بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
خبرگزاری آسوشیتد پرس گزارش داد که آمریکا حملات هوایی جدیدی را علیه ایران انجام داده و دامنه آن را به شمال غرب کشور و شهر تبریز که گمان میرود میزبان پایگاههای موشکی زیرزمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باشد، گسترش داده است. این حملات که برای نهمین شب متوالی صورت میگیرد، پس از آن انجام شد که یک نظامی دیگر آمریکایی در عراق بر اثر انفجار کنترلشده یک پهپاد سرنگونشده ایرانی کشته شد. ترامپ نیز مدعی شد که «امشب دوباره بسیار سخت آنها را زدیم.»
ایران نیز با حملات تلافیجویانه، بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، و کویت را هدف قرار داد. این گزارش تصریح میکند که دو طرف گامبهگام به یک جنگ تمامعیار نزدیکتر میشوند و زیرساختهای غیرنظامی که میلیونها نفر به آن وابستهاند، هدف قرار گرفته است. تنگه هرمز نیز عمدتاً متوقف مانده است.
آسوشیتد پرس میافزاید که بهای نفت خام برنت از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و متوسط قیمت هر گالن بنزین معمولی در آمریکا به ۴ دلار رسیده است که فشار اقتصادی بر رأیدهندگان را پیش از انتخابات میاندورهای پاییز افزایش میدهد. سنتکام نیز مدعی شد که «مراکز فرماندهی نظامی، پدافند هوایی، سایتهای نظارت ساحلی، توانمندیهای دریایی، سایتهای پرتاب موشک و پهپاد و شبکههای ارتباطی» ایران را هدف قرار داده است.
شبکه سیانبیسی گزارش داد که ارتش آمریکا برای نهمین شب متوالی حملاتی را علیه ایران انجام داده است. سنتکام اعلام کرد این حملات سهساعته، مراکز فرماندهی نظامی، پدافند هوایی، سایتهای نظارت ساحلی، توانمندیهای دریایی و سایتهای پرتاب موشک و پهپاد ایران را هدف قرار داده است. هدف از این حملات، کاهش توانایی تهران برای هدف قرار دادن کشتیهای تجاری در تنگه هرمز عنوان شده است.
تلفات انسانی این مناقشه رو به افزایش است. آمریکا کشته شدن سومین نظامی خود در درگیریهای اخیر و همچنین یافتن بقایای یک سرباز مفقودشده در اردن را تأیید کرد که مجموع تلفات نظامیان آمریکایی را به ۱۷ تن رساند. مقامات ایرانی نیز اعلام کردند که در موج جدید حملات آمریکا در ماه جاری، دستکم ۵۰ تن شهید و بیش از ۵۰۰ تن مجروح شدهاند. دامنه حملات آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی از جمله یک تأسیسات آبشیرینکن گسترش یافته که آب حدود ۱۰ هزار نفر را قطع کرده است.
در مقابل، ایران با حملاتی تلافیجویانه، کشورهای بحرین، عربستان سعودی و اردن را هدف قرار داد و کویت نیز در حال رهگیری حملات پهپادی بود. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز از «انفجار» دو نفتکش به دلیل استفاده از مسیر جنوبی تنگه هرمز خبر داد. ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز به پایینترین سطح طی سه هفته اخیر رسیده و بهای نفت برنت به ۹۰.۷ دلار در هر بشکه صعود کرده است، هرچند وزیر انرژی آمریکا مدعی است که حدود دو-سوم از جریان نفت همچنان برقرار است.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای با بررسی تنشهای جاری میان آمریکا و ایران، نوشت که برای پایان دادن به جنگ و جلوگیری از فروپاشی تفاهمهای موجود، اصلاح اساسی توافقات، افزایش اعتماد متقابل و نقشآفرینی فعال میانجیهایی مانند قطر و پاکستان ضروری است.
