بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
خبرگزاری آسوشیتد پرس از واشنگتن گزارش داد که همزمان با توقف حملات هوایی آمریکا علیه ایران پس از نزدیک به دو هفته بمباران فشرده، تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از بازگشت به جنگ تمامعیار شتاب گرفته است. با این حال، این پرسش اساسی مطرح است که آیا این نقطه عطفی در مناقشه پنجماهه خواهد بود یا خیر. ترامپ در اظهاراتی متناقض، هم تهدید به حملات بیشتر کرده و هم از پیشرفت مذاکرات سخن گفته است.
بر اساس این گزارش، یک مقام منطقهای دخیل در میانجیگریها تأیید کرد که «دیپلماسی هماهنگ» در جریان است و توقف حملات آمریکا و ضدحملات ایران، «سیگنالی مثبت» برای تلاشهای کاهش تنش است. این مقام فاش کرد که سازش در حال مذاکره، حول محور «اداره تردد شناورها از طریق تنگه هرمز توسط ایران با محدودیتهای کمتر بر کشتیها» متمرکز است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز تأیید کرد که چندین دور مذاکرات فنی با عمان درباره تنگه هرمز در تهران برگزار شده و این گفتگوها در حال پیشرفت و ادامه است.
آسوشیتد پرس به نقل از مایکل سینگ، تحلیلگر ارشد مؤسسه واشنگتن، میافزاید که «ایرانیها میدانند که شاید اوضاع بدتر شود چون اسرائیل میتواند وارد درگیری شود.» وی پرسش کلیدی را این میداند که «ایران چه نوع پیامهایی از کانالهای دیپلماتیک ارسال میکند؟ آیا آن پیامها تغییر کردهاند؟ آیا مشتاقتر برای بازگشت به مذاکرات به نظر میرسند؟» در همین حال، ترامپ پس از دیدار با مشاوران ارشد امنیت ملی، مدعی شد که «عجلهای» برای پایان کار به دلیل انتخابات ندارد. این گزارش تصریح میکند که هر دو طرف به دلایل اقتصادی نیازمند بازگشایی تنگه هرمز هستند، اما «تصورات بسیار متفاوتی» از شرایط و کنترل آن دارند و تلاش برای «مذاکره با کلمات و همچنین مذاکره با زور» تا رسیدن به یک تعادل پایدار ادامه خواهد یافت.
روزنامه یواسای تودی در گزارشی به معرفی نظامیان آمریکایی کشتهشده در جنگ ایران پرداخت و نوشت که بر اساس اعلام پنتاگون، شمار تلفات ایالات متحده در جریان عملیات «خشم حماسی» به ۱۹ کشته و ۴۲۰ زخمی رسیده است. این گزارش با روایت مراسم بازگرداندن پیکر چهار نظامی کشتهشده در ۲۲ ژوئیه به پایگاه هوایی دوور، به داستانهای شخصی قربانیان میپردازد.
یواسای تودی میافزاید که در حمله موشکی و پهپادی ایران به پایگاه هوایی موفّق السلطی در اردن در ۱۷ ژوئیه نیز چهار نظامی آمریکایی کشته شدند. این گزارش تصویری از هزینه انسانی سنگین یک جنگ فرسایشی را ترسیم میکند که قربانیان آن از ایالتهای مختلف آمریکا بوده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی نوشت که دامنه جنگ ایران در حالی به دریای سرخ و خزر گسترش یافته که آمریکا برای نخستین بار در دو هفته گذشته از انجام حملات شبانه علیه ایران خودداری کرده است. بر اساس این گزارش، انصارالله یمن با حمله به تأسیسات نفتی آرامکوی سعودی در شهرهای جیزان و ینبع، عملاً جبهه جدیدی در مناقشه گشودند و تهدید کردند که «تمامی تأسیسات نفتی سعودی» میتوانند هدف قرار گیرند. ستونی از دود از پالایشگاه جیزان برخاست و منابع تجاری از خسارت به مخازن سوخت و نفت خبر دادند. همچنین نیروهای ائتلاف تحت رهبری عربستان مواضع انصارالله در مأرب و الجوف را بمباران کردند و آتشبس شکننده یمن که از سال ۲۰۲۲ برقرار بود، عملاً فروپاشید.
