خراسان جنوبی؛ گنجینه پنهان گردشگری در دل کویر و طبیعت بکر

به گزارش بخش استان‌ها در وبانگاه به نقل از خبرگزاری تسنیم از بیرجند، خراسان جنوبی در نگاه نخست استانی خشک و کویری به نظر می‌رسد، اما گستره وسیع این استان مجموعه‌ای از کویر، کوهستان، جنگل‌های تنک، بیشه‌زارها، مراتع، مناطق آبخیز، تپه‌های ماسه‌ای و دق‌های رسی را در خود جای داده است؛ ظرفیت‌هایی که در صورت توجه به زیرساخت و حفاظت، می‌تواند زمینه توسعه گردشگری طبیعی را فراهم کند.

خراسان جنوبی با قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمه‌خشک نیمکره شمالی، از منابع آبی محدودی برخوردار است و کمبود بارش، تبخیر شدید و خشکسالی‌های متوالی، شرایط دشواری را برای پوشش گیاهی استان رقم زده است.

بر اساس آمارهای ارائه‌شده، از مجموع حدود 14.5 میلیون هکتار عرصه‌های طبیعی استان، 36 درصد را عرصه‌های بیابانی و 50 درصد را مراتع کم‌تراکم بیابانی تشکیل می‌دهد؛ به عبارتی حدود 86 درصد مساحت خراسان جنوبی در این دو گروه قرار دارد. اما همین اقلیم خشک، چهره دیگری نیز دارد؛ چهره‌ای که در نقاط مختلف استان با تنوع زیستی و چشم‌اندازهای طبیعی نمایان می‌شود.

در برخی مناطق خراسان جنوبی فاصله میان کوهستان و بیابان بسیار کوتاه است؛ به طوری که گردشگر می‌تواند در فاصله‌ای اندک از چشم‌اندازهای کوهستانی به پهنه‌های کویری برسد و شب را در سکوت کویر و زیر آسمان پرستاره سپری کند و روز را در مناطق دارای پوشش گیاهی و آب بگذراند.

گردشگری؛ ظرفیتی مغفول در منابع طبیعی

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با تأکید بر اهمیت گردشگری در حوزه منابع طبیعی اظهار داشت: گردشگری یکی از موضوعاتی است که در مجموعه منابع طبیعی استان مورد اهتمام ویژه قرار دارد.

مهدی کرباسچی افزود: پارک‌های جنگلی، نهالستان‌ها، ذخیره‌گاه‌های جنگلی، مناطق آبخیز و سازه‌های آبخیزداری از جمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند برای گردشگری و تفرج مردم مورد استفاده قرار گیرند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های شهرستان نهبندان گفت: تَگ احمدشاهی نهبندان یکی از مناطق بسیار زیبا و دیدنی استان است و جنگل‌های انبوه بن در این منطقه جلوه ویژه‌ای به طبیعت آن بخشیده است.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی همچنین به ظرفیت‌های شهرستان طبس اشاره کرد و گفت: در نقاط مختلف استان، مناطق زیبایی وجود دارد که با برنامه‌ریزی می‌توان از آنها در مسیر توسعه گردشگری طبیعی استفاده کرد.

سازه‌های آبخیزداری؛ ظرفیتی برای گردشگری

کرباسچی سازه‌های آبخیزداری و آبگیرهای ایجادشده در استان را نیز دارای ظرفیت گردشگری دانست و گفت: این سازه‌ها در برخی مناطق می‌توانند به تفرجگاه‌هایی برای مردم تبدیل شوند.

وی افزود: سازه‌های آبخیزداری علاوه بر نقش مهمی که در مدیریت منابع آب و کنترل روان‌آب‌ها دارند، می‌توانند زمینه مناسبی برای حضور مردم و رونق گردشگری در مناطق طبیعی ایجاد کنند.