نویسنده تأکید میکند که منافع راهبردی آمریکا در خاورمیانه، از جمله تضمین امنیت انرژی، حفظ مسیرهای دریایی، جلوگیری از هستهای شدن ایران و حفظ نفوذ منطقهای، ثابت باقی مانده است. در مقابل ادعا می کند ایران برای بازگشت به جامعه جهانی باید همکاری بیشتری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته، نگرانی کشورهای منطقه درباره نفوذ خود را کاهش دهد و به قوانین بینالمللی، بهویژه در مورد امنیت کشتیرانی، پایبند باشد.
از دید نویسنده، ایجاد یک نظام امنیت جمعی در منطقه، تقویت دیپلماسی، احترام به توافقات و پرهیز از راهحلهای نظامی، تنها مسیر دستیابی به ثبات پایدار در خاورمیانه است و هر دو طرف باید با رویکردی عملگرایانه از تشدید درگیریها جلوگیری کنند.
رأی الیوم در مقاله ای ، رویارویی آمریکا و ایران را «نبرد ارادهها» نامید؛ از نگاه نویسنده، آمریکا در پی حفظ سلطه جهانی و ایران در پی مقاومت و اثبات استقلال خود است. نویسنده معتقد است این تقابل ماهیتی ایدئولوژیک دارد و آن را ادامهای از تقابل تاریخی غرب با جهان اسلام توصیف میکند.
وی از عملکرد دولتهای عربی و اسلامی انتقاد کرده و میگوید بیشتر آنان منافع سیاسی و حفظ قدرت را بر حمایت از آرمان فلسطین و مقاومت ترجیح دادهاند، در حالی که ایران از گروههای مقاومت پشتیبانی کرده است. نویسنده همچنین بر این باور است که روسیه و چین هرچند از تضعیف آمریکا سود میبرند، اما حمایتشان از ایران محدود و مبتنی بر منافع خودشان است، نه تعهد راهبردی.
او جنگ را نشانهای از کاهش قدرت آمریکا و افزایش چالشهای آن ارزیابی کرده و معتقد است سرنوشت این رویارویی بر آینده منطقه و موازنه قدرت جهانی تأثیر خواهد گذاشت. در پایان نیز بر اهمیت ایمان، مقاومت و وحدت کشورهای اسلامی از دیدگاه خود تأکید میکند.
وبسایت العهد در مقاله ای تأکید کرد که مناقشه بر سر تنگه هرمز صرفاً درباره امنیت کشتیرانی یا انتقال انرژی نیست، بلکه به رقابت برای شکلدهی به نظم امنیتی جدید در خلیج فارس و غرب آسیا مربوط میشود. از دید نویسنده، ایران با بهرهگیری از موقعیت راهبردی هرمز میکوشد نقش و نفوذ منطقهای خود را تثبیت کرده و معادله بازدارندگی را به سود خود تغییر دهد، در حالی که آمریکا این روند را تهدیدی برای نظم منطقهای و امنیت اسرائیل میداند.
نویسنده معتقد است موفقیت ایران در تبدیل هرمز به اهرم فشار، میتواند از برتری راهبردی آمریکا بکاهد، آزادی عمل اسرائیل را محدود کند و کشورهای عربی خلیج فارس را به تعامل بیشتر با تهران سوق دهد. همچنین گسترش فشار بر مسیرهای دریایی مانند بابالمندب و دریای سرخ، هزینههای امنیتی اسرائیل را افزایش میدهد. در نهایت، مقاله نتیجه میگیرد که هرمز هدف اصلی منازعه نیست، بلکه ابزاری برای بازتعریف موازنه قدرت و آینده نظم امنیتی منطقه است.
رسانه های چین و روسیه
روزنامه اوراسیا دیلی در گزارشی نوشت: کاهش ذخایر راهبردی نفت آمریکا به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳، بار دیگر نگرانیها درباره امنیت انرژی این کشور و پیامدهای تنش با ایران را افزایش داده است.
