اربعین باشماق در پیچ اطلاعرسانی؛ متولی خبر کیست؟
مرز باشماق مریوان امسال پنجمین سال میزبانی خود از زائران اربعین حسینی را تجربه میکند، مرزی که مسئولان کردستان همواره از مزیتهای آن همچون آبوهوای مناسبتر، امنیت پایدار، مسیر متفاوت و ظرفیتهای گردشگری منطقه سخن گفتهاند و تلاش کردهاند آن را به عنوان یکی از مسیرهای مطلوب تردد زائران معرفی کنند.
اما در کنار همه اقدامات انجام شده برای آمادهسازی این مرز، یک ضعف جدی همچنان خودنمایی میکند؛ ضعف در مدیریت اطلاعرسانی و نبود یک فرماندهی رسانهای مشخص که بتواند اخبار، برنامهها، تصمیمات و خدمات مربوط به اربعین را به صورت منسجم، دقیق و بهموقع در اختیار رسانهها و افکار عمومی قرار دهد.
اکنون تنها چهار روز تا آغاز رسمی پذیرش و تردد زائران از مرز باشماق باقی مانده، اما همچنان بسیاری از پرسشهای اساسی زائران بدون پاسخ روشن باقی مانده است؛ پرسشهایی که پاسخ به موقع آنها میتوانست نقش مهمی در انتخاب این مسیر داشته باشد.
وقتی هر دستگاه روایت خودش را منتشر میکند
یکی از مشکلات جدی در آستانه اربعین امسال، نبود یک مرجع مشخص برای اعلام اخبار و اطلاعات این حوزه در استان کردستان است، به گونهای که هر دستگاه و مسئولی بنابر حوزه فعالیت خود، خبری را اعلام میکند و مشخص نیست خبرنگاران و رسانهها برای دریافت آخرین اطلاعات دقیق باید به چه مرجعی مراجعه کنند.
در چنین شرایطی تعدد روایتها نه تنها به شفافیت کمک نمیکند، بلکه گاهی با ارائه آمارهای متناقض همچون هزینه حملونقل، باعث ایجاد ابهام و سردرگمی میان زائران میشود، چرا که یک برنامه ملی با هزاران مخاطب، نیازمند یک صدای واحد، هماهنگ و پاسخگو است.
ستاد اربعین استان کردستان به عنوان متولی اصلی هماهنگی برنامههای این حوزه، میتوانست از ماهها قبل با تعیین یک سخنگو یا تشکیل یک تیم رسانهای فعال، مسیر اطلاعرسانی را ساماندهی کند، اما آنچه امروز مشاهده میشود، بیشتر به انتشار اخبار پراکنده و موردی شباهت دارد تا یک برنامه رسانهای هدفمند.
کمیته رسانه؛ نامی بدون خروجی عملیاتی
یکی از بخشهای مهم هر ستاد اجرایی، کمیته رسانه و اطلاعرسانی است، بخشی که وظیفه آن تنها انتشار اخبار جلسات و پوشش برنامههای روتین نیست، بلکه باید تولید محتوا، روایتسازی، پاسخگویی به ابهامات، معرفی ظرفیتها و اقناع افکار عمومی را دنبال کند.
با وجود تشکیل کمیته رسانه در ستاد اربعین استان کردستان، عملکرد این بخش تاکنون نتوانسته انتظارات را برآورده کند. انتخاب فرد یا افراد برای این مسئولیت، زمانی میتواند اثرگذار باشد که همراه با برنامه، اختیارات مشخص و خروجی قابل سنجش باشد؛ نه اینکه صرفاً یک عنوان اداری بدون نقشآفرینی واقعی باشد و سالیانه لوح تقدیر آن را بگیرد.
پوشش یک جلسه یا انتشار چند خبر رسمی، کاری است که همه رسانهها توان انجام آن را دارند، اما مدیریت رسانهای اربعین نیازمند برنامهریزی، تولید محتوای مستمر، پاسخ سریع به سوالات زائران و رساندن مزیتهای مرز باشماق به مخاطبان در سراسر کشور است.
