تثبیت جایگاه ایران در شانگهای؛ فرصتها و چشماندازها
وی همچنین قرار است دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران پیرامون تقویت همکاری با اعضا و نقشآفرینی بیشتر در این سازمان را بیان کند.
با توجه به حضور هیات ایرانی در بیشکک محل برگزاری اجلاس شانگهای، در ادامه طی گزارشی به مزایای عضویت کشورمان در این اجلاس پرداختهایم.
بر اساس این گزارش، فرآیند پیوستن جمهوری اسلامی ایران به سازمان همکاری شانگهای، ماراتنی دیپلماتیک بود که با بیستویکمین اجلاس سران در شهریور 1400 (سپتامبر 2021) در دوشنبه تاجیکستان در زمان دولت شهید رئیسی کلید خورد. در آن نشست، اعضای اصلی سازمان با اجماع بر سر پذیرش ایران، روند تدوین یادداشت تعهدات الحاق را آغاز کردند.
در گام بعدی و طی سالهای 1400 و 1401، تمرکز بر تکمیل زیرساختهای حقوقی قرار گرفت. اسناد و موافقتنامههای همکاری پس از بررسی در هیئت دولت، در قالب لوایح قانونی به مجلس شورای اسلامی ارسال شد.
با تصویب نهایی این اسناد توسط نمایندگان و تأیید شورای نگهبان، بستر قانونی الحاق کامل کشور فراهم آمد.
سرانجام در تیرماه 1402 (ژوئیه 2023)، این مسیر در بیستوسومین اجلاس سران در هند به نقطه عطف خود رسید و عضویت قطعی جمهوری اسلامی ایران به عنوان نهمین عضو دائم این سازمان به ثبت رسید. با برافراشته شدن پرچم ایران در مقر دبیرخانه پکن، کشورمان رسماً از تمامی حقوق و ظرفیتهای این بلوک قدرت آسیایی بهرهمند شد.
گشایشهای اقتصادی و تحول در تجارت منطقهای
عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای، گامی راهبردی در جهت توسعه تجارت منطقهای و پیوستن به بازارهای نوظهور آسیا به شمار میرود. دسترسی به بازار بزرگ کشورهای عضو نظیر چین، روسیه و هند، فرصت کمنظیری را برای تنوعبخشی به مقاصد صادراتی ایران فراهم میآورد.
از سوی دیگر، همگرایی در مسیر «دلارزدایی» و استفاده از ارزهای ملی در مبادلات دوجانبه و چندجانبه، نقش مؤثری در کاهش آسیبپذیری اقتصاد در برابر محدودیتهای مالی بینالمللی ایفا میکند. همچنین موقعیت جغرافیایی ایران موجب تقویت کریدورهای ترانزیتی کلیدی، بهویژه کریدور شمال-جنوب، و ارتقای جایگاه کشور در تبادلات انرژی و ترانزیت کالا خواهد شد.
وزن ژئوپلیتیک و تقویت دیپلماسی چندجانبهگرایی
از منظر سیاسی و راهبردی، حضور دائم ایران در شانگهای تثبیتکننده سیاست نگاه به شرق و همسویی با نظم نوین و چندقطبی در نظام بینالملل است. این عضویت زمینهای مناسب را برای گسترش ائتلافهای منطقهای با قدرتهای برجسته آسیایی ایجاد کرده و نشاندهنده شکست تلاشها برای به انزوا کشاندن دیپلماتیک ایران است.
علاوه بر این، عضویت در این نهاد چندجانبه، ظرفیت چانهزنی کشور را در معادلات جهانی ارتقا داده و زمینهساز پیشبرد منافع ملی از طریق همافزایی با اقتصادهای در حال توسعه جهان میشود.
ارتقای امنیت جمعی و ثبات منطقهای
در بُعد امنیتی، پیوستن ایران به ساختارهای همکاری سازمان، بستری کارآمد برای مقابله جمعی با تهدیدات مشترک به وجود آورده است. الحاق به ساختار منطقهای ضدتروریسم سازمان (RATS) موجب تبادل اطلاعاتی مؤثر، مقابله هدفمند با تروریسم، افراطگرایی و جداییطلبی خواهد شد.
همچنین این بستر، امکان هماهنگی نزدیکتر میان اعضا را برای مدیریت چالشهای ناشی از بیثباتی در منطقه، مبارزه با قاچاق سازمانیافته مواد مخدر و تضمین امنیت مرزهای مشترک فراهم میسازد.
سفر رئیس جمهور به اجلاس شانگهای که قرار است در قرقیزستان برگزار شود به خوبی خواهد توانست جایگاه جدید ایران خصوصا در دوران پساجنگ را در منطقه و جهان تثبیت نماید.