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، ذخایر راهبردی نفت این کشور تا سوم ژوئیه به ۳۱۹ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ رقمی که پایینترین سطح در بیش از چهار دهه گذشته به شمار میرود و حتی ۲۷ میلیون بشکه کمتر از پایینترین سطح ثبتشده در دوران ریاستجمهوری جو بایدن است.
در آن مقطع نیز دولت آمریکا برای مهار افزایش قیمت نفت پس از آغاز جنگ اوکراین و اعمال تحریمهای غرب علیه روسیه، بخشی از ذخایر راهبردی خود را روانه بازار کرده بود.
به نوشته این گزارش، این بار واشنگتن در تلاش است پیامدهای احتمالی درگیری با ایران و اختلال در صادرات نفت خاورمیانه را کنترل کند. در همین راستا، آمریکا با آژانس بینالمللی انرژی برای عرضه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی به بازار جهانی به منظور مهار قیمتها به توافق رسیده است.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر ارشد صندوق امنیت ملی انرژی روسیه، در این باره گفت با بسته شدن دوباره تنگه هرمز به روی نفتکشها، آمریکا بار دیگر به برداشت از ذخایر راهبردی خود روی آورده است تا از افزایش قیمت نفت جلوگیری کند. به گفته وی، هر بار که گزارش کاهش ذخایر آمریکا منتشر میشود، بازارهای جهانی با نگرانی روبهرو شده و قیمت نفت افزایش مییابد.
این کارشناس افزود دولت دونالد ترامپ در تلاش است مسیرهای امنی برای عبور نفتکشها در نزدیکی سواحل عمان ایجاد کند و بازار را نسبت به تداوم جریان صادرات نفت از تنگه هرمز مطمئن سازد. با این حال، یوشکوف نسبت به موفقیت این سیاست ابراز تردید کرد و پیشبینی کرد در صورت ادامه تنشها، قیمت هر بشکه نفت بار دیگر میتواند به ۱۰۰ دلار یا بیشتر برسد.
خبرگزاری «شینهوا» در گزارشی نوشت که اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد تهران در بحبوحه ادامه حملات متقابل میان ایران و آمریکا، پیشنهادهایی را از سوی میانجیها دریافت کرده و همزمان کانالهای دیپلماتیک همچنان فعال هستند.
بقایی در نشست هفتگی خود، بدون ارائه جزئیات، در پاسخ به پرسشی درباره گزارشهای مربوط به پیشنهادهای جدید قطر برای احیای مذاکرات تهران و واشنگتن و برقراری آتشبس ۱۰ روزه، دریافت این پیشنهادها را تأیید کرد.
وی با تأکید بر اینکه دستگاه دیپلماسی ایران در کنار پاسخهای نظامی به حملات آمریکا به فعالیت خود ادامه میدهد، حملات اخیر واشنگتن به زیرساختهای غیرنظامی از جمله پلها و مراکز درمانی را محکوم کرد و آن را ناقض حقوق مردم برای برخورداری از امنیت، حیات و کرامت انسانی دانست.
سخنگوی وزارت خارجه ایران درباره تفاهمنامه صلح امضا شده میان تهران و واشنگتن در ۱۸ ژوئن نیز گفت متن این توافق کاملاً روشن است و آمریکا هیچ بهانهای برای نقض تعهدات خود ندارد. به گفته وی، ایران تا زمانی که واشنگتن به اصل «تعهد در برابر تعهد» پایبند بود، به تعهدات خود عمل کرد، اما پس از نقض مکرر توافق از سوی آمریکا، تهران نیز اجرای تعهداتش را متوقف کرد.
بقایی همچنین بر حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز و جلوگیری از هرگونه استفاده مغایر با منافع ملی از این آبراه تأکید کرد. در مقابل، آمریکا اعلام کرده حملات اخیرش با هدف کاهش توان ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری انجام شده و ایران نیز با حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین و اردن پاسخ داده است.