رویترز به نقل از نیویورک تایمز میافزاید که ترامپ «فعلاً از برنامههای تشدید حملات علیه ایران عقبنشینی کرده» و نگرانیهایی درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی، بیگانه شدن متحدان عرب، و تأثیر بر اقتصاد جهانی در کاخ سفید مطرح شده است. یک منبع پنتاگون نیز به سیانان گفت که عملیاتها «در حالت تعلیق» است. در همین حال، وزارت امور خارجه ایران، اوکراین را به حمله به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر متهم کرد که منجر به کشته شدن یک ملوان و زخمی شدن یک نفر دیگر شد و کاردار اوکراین را در اعتراض به این «اقدام خصمانه و جنایتکارانه» احضار نمود. یک مقام ارشد دولت ترامپ نیز مدعی شد که ترامپ «همیشه روشن ساخته که اولویت او دیپلماسی است، اما به ایران نشان داده که اگر به شکل جدی پای میز مذاکره نیایند، چه اتفاقی خواهد افتاد.»
رسانه های عربی
الجزیره در گزارشی نوشت: در پی افزایش ناامنیها در دریای سرخ و کاهش امنیت کشتیرانی در تنگه بابالمندب، عربستان سعودی در حال گسترش مسیرهای صادرات نفت خود است و بندر «سیدی کریر» مصر در ساحل مدیترانه را بهعنوان مسیر جایگزین تقویت میکند.
الجزیره اضافه می کند: آرامکو بخشی از محمولههای نفتی را از بندر ینبع به بندر العین السخنه در خلیج سوئز منتقل کرده و سپس از طریق خط لوله «سومید» به سیدی کریر میرساند تا از آنجا به اروپا و آمریکای شمالی صادر شود. این مسیر، وابستگی به بابالمندب را کاهش میدهد، اما به دلیل ظرفیت حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز خط لوله سومید، نمیتواند جایگزین کامل صادرات نزدیک به ۶ میلیون بشکهای عربستان باشد.
این گزارش تأکید می کند که براساس دادههای موجود، استفاده از این مسیر پیشتر نیز جریان داشته و راهکاری پایدار برای افزایش انعطافپذیری صادرات است. این تحولات نشان میدهد چالش اصلی بازار جهانی انرژی، بیش از تولید، به امنیت گذرگاههای راهبردی مانند بابالمندب و هرمز، هزینههای حملونقل و پایداری زنجیره تأمین مربوط میشود.
المیادین در مقاله ای به بررسی پیامدهای سیاسی جلسه اخیر کنگره آمریکا درباره جنگ با ایران پرداخته و معتقد است که انتقاد شدید از وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست، نشانهای از تزلزل روایت رسمی دولت ترامپ درباره «پیروزی کامل» بر ایران است.
نویسنده میگوید اگر دولت آمریکا نتواند افکار عمومی و کنگره را به موفقیت جنگ متقاعد کند، اقناع جامعه جهانی نیز دشوارتر خواهد بود. به باور او، در جنگهای امروز، قدرت نظامی بهتنهایی کافی نیست و موفقیت به توانایی در ارائه روایتی معتبر و باورپذیر بستگی دارد. مقاله همچنین به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا اشاره میکند که معتقدند حملات نظامی بهتنهایی ایران را وادار به عقبنشینی نخواهد کرد.
از دید نویسنده، اختلافهای داخلی بر سر نتایج جنگ، بحران اعتماد به روایت رسمی آمریکا را تشدید کرده و این مسئله میتواند به کاهش نفوذ سیاسی واشنگتن در عرصه بینالمللی منجر شود؛ در مقابل، ایران توانسته روایت خود را منسجمتر و معتبرتر ارائه دهد.
رأی الیوم در مقاله ای استدلال میکند که در جنگهای مدرن، پیروزی دیگر صرفاً با تصرف سرزمین یا نابودی توان نظامی دشمن سنجیده نمیشود، بلکه توانایی تحمیل هزینههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بر رقیب اهمیت بیشتری یافته است. نویسنده معتقد است راهبرد جدید ایران بر «افزایش هزینه جنگ» برای آمریکا و اسرائیل استوار است، نه دستیابی به یک پیروزی نظامی قاطع.
نویسنده اضافه می کند که موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و تسلط بر تنگه هرمز، همراه با تأثیرگذاری بر دریای سرخ و بابالمندب، ابزارهای اصلی این راهبرد محسوب میشوند. مقاله همچنین به افزایش هزینههای نظامی آمریکا، فشار بر اقتصاد، تغییر افکار عمومی و کاهش حمایت از ادامه جنگ و نیز تغییر نگرش بخشی از جامعه و سیاستمداران آمریکایی نسبت به اسرائیل اشاره میکند.
از نگاه نویسنده، آینده این رویارویی نه در میدان نبرد، بلکه در توان طرفها برای تحمل جنگ فرسایشی، حفظ انسجام داخلی، مدیریت اقتصاد و بهرهگیری از ابزارهای قدرت جامع مانند انرژی، رسانه، فناوری و دیپلماسی رقم خواهد خورد.
