بحران آب پشت دروازه صنعت خراسان جنوبی؛ تولید در انتظار تصمیم‌های آبی

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بیرجند، کمبود آب در خراسان جنوبی سال‌هاست به عنوان یکی از چالش‌های اصلی توسعه این استان مطرح است؛ چالشی که اگرچه بیش از همه بخش کشاورزی و شرب را تحت تأثیر قرار داده، اما امروز سایه آن بر سر بخش صنعت نیز سنگینی می‌کند و تأمین آب پایدار به یکی از دغدغه‌های اصلی واحدهای تولیدی و سرمایه‌گذاران تبدیل شده است.

شهرک‌های صنعتی خراسان جنوبی به عنوان بستر استقرار واحدهای تولیدی و موتور محرک اشتغال و اقتصاد استان، برای ادامه فعالیت و توسعه نیازمند زیرساخت‌های اساسی از جمله آب، برق و گاز هستند، اما اکنون فاصله میان نیاز آبی و میزان تخصیص‌یافته، به یکی از موانع جدی پیش روی توسعه صنعتی تبدیل شده است.

بر اساس اعلام مسئولان، مجموع نیاز آبی شهرک‌های صنعتی استان حدود 800 لیتر بر ثانیه برآورد شده، در حالی که تاکنون تنها 187 لیتر بر ثانیه آب از سوی شرکت آب منطقه‌ای تخصیص یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد شهرک‌های صنعتی استان با کسری 613 لیتر بر ثانیه‌ای منابع آبی مواجه هستند.

این اختلاف قابل توجه میان نیاز واقعی و منابع موجود، نگرانی‌هایی را درباره آینده توسعه صنعتی استان ایجاد کرده است؛ چراکه ادامه روند فعلی می‌تواند ظرفیت پذیرش واحدهای جدید، اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری و حتی پایداری فعالیت برخی واحدهای فعال را با محدودیت مواجه کند.

آب ناکافی، توسعه صنعتی را با چالش مواجه کرده است

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت تأمین آب پایدار برای بخش تولید، اظهار کرد: تأمین زیرساخت‌های مناسب، شرط اساسی برای حفظ فعالیت واحدهای صنعتی و جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید است.

مهدی جهانی‌کیا با بیان اینکه میزان آب تخصیص‌یافته فعلی پاسخگوی نیاز شهرک‌های صنعتی استان نیست، افزود: برای رفع این مشکل باید از ظرفیت‌های جدید، مدیریت مصرف، توسعه منابع جایگزین و همکاری دستگاه‌های متولی استفاده کرد.

وی توسعه استفاده از پساب را یکی از راهکارهای مهم برای کاهش فشار بر منابع آب متعارف عنوان کرد و گفت: در شهرک صنعتی بیرجند، تأمین 30 لیتر بر ثانیه پساب از محل تصفیه‌خانه فاضلاب شهر بیرجند در دستور کار قرار گرفته است.

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان جنوبی ادامه داد: اقدامات لازم برای خرید حقابه، انعقاد قراردادها و آماده‌سازی شبکه انتقال و توزیع انجام شده و زیرساخت‌های مورد نیاز برای بهره‌برداری از پساب تا حد زیادی فراهم است.

وی با اشاره به اصلاح تعرفه فروش پساب گفت: برای ایجاد انگیزه در صنایع، قیمت فروش پساب از حدود 6 هزار و 600 تومان به 2 هزار و 600 تومان کاهش یافته تا واحدهای صنعتی به استفاده از این منبع جایگزین ترغیب شوند.

شوری آب؛ هزینه‌ای مضاعف برای تولیدکنندگان

مشکل شهرک‌های صنعتی استان تنها به کمبود حجم آب محدود نمی‌شود، بلکه کیفیت منابع آبی نیز به یکی از چالش‌های جدی صنایع تبدیل شده است. در شهرک‌های صنعتی بیرجند، فردوس و طبس، شوری بالای آب موجب شده برخی واحدهای تولیدی برای ادامه فعالیت، هزینه‌های بیشتری برای تصفیه آب پرداخت کنند؛ موضوعی که به گفته فعالان اقتصادی، بر قیمت تمام‌شده محصولات اثر گذاشته و قدرت رقابت تولیدکنندگان را کاهش داده است. به ویژه در صنایع غذایی و واحدهایی که کیفیت آب نقش مستقیمی در فرآیند تولید دارد، استفاده از آب با شوری بالا مشکلات بیشتری ایجاد کرده است.

