پایان دوران چک رمزدار؛ چک تضمینشده با صیاد جایگزین شد
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس دادههای خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، از روز هفتم مهرماه، تحولی مهم در نظام بانکی کشور آغاز شد. با اجرای گام نخست طرح جایگزینی چکهای رمزدار، بانکها دیگر مجاز به صدور این نوع چک نیستند و مشتریان برای انتقال وجوه تضمینشده ملزم به استفاده از چک تضمینشده شدهاند.
این دگرگونی در حالی رخ میدهد که چک تضمینشده پیش از این نیز به سامانه صیاد متصل شده بود و اکنون قرار است به طور کامل جایگزین چک رمزدار گردد. چک رمزدار، ابزاری قدیمی در شبکه بانکی برای انتقال مبالغ قابل توجه، به ویژه در معاملاتی چون خرید ملک و خودرو بود.
یکی از تفاوتهای کلیدی میان چک تضمینشده و چک رمزدار، قابلیت ثبت و استعلام اطلاعات در سامانه صیاد است. چک تضمینشده دارای شناسه ۱۶ رقمی صیادی بوده و دریافتکننده میتواند پیش از پذیرش آن، اطلاعات مربوطه را استعلام نماید؛ قابلیتی که در چک رمزدار وجود نداشت. علاوه بر این، چک تضمینشده فاقد محدودیت وصول در شعب یا استان خاص است و گیرنده میتواند آن را در سراسر شبکه بانکی وصول کند. پرداخت آنی چکهای تضمینشده نیز از دیگر تغییرات مهم اجرایی در این مرحله است.
کارشناسان بانکی، اتصال چک تضمینشده به سامانه صیاد را مهمترین وجه تمایز این ابزار با چک رمزدار برمیشمارند. از دیدگاه آنان، ثبت اطلاعات چک، مشخص بودن صادرکننده و ذینفع، و امکان استعلام شناسه صیادی، قابلیت رهگیری معاملات را افزایش داده و از میزان سوءاستفاده از ابزارهای پرداخت تضمینشده میکاهد.
از منظر سیاستگذاری پولی نیز، حرکت به سوی ابزارهای پرداخت قابل رهگیری، بخشی از برنامه جامع افزایش شفافیت در شبکه بانکی و مبارزه با پولشویی و تخلفات مالی محسوب میشود. کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که اثربخشی این طرح تنها به صدور چک تضمینشده محدود نمیشود، بلکه اجرای دقیق فرآیندهای استعلام، احراز هویت و پرداخت آنی در بانکها نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
لازم به ذکر است که ممنوعیت صدور چک رمزدار از امروز به معنای بیاعتباری فوری تمام چکهای رمزدار موجود نیست. یک دوره گذار برای خروج کامل این ابزار از چرخه بانکی در نظر گرفته شده است. متعاقب این طرح، مشتریان شبکه بانکی برای دریافت ابزارهای پرداخت تضمینشده باید به سراغ چک تضمینشده بروند. بدین ترتیب، هفتم مهرماه را میتوان آغازگر مرحله نوینی در استفاده از چکهای تضمینشده در نظام بانکی کشور دانست؛ مرحلهای که قرار است تا ابتدای دیماه و با توقف کامل تبادل چکهای رمزدار، خاتمه یابد.