رسانه های چین و روسیه
روزنامه «ایزوستیا» روسیه در گزارشی با عنوان «میانجیهای جدید از شدت تنش میان آمریکا و ایران کاستند» نوشت که ترکیب میانجیهای بحران میان تهران و واشنگتن در حال تغییر است و عراق در تلاش است نقش سنتی برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را بر عهده بگیرد.
به نوشته این روزنامه، علی الزیدی نخستوزیر عراق پس از سفر به واشنگتن و سپس تهران، پیشنهاد نهایی آتشبس آمریکا را به ایران منتقل کرد؛ هرچند تهران ابتدا این پیشنهاد را رد کرد، اما تنها یک روز بعد روند کاهش تنش آغاز شد و دولت دونالد ترامپ پس از ۱۳ روز حملات هوایی، بمباران ایران را متوقف کرد.
این گزارش با استناد به منابع آمریکایی از جمله سیانان، نیویورکتایمز و سیبیاس اعلام کرد که نگرانی فرماندهان نظامی آمریکا از کاهش ذخایر موشکهای رهگیر، افزایش هزینههای جنگ و فرصت دادن به روند دیپلماسی از مهمترین دلایل توقف حملات بوده است.
همزمان، ایران و عمان درباره بازگشایی تنگه هرمز گفتوگو کردهاند و وزارت خارجه ایران نیز از پیشرفتهایی در این زمینه خبر داده است.
ایزوستیا همچنین به اظهارات وزیر خارجه ایران درباره آمادگی تهران برای ترمیم روابط با همسایگان و کمک به کاهش تنش میان عربستان و انصارالله یمن اشاره کرده و مینویسد در صورت ناکامی بغداد، ترکیه نیز آمادگی دارد نقش میانجی را ایفا کند؛ زیرا هم با ایران روابط اقتصادی و انرژی دارد و هم عضو ناتو و شریک آمریکا محسوب میشود.
با این حال، گزارش تأکید میکند که چشمانداز توافق همچنان مبهم است. به ادعای ایزوستیا، ایران خواهان توافقی فراتر از یک آتشبس موقت و همراه با تعیین تکلیف موضوع تنگه هرمز است. این روزنامه همچنین با اشاره به هزینههای سنگین عملیات نظامی آمریکا، از برآوردهایی بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار و کسری بودجه رو به افزایش آمریکا سخن گفته و نتیجه میگیرد که اگرچه واشنگتن با محدودیت منابع روبهرو شده است، اما احتمال ازسرگیری حملات هوایی همچنان وجود دارد و دستیابی به صلحی پایدار در کوتاهمدت بعید به نظر میرسد.
خبرگزاری شینهوا در گزارشی نوشت که همزمان با تشدید تنشها در دریای سرخ، جنبش انصارالله یمن امروز اعلام کرد یک پهپاد شناسایی متعلق به عربستان را در آسمان استان الجوف سرنگون کرده است.
یحیی سریع سخنگوی نظامی انصار الله یمن اعلام کرد این پهپاد هنگام انجام «عملیات خصمانه» با سلاح مناسب هدف قرار گرفته است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. این گزارش همچنین از وقوع یک حادثه امنیتی جداگانه در جنوب دریای سرخ خبر داد. بر اساس اعلام مرکز عملیات تجارت دریایی انگلیس (UKMTO)، یک نفتکش عبوری در نزدیکی تنگه راهبردی بابالمندب، برخورد یا اصابت نزدیک یک پرتابه ناشناس را گزارش کرد. با این حال، کشتی و خدمه آن آسیبی ندیدند.
شینهوا مینویسد این تحولات پس از آن رخ داده که یمنیها هفته گذشته ممنوعیت تردد کشتیهای مرتبط با عربستان را اعلام و مسئولیت حمله به چند شناور تجاری در دریای سرخ را بر عهده گرفتند. در واکنش، ائتلاف تحت رهبری عربستان حملات هوایی به مناطق تحت کنترل حوثیها را آغاز کرد. رسانه دولتی یمن نیز از حمله به مواضع نظامی یمنیها ا در شمال این کشور خبر داد، در حالی که انصارالله مدعی انجام حملات موشکی و پهپادی به تأسیسات انرژی عربستان در جیزان و ینبع شده است.
این گزارش در پایان هشدار میدهد که با وجود تداوم آتشبس شکننده از سال ۲۰۲۲، تشدید درگیریها بار دیگر نگرانیها درباره امنیت منطقه و ایمنی کشتیرانی در دریای سرخ را افزایش داده است.