سؤالهای بیپاسخ در فاصله چند روز تا آغاز سفر
یکی از نمونههای روشن ضعف در اطلاعرسانی، موضوع هزینههای مربوط به سفر زائران است. تا روز 30 تیرماه، یعنی تنها 4 روز مانده به آغاز پذیرش زائران، حتی هزینه پارکینگ خودروهای زائران نیز به صورت رسمی و شفاف اعلام نشده بود.
این موضوع در نهایت نه از مسیر اطلاعرسانی ستاد اربعین استان، بلکه با پیگیری خبرنگار تسنیم کردستان از مسئول شهرستانی مشخص شد؛ اتفاقی که نشان میدهد هنوز سازوکار مشخصی برای انتشار به موقع اطلاعات وجود ندارد.
پارکینگ باشماق آماده میزبانی زائران اربعین؛ هزینهها شفاف شد
از سوی دیگر، اگر چه هزینه رفتوبرگشت مسیر باشماق تا کربلا اعلام شده و درباره مسیر کربلا تا سلیمانیه نیز اطلاعرسانی صورت گرفته است، اما همچنان وضعیت هزینه مسیر سلیمانیه تا مرز باشماق مشخص نیست، اینکه آیا همانند سالهای گذشته این مسیر برای زائران رایگان خواهد بود یا هزینهای دریافت میشود، پرسشی است که بسیاری از زائران در انتظار پاسخ آن هستند.
فرصتی که میتوانست با رسانهها تقویت شود
در حالی که بسیاری از خبرنگاران استان کردستان با انگیزه و با افتخار و بدون چشمداشت مالی آمادگی خود را برای کمک به معرفی ظرفیتهای مرز باشماق و پوشش رسانهای اربعین اعلام کرده بودند، میشد با استفاده از این ظرفیت ارزشمند، یک شبکه رسانهای پویا برای انعکاس اخبار و پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی زائران ایجاد کرد.
رسانهها میتوانستند روایتگر خدمات، ظرفیتها، مسیرهای دسترسی، هزینهها، امکانات رفاهی و تجربه زائران باشند؛ موضوعی که علاوه بر اطلاعرسانی داخلی، میتوانست ضریب رسانهای مرز باشماق را در سطح ملی افزایش دهد و به جذب بیشتر زائران کمک کند.
باشماق نیازمند مدیریت رسانهای، نه فقط مدیریت اجرایی
تردیدی نیست که مسئولان استان کردستان هدفی جز خدمترسانی مطلوب به زائران اربعین حسینی ندارند و تلاشهای انجام شده در حوزههای مختلف قابل تقدیر است، اما در یک برنامه بزرگ ملی، نیت خوب به تنهایی کافی نیست، بلکه نیازمند برنامه، تقسیم کار، پاسخگویی و استفاده درست از ظرفیتها است.
یکی از چالشهای همیشگی مسئولان استانداری و برخی مجموعهها این است که تمایل دارند همه امور را شخصاً مدیریت کنند، اما در عمل به دلیل گستردگی کار، بخشی از وظایف بر زمین میماند و نتیجه آن کاهش کیفیت خدمات و افزایش نارضایتی مخاطبان خواهد بود.
امروز برخی زائران از استانهای دیگر کشور که قصد انتخاب مرز باشماق را داشتند، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم کردستان از نبود اطلاعات دقیق و بهموقع گلایه کرده و اعلام کردهاند که این سردرگمی حتی در تصمیم آنها برای انتخاب این مسیر اثر گذاشته است.
اربعین باشماق تنها به آمادهسازی جاده، پارکینگ و موکب محدود نمیشود؛ اطلاعرسانی دقیق و حرفهای بخشی از خدمترسانی به زائران است. انتظار میرود ستاد اربعین استان کردستان با همکاری رسانهها، در روزهای باقیمانده تا آغاز تردد، یک مرجع رسمی، پاسخگو و فعال رسانهای ایجاد کند تا این ضعف مهم جبران شود و ظرفیتهای ارزشمند مرز باشماق تحت تأثیر خلأ اطلاعرسانی قرار نگیرد.