارع جلوگیری خواهد کرد، بلکه زمینه کاهش هزینههای انرژی، افزایش بهرهوری تولید و حرکت به سمت کشاورزی هوشمند و سازگار با محیط زیست را نیز فراهم میکند. این پروژه همچنین میتواند الگویی برای توسعه نیروگاههای کوچک مقیاس خورشیدی در سایر مناطق استان باشد.
با این حال، موفقیت این طرح تنها به انجام اقدامات اداری و اخذ مجوزها محدود نمیشود. تسریع در واگذاری اراضی، جذب سرمایهگذاران توانمند، تأمین منابع مالی و هماهنگی مستمر میان دستگاههای اجرایی، عوامل تعیینکننده در تبدیل این برنامه از یک طرح روی کاغذ به یک پروژه عملیاتی و اثرگذار خواهند بود. هرگونه تأخیر در این مراحل، میتواند فرصت استفاده از ظرفیتهای بالای انرژی خورشیدی استان را به تعویق انداخته و مشکلات ناشی از ناترازی برق را در سالهای آینده تداوم بخشد.
کارشناسان بر این باورند که خراسان شمالی با برخورداری از میزان مناسب تابش خورشید و ظرفیت قابل توجه بخش کشاورزی، توان تبدیل شدن به یکی از استانهای پیشرو در استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر را دارد. تحقق این هدف، علاوه بر تأمین برق پایدار برای چاههای کشاورزی، میتواند به کاهش مصرف سوختهای فسیلی، حفظ منابع طبیعی، کاهش هزینههای تولید و افزایش تابآوری بخش کشاورزی در برابر بحرانهای انرژی منجر شود.
در نهایت، توسعه انرژیهای نو در کشاورزی دیگر یک انتخاب یا برنامه توسعهای صرف نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای حفظ تولید، صیانت از منابع آب، تأمین امنیت غذایی و حمایت از معیشت کشاورزان به شمار میرود. اجرای بهموقع و موفق این طرح میتواند نقطه عطفی در تحول زیرساختهای کشاورزی خراسان شمالی باشد و مسیر حرکت استان به سوی کشاورزی پایدار، دانشبنیان و کمکربن را هموار کند.