بیرجند؛ شهری با تصویر امنیت، اما دو سرقت طلافروشی در 10 روز
این دو حادثه فقط از منظر ارزش مالی اموال سرقتشده مهم نیستند. اهمیت اصلی آنها در این است که مستقیماً به یکی از سرمایههای اجتماعی بیرجند یعنی «احساس امنیت» مربوط میشوند.
در پرونده نخست، ورود از طریق تخریب دیوار ملک مجاور گزارش شد و در سرقت دوم، پلیس از تخریب سقف خبر داده است. این دو شیوه نشان میدهد سارقان به جای درگیری مستقیم با سیستمهای معمول امنیتی، از نقاط آسیبپذیر سازهای استفاده کردهاند. همین موضوع پرسشهایی جدی درباره سطح ایمنی فیزیکی واحدهای پرریسک و میزان بازبینیهای پیشگیرانه ایجاد میکند.
بیرجند اگر قرار است همچنان بهعنوان یک شهر امن شناخته شود، امنیت آن نباید فقط به آمار پایین جرم متکی باشد. امنیت واقعی زمانی معنا دارد که ساختار پیشگیری نیز بهاندازه واکنش پس از وقوع جرم کارآمد باشد.
پس از سرقت نخست، انتظار طبیعی این بود که یک ارزیابی فوری و فراگیر از وضعیت طلافروشیهای شهر انجام شود؛ از سقف و دیوارهای مشترک گرفته تا کیفیت دوربینها، دزدگیرها، مسیرهای خروج اضطراری و پوشش تصویری معابر. اکنون که حادثه دوم پیش از بستهشدن پرونده نخست رخ داده، این سؤال جدیتر مطرح میشود که چه اقدام عملی میان این دو حادثه انجام شده است.
موضوع دیگر، پایش تصویری بازار بیرجند است. در سالهای اخیر بارها درباره ضرورت تقویت دوربینهای شهری و صنفی صحبت شده، اما اکنون وقت آن است که مشخص شود این شبکه در عمل چه میزان پوشش مؤثر دارد. تعداد دوربین مهم است، اما کیفیت تصویر، زاویه پوشش، دسترسی سریع پلیس به تصاویر و وجود نقاط کور اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، باید روشن شود آیا دو سرقت ارتباطی با یکدیگر دارند یا نه. شباهت زمانی و انتخاب یک صنف مشخص، این پرسش را طبیعی میکند؛ اما تا زمانی که پلیس ارتباطی را تأیید نکرده، نباید نتیجهگیری شتابزده داشت.
نکته مهم این است که وقوع چند حادثه، بهتنهایی به معنای ناامن شدن بیرجند نیست. یک شهر میتواند همچنان در شاخصهای عمومی امنیت وضعیت مناسبی داشته باشد و در عین حال با یک الگوی جدید یا یک ضعف مشخص در امنیت صنفی مواجه شود. تفاوت این دو باید در روایت رسانهای حفظ شود.
اما همین تصویر مثبت از امنیت، مسئولیت دستگاههای مربوط را بیشتر میکند. جامعهای که به امنیت شهر خود اعتماد دارد، انتظار دارد پس از یک حادثه غیرعادی، پاسخ سریع، شفاف و پیشگیرانه ببیند.
مطالبه امروز فقط دستگیری سارق یا سارقان نیست. مطالبه اصلی این است که مشخص شود چرا دو واحد صنفی حساس در فاصلهای کوتاه هدف قرار گرفتهاند، کدام ضعفها شناسایی شده، چه اقداماتی برای رفع آنها انجام شده و چه تضمینی وجود دارد که حادثه سومی تکرار نشود.
بیرجند برای حفظ جایگاه خود بهعنوان شهری امن، بیش از هر چیز به پیشگیری هوشمند، اطلاعرسانی شفاف و اقدام عملی نیاز دارد. امنیت فقط نبود جرم نیست؛ توانایی جلوگیری از تکرار آن است.