حل مشکلات عشایر نیازمند برنامههای بلندمدت است
وی با اشاره به تغییرات جمعیتی جامعه عشایری در یک قرن گذشته افزود: بر اساس برخی گزارشها، در سال 1300 حدود یکچهارم جمعیت کشور را عشایر تشکیل میدادند، اما این سهم در طول زمان کاهش یافته است؛ با این حال کاهش جمعیت به معنای کاهش اهمیت و نقش این جامعه نیست.
امیری تأکید کرد: عشایر جامعهای ریشهدار و اثرگذار در تاریخ ایران هستند و تجربه تاریخی نیز نشان داده که تلاش برای نادیده گرفتن یا حذف این سبک زندگی نتوانسته به از میان رفتن این جامعه منجر شود.
عشایر؛ تولیدکننده و شریک توسعه
استاندار فارس با بیان اینکه ظرفیت اقتصادی عشایر متناسب با جمعیت آنها قابل توجه است، گفت: جامعه عشایری از بهرهوری بالایی در تولید برخوردار است و حاکمیت باید به جای نگاه صرفاً خدماتی، زمینه توانمندسازی و افزایش کیفیت زندگی این جامعه را فراهم کند.
وی با اشاره به بازدید خود از مناطق عشایری سپیدان اظهار کرد: مشاهده مستقیم شرایط زندگی عشایر نشان میدهد این جامعه با وجود دشواریهای فراوان، از ظرفیت بالایی در حوزه تولید، مسئولیتپذیری و حفظ سبک زندگی خود برخوردار است.
امیری افزود: نگاه به عشایر باید تغییر کند؛ آنها صرفاً دریافتکننده خدمات دولتی نیستند، بلکه در توسعه کشور نقش دارند و باید در فرآیند تصمیمگیری و اجرای برنامههایی که مستقیماً با زندگی و معیشت آنها ارتباط دارد، مشارکت داده شوند.
هشدار درباره پیامدهای بیتوجهی به مناطق عشایری
وی یکی از ابعاد مهم توجه به عشایر را موضوع امنیت دانست و گفت: بخشهایی از جامعه عشایری در مناطق مرزی، حساس و راهبردی کشور سکونت دارند و تضعیف حضور آنها در این مناطق میتواند پیامدهای اجتماعی و امنیتی به دنبال داشته باشد.
استاندار فارس همچنین با اشاره به نقش عشایر در دوران دفاع مقدس افزود: حضور و ایثار جامعه عشایری در دفاع مقدس، متناسب با جمعیت این جامعه، قابل توجه بوده و شمار زیادی از فرزندان عشایر در جریان جنگ تحمیلی جان خود را از دست دادهاند.
امیری ادامه داد: روحیه شجاعت، مسئولیتپذیری و تعلق به سرزمین در جامعه عشایری یک ظرفیت اجتماعی است و تقویت این ظرفیت میتواند در تحکیم انسجام ملی نیز مؤثر باشد.
برنامههای عشایری باید با واقعیت زندگی آنها منطبق باشد
وی با انتقاد از فاصله میان برخی برنامههای توسعهای و واقعیتهای موجود در زندگی عشایر گفت: در برنامههای توسعه گذشته احکام و ظرفیتهایی برای حمایت از عشایر پیشبینی شده، اما در مرحله اجرا و تبدیل سیاستها به اقدامات عملی، مشکلاتی وجود داشته است.
استاندار فارس تأکید کرد: سیاستگذاری برای عشایر باید بر اساس شرایط واقعی زندگی آنها، ویژگیهای جغرافیایی محل استقرار، وضعیت اقتصادی، مناسبات اجتماعی و فرهنگ این جامعه انجام شود.
وی افزود: توانمندسازی اقتصادی، کاهش فقر و نابرابری، ارتقای سطح زندگی و افزایش بهرهوری باید در کنار یکدیگر دیده شوند و برنامههای اجرایی نیز باید دارای هدف و مسیر مشخص باشند.
مشارکت عشایر در تصمیمگیری ضروری است
امیری با تأکید بر نقش ذینفعان در موفقیت برنامههای توسعهای گفت: تجربه مدیریتی نشان داده است که هر برنامهای زمانی شانس بیشتری برای موفقیت دارد که جامعه هدف در طراحی و اجرای آن مشارکت داشته باشد.