رمضانی، یکی از سرمایه‌گذاران شهرک صنعتی بیرجند، با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف وضعیت آب اظهار کرد: توسعه شهرک‌های صنعتی باید متناسب با ظرفیت زیرساخت‌ها انجام شود و ادامه واگذاری اراضی بدون توجه به منابع موجود، می‌تواند مشکلات بیشتری برای واحدهای فعال ایجاد کند. وی افزود: یا باید میزان تخصیص آب افزایش یابد یا ظرفیت پذیرش واحدهای جدید در شهرک‌های صنعتی با توجه به محدودیت‌های موجود مشخص شود.

جابه‌جایی چاه و اصلاح شبکه در مسیر اجرا

یکی دیگر از برنامه‌های مطرح‌شده برای رفع مشکلات آب شهرک صنعتی بیرجند، جابه‌جایی چاه موجود و اصلاح شبکه انتقال است. جهانی‌کیا با اشاره به افزایش شوری آب چاه فعلی شهرک صنعتی بیرجند گفت: درخواست صدور مجوز برای جابه‌جایی چاه به شرکت آب منطقه‌ای ارسال شده و پس از دریافت مجوز، عملیات اجرایی آغاز خواهد شد.

وی همچنین اصلاح شبکه فرسوده توزیع آب را از دیگر برنامه‌های شرکت شهرک‌های صنعتی عنوان کرد و گفت: اجرای این پروژه نیازمند تأمین اعتبار است و تلاش می‌شود با همکاری دستگاه‌های مرتبط، روند اصلاح شبکه سرعت گیرد.

فعالان صنعتی نیز معتقدند بخشی از زیرساخت‌های موجود به دلیل قدمت بالا نیازمند بازسازی است و تأمین هزینه‌های نوسازی نباید تنها بر عهده واحدهای تولیدی باشد.

صنعت بدون زیرساخت پایدار، مسیر توسعه را طی نمی‌کند

فعالان اقتصادی تأکید دارند توسعه صنعتی تنها با ایجاد شهرک و واگذاری زمین محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند فراهم بودن زیرساخت‌های پایدار است. یکی از تولیدکنندگان شهرک صنعتی بیرجند با اشاره به ضرورت توجه همزمان به توسعه و ظرفیت منابع موجود گفت: افزایش تعداد واحدهای صنعتی بدون تقویت زیرساخت‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر واحدهای فعال وارد کند. وی افزود: حمایت از صنعت باید مجموعه‌ای از اقدامات شامل تأمین آب، برق، گاز، اصلاح شبکه‌ها و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت پایدار تولیدکنندگان باشد.

ضرورت مدیریت استقرار صنایع آب‌بر

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت تناسب میان توسعه صنعتی و ظرفیت منابع آبی استان، گفت: استقرار صنایع آب‌بر باید براساس سند آمایش سرزمین و توان واقعی منابع انجام شود. جهانی‌کیا تصریح کرد: شرکت شهرک‌های صنعتی در مواردی با استقرار برخی واحدهای دارای مصرف بالای آب مخالفت کرده است، زیرا توسعه بدون توجه به محدودیت منابع، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌ها وارد می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: تخصیص آب به واحدهای صنعتی بر اساس دستورالعمل‌های ملی و شاخص‌هایی مانند نوع فعالیت، مساحت و ظرفیت تولید انجام می‌شود و این فرآیند تابع ضوابط مشخص است.

آینده صنعت استان در گرو تصمیم‌های آبی

با توجه به شرایط اقلیمی خراسان جنوبی و محدودیت منابع آبی، حل مسئله آب شهرک‌های صنعتی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل افزایش تخصیص منابع، توسعه استفاده از پساب، اصلاح شبکه‌های فرسوده، مدیریت مصرف و برنامه‌ریزی دقیق برای توسعه صنعتی است.

صنعتگران استان معتقدند تعیین تکلیف تأمین آب، یک مطالبه کوتاه‌مدت نیست، بلکه شرط ادامه مسیر تولید، حفظ سرمایه‌گذاری‌های موجود و جذب سرمایه‌گذاران جدید در خراسان جنوبی به شمار می‌رود؛ موضوعی که تصمیم‌گیری درباره آن می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده صنعتی استان داشته باشد.