چارچوبی برای بازگشت مشروط هواپیماهای MD؛ ایمنی اولویت اصلی سازمان هواپیمایی
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، توقف فعالیت بخش مهمی از ناوگان هواپیماهای MD در ماه‌های اخیر، علاوه بر کاهش ظرفیت جابجایی مسافر در شبکه هوایی کشور، عملیات تعدادی از شرکت‌های هواپیمایی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در این راستا، سازمان هواپیمایی کشوری با بررسی راهکارهای فنی و جایگزین، پیشنهادهایی را برای تعیین تکلیف هواپیماها و موتورهای موجود ارائه کرده که می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت تدریجی و مشروط بخشی از این ناوگان به چرخه پروازی باشد.
ارائه این چارچوب به معنای صدور مجوز قطعی برای بازگشت همه هواپیماهای MD نیست؛ ادامه پرواز هر هواپیما به وضعیت فنی، اجرای دستورالعمل‌های صلاحیت پروازی و اخذ تأییدیه‌های لازم بستگی دارد. بر اساس مکاتبه سازمان هواپیمایی کشوری با موضوع «تعیین تکلیف وضعیت موتورهای هواپیماهای خانواده MD»، دفتر صلاحیت پرواز این سازمان، پس از برگزاری نشستی با نمایندگان شرکت‌های بهره‌بردار، پیشنهادهای کارشناسی خود را برای ادامه فعالیت این ناوگان ارائه نموده است. این نشست در تاریخ ۱۳ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار و طی آن، پیشنهادهای جایگزین برای اجرای امریه صلاحیت پروازی 2021-22-19 مورد بررسی قرار گرفت.
در نهایت، چارچوب پیشنهادی برای تعیین شرایط ادامه بهره‌برداری از هواپیماهای خانواده MD تا تاریخ ۳۱ فروردین ۱۴۰۶ تدوین شده است. هدف این پیشنهاد، فراهم کردن امکان ادامه فعالیت بخش واجد شرایط ناوگان موجود، بدون کنار گذاشتن الزامات فنی و ایمنی است. رویکرد سازمان بر تفکیک وضعیت موتورهای موجود، بررسی مستندات تعمیراتی و استفاده از روش‌های فنی مورد تأیید استوار است؛ به این معنا که امکان پرواز باید برای هر هواپیما و موتور، بر اساس شرایط و مستندات مربوط به همان مجموعه تعیین شود.
یکی از محورهای اصلی این پیشنهاد به موتورهای JT8D-200 اختصاص دارد. بر اساس مفاد نامه، موتورهایی که تا تاریخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ از مراکز تعمیراتی داخلی ترخیص شده‌اند، در صورت رعایت تمامی الزامات فنی و دستورالعمل‌های ابلاغی قبلی، می‌توانند مشمول ادامه بهره‌برداری شوند. با این حال، ترخیص قبلی موتور به‌تنهایی به معنای مجاز بودن ادامه پرواز نیست و رعایت الزامات امریه صلاحیت پروازی مربوطه و سایر محدودیت‌های فنی همچنان ضروری است.
بخش دیگری از پیشنهاد سازمان هواپیمایی کشوری به موتورهایی مربوط می‌شود که بر اساس روش جایگزین مورد تأیید FAA با عنوان Global AMOC ترخیص شده‌اند. بر مبنای این پیشنهاد، امکان ادامه بهره‌برداری از این موتورها نیز با رعایت شرایط، محدودیت‌ها و الزامات تعیین‌شده در روش مذکور قابل بررسی است. استفاده از این روش جایگزین باید در محدوده شرایط فنی تأییدشده صورت گیرد و مستندات مربوط به هر موتور و هواپیما به‌صورت جداگانه بررسی شود.
در کنار تعیین شرایط فعالیت هواپیماهای موجود، سازمان هواپیمایی کشوری پیشنهاد کرده است که تا زمان مشخص شدن نحوه اجرای کامل امریه صلاحیت پروازی 2021-22-19، پذیرش و ورود هواپیماهای MD-80 به کشور ممنوع باقی بماند. این بدان معناست که چارچوب پیشنهادی صرفاً ناظر بر تعیین تکلیف ناوگان فعلی است و نباید آن را به معنای باز شدن مسیر ورود هواپیماهای جدید از این خانواده تلقی کرد.
مهم‌ترین نکته در مکاتبه سازمان هواپیمایی کشوری، تفاوت میان ارائه پیشنهاد کارشناسی و صدور مجوز نهایی بهره‌برداری است. هرگونه اجازه بهره‌برداری از هواپیماهای MD، با رعایت شرایط و الزامات فنی، منوط به تأیید شورای عالی امنیت ملی خواهد بود. بنابراین، پیشنهاد ارائه‌شده را نمی‌توان به‌منزله صدور مجوز قطعی بازگشت این ناوگان دانست.
بر اساس آمارهای اعلام‌شده، حدود ۵۵ فروند هواپیمای MD در ۱۲ شرکت هواپیمایی داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرند که پیش از توقف اخیر، حدود ۴۲ فروند آنها در خط پروازی قرار داشتند. توقف پروازهای این خانواده هواپیمایی می‌تواند بخش قابل‌توجهی از ظرفیت موجود را تحت تأثیر قرار دهد. در صورت خروج کامل این ناوگان از چرخه عملیاتی، علاوه بر کاهش ظرفیت جابه‌جایی مسافر، حدود ۷ هزار نفر از نیروهای مستقیم کادر هوایی نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند.
یکی از موضوعات فنی مؤثر بر تعیین تکلیف ناوگان MD، تعویض و نوسازی برخی پره‌های موتور این هواپیماهاست. شرکت مپنا اعلام کرده است که حدود ۹۸ درصد فرآیند ساخت پره‌های موردنیاز انجام شده و این قطعات در مرحله آزمایش‌های اولیه قرار دارند. پیش‌بینی می‌شود مپنا بتواند طی حدود سه ماه آینده قطعات مذکور را تحویل دهد، اما ورود آنها به چرخه بهره‌برداری به تکمیل آزمایش‌ها و دریافت تأییدیه‌های لازم بستگی دارد.
ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، بر تقدم ایمنی بر ملاحظات عملیاتی تأکید کرده و بیان داشته است: «ایمنی به هیچ عنوان جای چانه‌زنی ندارد.» وی تصریح کرد: «هیچ فشار رسانه‌ای یا غیررسانه‌ای، هیچ دستور، خواهش، التماس یا فشاری از هیچ جنسی در تصمیم ما درباره اینکه یک هواپیما پرواز کند یا نکند، تأثیر نخواهد داشت.»
مجموعه اقدامات و پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی سازمان هواپیمایی کشوری نشان می‌دهد که امکان ادامه بهره‌برداری از برخی موتورهای موجود و استفاده از روش‌های جایگزین مورد تأیید، در کنار حفظ الزامات ایمنی، مورد بررسی قرار گرفته است. اگر چارچوب پیشنهادی تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۶ نهایی و تأییدهای لازم اخذ شود، بخشی از هواپیماهای واجد شرایط می‌توانند پس از تکمیل بررسی‌های فنی و احراز الزامات مربوطه به خطوط پروازی بازگردند. با این حال، این روند به معنای بازگشت هم‌زمان همه هواپیماهای MD یا صدور مجوز عمومی برای فعالیت آنها نخواهد بود.