راهکارهای ورود به رقابت در بازار خودرو؛ از واردات تا ارتقای استانداردها

به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، بازار خودرو یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های اقتصاد کشور در سال‌های اخیر بوده است. مصرف‌کنندگان داخلی با تورم قیمتی شدید و شکاف قابل توجه بین قیمت کارخانه‌ای و بازار آزاد روبرو هستند، در حالی که کیفیت و ایمنی خودروهای تولیدی نیز از نگرانی‌های اصلی جامعه به شمار می‌رود.

ریشه‌یابی نابسامانی‌های موجود در این بازار، موضوعی چندوجهی است. در حالی که برخی خودروسازان را تنها عامل این مشکلات می‌دانند، عده‌ای دیگر معتقدند عواملی چون نرخ ارز، هزینه‌های تأمین قطعات، و سیاست‌های کلان انرژی نیز در تشدید این وضعیت نقش دارند.

کارشناسان صنعت خودرو بر این باورند که تا زمانی که بازار در شرایط غیررقابتی باقی بماند، انگیزه‌ای برای ارتقاء سطح خدمات، بهبود کیفیت محصولات و احترام به حقوق مصرف‌کننده در تولیدکنندگان وجود نخواهد داشت. لذا، صنعت خودروی ایران برای عبور از وضعیت انحصاری و پرنوسان کنونی، نیازمند بازنگری‌های ساختاری اساسی است.

شکستن انحصار از طریق واردات رقابتی، اصلاح و نظارت بر زنجیره تأمین، ارتقای استانداردهای فنی، کاهش شکاف قیمت کارخانه و بازار، تقویت جایگاه کارشناسی و حمایت از مصرف‌کننده، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به بهبود وضعیت بازار خودرو کمک کند.

سعید آروان، کارشناس خودرو، توضیح می‌دهد که قیمت خودرو تابعی از عوامل متعددی از جمله نرخ ارز، هزینه تولید قطعات، دستمزد نیروی متخصص و هزینه انرژی است و نمی‌توان صرفاً تولیدکننده را مسئول دانست. او معتقد است ثبات قیمت خودرو به چرخه‌هایی چون هزینه نیروی متخصص، تولید قطعات و تیراژ مناسب تولید بستگی دارد و رقابتی کردن بازار، راهکار اصلی است.

در خصوص ایمنی خودرو، آروان به افزایش تعداد استانداردهای سازمان ملی استاندارد اشاره کرده و تأکید می‌کند که استاندارد تنها به ایمنی محدود نمی‌شود، بلکه شامل فرمول‌ها و معیارهایی نظیر ظاهر خودرو، میزان آلایندگی، راحتی سرنشین و حفظ جان او نیز می‌شود.

وی در ادامه بیان می‌کند که مصرف‌کنندگان نباید صرفاً با اتکا به تبلیغات فروشندگان، ایمنی خودرو را ارزیابی کنند. خودروهای صفر کیلومتر حداقل استانداردها را در زمان تولید دارا هستند، اما ارزیابی کیفیت در مقایسه با استانداردهای مورد نظر، فاکتورهای دیگری را می‌طلبد. این موضوع در مورد خودروهای دست دوم نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، چرا که ممکن است کیفیت اولیه خود را از دست داده باشند و نیاز به بررسی دقیق‌تر اجزایی مانند شاسی‌ها وجود داشته باشد.

آروان توصیه می‌کند که مصرف‌کنندگان، علاوه بر تحقیقات شخصی، باید خودرو مورد نظر خود را با کمک کارشناسان متخصص بررسی کنند. با این حال، وی به هزینه‌بر بودن کارشناسی خودرو و احتمال عدم توافق بین خریدار و فروشنده بر سر این هزینه‌ها اشاره می‌کند.

این کارشناس صنعت خودرو معتقد است هزینه‌ای که خریدار برای خودرو می‌پردازد، غالباً بیشتر از خدمات دریافتی است. وی به تناقض میان افزایش قیمت خودرو و عدم تناسب آن با کیفیت اولیه اشاره کرده و تفاوت فاحش بین قیمت کارخانه، بازار و معامله واقعی را یک چالش مدیریتی می‌داند که باید از طریق نظارت بر زنجیره تولید، تیراژ مناسب و تعادل عرضه و تقاضا برطرف شود.

او تأکید می‌کند که با اجرای این مدیریت، مردم در ازای هزینه‌ای که پرداخت می‌کنند، هم خدمات شایسته و هم کیفیت مطلوب دریافت خواهند کرد. کیفیت و خدمات صرفاً به خود خودرو محدود نمی‌شود، بلکه شامل خدمات پس از فروش نیز می‌گردد. در حال حاضر، شکاف قابل توجهی بین قیمت و کیفیت خودروها وجود دارد.

آروان در نهایت، واردات خودرو را تنها راه نجات بازار از انحصار می‌داند. وی معتقد است ورود به مرحله رقابت، خودروسازان داخلی را مجبور خواهد کرد تا تولیدات خود را از نظر کیفیت، ایمنی، استاندارد و خدمات پس از فروش ارتقا دهند تا بتوانند مشتریان و سهم بازار خود را حفظ کنند.