شرایط جغرافیایی و توپوگرافی استان، خشکسالی‌های شدید و متوالی و بارندگی‌های پراکنده و گاه شدید، زمینه مناسبی را برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوانداری فراهم کرده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، سالانه بیش از 600 میلیون مترمکعب رواناب در استان ایجاد می‌شود و حدود 7.5 میلیون هکتار از عرصه‌های خراسان جنوبی ظرفیت فعالیت‌های آبخیزداری و آبخوانداری را دارد.

پارک‌های جنگلی در انتظار اعتبارات ویژه

پارک‌های جنگلی خراسان جنوبی نیز از دیگر ظرفیت‌های قابل توجه استان برای توسعه گردشگری و تفرجگاهی است. کرباسچی با اشاره به پارک جنگلی کوهستان بیرجند اظهار داشت: این پارک از زیباترین پارک‌های جنگلی استان است و مردم استقبال خوبی از آن دارند.

وی پارک خلیج فارس در سرایان را نیز یکی دیگر از ظرفیت‌های گردشگری عنوان کرد و گفت: مردم شهرستان و منطقه از این پارک استفاده می‌کنند.

سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی بر ضرورت اختصاص اعتبارات ویژه برای احیا و بازسازی این پارک‌ها تأکید کرد و افزود: با تأمین اعتبار می‌توان امکانات مورد نیاز یک تفرجگاه را در این مجموعه‌ها توسعه داد و شرایط مناسب‌تری برای استفاده مردم فراهم کرد.

خشکسالی؛ ضرورت حفاظت بیشتر از منابع طبیعی

اقلیم خشک خراسان جنوبی در سال‌های اخیر و استمرار خشکسالی، حفاظت از منابع طبیعی را با دشواری بیشتری مواجه کرده است. کرباسچی در این زمینه گفت: با توجه به شرایط اقلیمی استان، حفاظت از منابع طبیعی برای خراسان جنوبی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی افزود: شاید برخی تصور کنند خراسان جنوبی به دلیل نداشتن جنگل‌های انبوه شمال کشور از ظرفیت طبیعی محدودی برخوردار است، اما واقعیت این است که استان از تنوع پوشش گیاهی و گونه‌ای قابل توجهی برخوردار است و همین منابع محدود باید با حساسیت بیشتری حفاظت شوند.

به گفته وی سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی وقتی یک منبع طبیعی محدودتر است، باید مراقبت بیشتری از آن صورت گیردو به همین واسطه نیروهای حفاظتی و مأموران منابع طبیعی به صورت شبانه‌روزی در عرصه‌های استان گشت و مراقبت دارند.

توسعه گردشگری در گرو حفاظت از طبیعت

خراسان جنوبی امروز در نقطه‌ای قرار دارد که از یک سو با محدودیت منابع آب، خشکسالی و شکنندگی پوشش گیاهی مواجه است و از سوی دیگر، ظرفیت‌های متنوعی برای گردشگری طبیعی در اختیار دارد.

کویرها، تپه‌های ماسه‌ای، مناطق کوهستانی، جنگل‌های تنک، بیشه‌زارها، مراتع، آبگیرها و سازه‌های آبخیزداری، مجموعه‌ای از جاذبه‌هایی هستند که می‌توانند در صورت توسعه زیرساخت‌های مناسب، به بخشی از چرخه گردشگری استان وارد شوند. در این میان، توسعه گردشگری نباید به قیمت تخریب منابع طبیعی تمام شود؛ بلکه حفاظت، احیا و بهره‌برداری اصولی از عرصه‌های طبیعی باید همزمان دنبال شود.

سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری، اختصاص اعتبار برای احیا و بازسازی پارک‌های جنگلی، معرفی مناطق کمتر شناخته‌شده و مشارکت مردم در حفاظت از طبیعت، می‌تواند مسیر استفاده پایدار از این ظرفیت‌ها را هموار کند. خراسان جنوبی اگرچه یکی از خشک‌ترین مناطق کشور است، اما همین سرزمین کویری در گوشه‌وکنار خود طبیعتی متفاوت و کمتر دیده‌شده دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند در کنار حفاظت از منابع طبیعی، به یکی از پایه‌های توسعه گردشگری استان تبدیل شود.