بازگشایی مدارس؛ چگونه اضطراب دانشآموزان را کاهش دهیم؟
وی افزود: والدین نیز ممکن است درباره وضعیت تحصیلی، دوستیابی و سازگاری فرزندشان با محیط مدرسه نگران باشند، اما نحوه بروز این نگرانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کودکان تنها به حرفهای والدین توجه نمیکنند و لحن، رفتار و اضطراب آنها را نیز دریافت میکنند.
والدین اضطراب خود را به کودک منتقل نکنند
شهریاری گفت: تکرار جملاتی مانند «نکند نتوانی با مدرسه کنار بیایی؟»، «نکند معلمت سختگیر باشد؟» یا هشدارهای مداوم درباره اشتباه کردن، میتواند ناخواسته نگرانی کودک را افزایش دهد.
وی تأکید کرد: بهتر است والدین به جای برجسته کردن نگرانیها، تصویری واقعبینانه و اطمینانبخش از مدرسه ارائه کنند و به کودک توضیح دهند که ممکن است روزهای نخست کمی دشوار باشد، اما به مرور با محیط و برنامه جدید سازگار خواهد شد.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه تغییر برنامه زندگی کودک نباید یکباره اتفاق بیفتد، افزود: چند روز قبل از شروع مدارس باید ساعت خواب و بیداری دانشآموز بهتدریج به برنامه مدرسه نزدیک شود. آماده کردن کیف، لباس و وسایل مدرسه از شب قبل نیز از عجله و تنش صبحگاهی میکاهد.
ترس کودک از مدرسه را نادیده نگیریم
شهریاری ادامه داد: وقتی کودک میگوید «نمیخواهم به مدرسه بروم» یا «میترسم»، بهتر است والدین بلافاصله با جملاتی مانند «چیزی نیست» و «نترس» احساس او را نادیده نگیرند، بلکه ابتدا دلیل نگرانی کودک را بشنوند.
وی افزود: گاهی پشت یک جمله ساده، نگرانی مشخصی مانند جدایی از والدین، ترس از اشتباه کردن، پیدا نکردن دوست یا نگرانی از معلم وجود دارد که با گفتوگو میتوان آن را شناسایی کرد.
خداحافظی طولانی، جدایی را سختتر میکند
این مشاور خانواده درباره نخستین روزهای مدرسه گفت: خداحافظیهای طولانی و چندباره میتواند جدایی کودک از والد را دشوارتر کند. بهتر است والد با آرامش خداحافظی کرده و زمان بازگشت خود را به شکلی قابل فهم برای کودک توضیح دهد و به وعدهای که داده است عمل کند.
وی همچنین نسبت به ترساندن کودکان از مدرسه هشدار داد و گفت: استفاده از مدرسه و معلم بهعنوان ابزار تهدید، تصویری منفی از محیط آموزشی در ذهن کودک ایجاد میکند. مدرسه باید بهعنوان محیطی برای یادگیری، تجربه، دوست پیدا کردن و رشد معرفی شود.
شهریاری با تأکید بر پرهیز از مقایسه کودکان اظهار داشت: سرعت سازگاری دانشآموزان با مدرسه متفاوت است؛ ممکن است یک کودک از همان روزهای نخست با محیط مدرسه ارتباط برقرار کند و کودک دیگری برای سازگاری به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
چه زمانی اضطراب مدرسه جدی میشود؟
وی بیان کرد: اگر اضطراب کودک شدید باشد، برای مدت قابل توجهی ادامه پیدا کند یا با نشانههایی مانند امتناع مداوم از رفتن به مدرسه، مشکلات شدید خواب، شکایتهای جسمانی مکرر، حملات اضطرابی یا اختلال جدی در عملکرد روزمره همراه شود، بهتر است خانواده با روانشناس کودک یا متخصص سلامت روان مشورت کند.
خواب، تغذیه و تحرک؛ سه عامل مهم سلامت روان
شهریاری در ادامه با اشاره به تأثیر سبک زندگی بر سلامت روان گفت: خواب، تغذیه و فعالیت بدنی نقش مهمی در تنظیم خلقوخو، انرژی، تمرکز و توانایی افراد برای مقابله با فشارهای روزمره دارند.
وی افزود: خواب کافی تنها برای رفع خستگی جسمی نیست؛ مغز هنگام خواب فرصت پردازش اطلاعات و هیجانهای روز را پیدا میکند. کمبود خواب نیز میتواند باعث خستگی، تحریکپذیری، کاهش تمرکز، بیحوصلگی و افزایش حساسیت به استرس شود.
این روانشناس بالینی، داشتن ساعت نسبتاً منظم خواب و بیداری، کاهش استفاده از تلفن همراه و نمایشگرها پیش از خواب و فراهم کردن محیط آرام را از راهکارهای کمک به خواب بهتر دانست.
شهریاری درباره نقش تغذیه نیز گفت: مغز برای عملکرد مناسب به انرژی و مواد مغذی نیاز دارد و الگوی غذایی نامنظم و مصرف زیاد خوراکیهای بسیار شیرین و فوقفرآوریشده میتواند با نوسان انرژی و احساس خستگی همراه باشد.
وی مصرف متعادل میوه و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، منابع مناسب پروتئین و چربیهای مفید و همچنین نوشیدن آب کافی را بخشی از سبک زندگی سالم عنوان کرد.
برای سلامت روان لازم نیست ورزش سنگین کنید
شهریاری فعالیت بدنی منظم را نیز در بهبود خلقوخو و کاهش تنش و استرس مؤثر دانست و افزود: برای بهرهمندی از این مزایا الزاماً نیازی به ورزش سنگین نیست؛ پیادهروی، نرمش در خانه، استفاده از پله یا چند دقیقه تحرک در طول روز نیز میتواند شروع مناسبی باشد.
وی سه اقدام «خواب منظمتر، تغذیه متعادلتر و تحرک بیشتر» را از گامهای ساده برای داشتن حال بهتر عنوان کرد و گفت: تغییرات کوچک وقتی به عادتهای پایدار تبدیل شوند، میتوانند به سلامت جسم و روان کمک کنند.
این روانشناس بالینی تأکید کرد: سبک زندگی سالم جایگزین درمان اختلالات روانی نیست و اگر علائمی مانند غم، اضطراب، بیانگیزگی یا اختلال خواب شدید، مداوم و مختلکننده زندگی باشد، مراجعه به متخصص سلامت روان ضروری است.