وی افزود: در موضوع عشایر نیز باید از دانش، تجربه و ظرفیت خود این جامعه استفاده شود و افرادی که مستقیماً با مسائل عشایری درگیر هستند، در فرآیند تصمیمسازی و اجرای طرحها نقش داشته باشند.
ضرورت حضور فرهنگ عشایری در آموزش و گردشگری
استاندار فارس همچنین بر توجه بیشتر به جایگاه عشایر در حوزه آموزش و فرهنگ تأکید کرد و گفت: نسل جدید باید با نقش عشایر در تاریخ، اقتصاد، فرهنگ و امنیت کشور آشنا شود و این جامعه به عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران در نظام آموزشی معرفی شود.
امیری حمایت از آداب و رسوم، هنر، موسیقی و دیگر جلوههای فرهنگ عشایری را نیز ضروری دانست و افزود: این عناصر تنها متعلق به یک جامعه خاص نیستند، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی کشور محسوب میشوند.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در بهرهگیری از فرهنگ جوامع عشایری گفت: سبک زندگی، صنایع و تولیدات و میراث فرهنگی عشایر میتواند در حوزه گردشگری نیز مورد استفاده قرار گیرد و به ایجاد درآمد و ثروت برای این جوامع کمک کند.
تغییر اقلیم؛ تهدیدی برای معیشت عشایر
امیری تغییرات اقلیمی را از دیگر موضوعات اثرگذار بر آینده جامعه عشایری عنوان کرد و گفت: عشایر به دلیل وابستگی مستقیم معیشت خود به منابع آب، مراتع و شرایط طبیعی، از نخستین گروههایی هستند که آثار تغییرات اقلیمی را تجربه میکنند.
وی افزود: تغییر الگوی بارندگی، کاهش منابع آبی و تغییر وضعیت مراتع میتواند مستقیماً بر تولید و زندگی عشایر اثر بگذارد و دستگاههای تخصصی باید از هماکنون پیامدهای این تغییرات را بررسی و برای مدیریت آن برنامهریزی کنند.
استاندار فارس بر ضرورت همکاری دستگاههایی مانند هواشناسی، منابع طبیعی و دیگر نهادهای تخصصی برای شناخت پیامدهای اقلیمی و ارائه راهکارهای متناسب با شرایط عشایر تأکید کرد.
حل همه مشکلات در کوتاهمدت ممکن نیست
استاندار فارس با اشاره به تعدد مطالبات مطرحشده در شورای عشایر اظهار کرد: مجموعهای از مشکلات و مطالبات انباشته در این حوزه وجود دارد و نمیتوان انتظار داشت همه آنها به صورت همزمان و در مدت کوتاه برطرف شوند.
وی گفت: راهکار منطقی، اولویتبندی مسائل و تهیه برنامه مشخص برای هر موضوع است؛ به گونهای که اقدامات بر اساس یک نقشه راه و چشمانداز قابل ارزیابی دنبال شود.
امیری افزود: برخی مسائل عشایری ریشه چند دههای دارند و برای حل آنها باید برنامههای میانمدت و بلندمدت تعریف کرد؛ حتی در برخی موارد میتوان چشماندازهای 20 تا 25 ساله در نظر گرفت و اجرای اقدامات را به صورت مرحلهای پیش برد.
بررسی کارشناسی پیشنهادهای شورای عشایر
وی از دستگاههای مرتبط خواست پیشنهادهای مطرحشده در نشست شورای عشایر را برای بررسیهای تخصصی جمعآوری و ارزیابی کنند.
امیری تأکید کرد: همه پیشنهادها را نمیتوان در یک جلسه تأیید یا رد کرد و لازم است قابلیت اجرایی، الزامات، منابع و ظرفیتهای مورد نیاز هر پیشنهاد مشخص شود.
استاندار فارس در پایان گفت: توجه به جامعه عشایری نباید در حد طرح شعار باقی بماند، بلکه باید در سیاستگذاری، برنامهریزی و اجرای طرحهای توسعهای نمود عملی پیدا کند؛ چرا که عشایر بخشی از ساختار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی کشور هستند و آینده این جامعه باید در برنامهریزیهای بلندمدت مورد توجه قرار گیرد.