بسته حمایتی دولت برای خانه‌دار شدن اقشار کم‌درآمد؛ تسهیلات ۵۰۰ میلیونی و ۸ هزار میلیارد تومان اعتبار بلاعوض
به گزارش بخش اقتصاد وبانگاه بر اساس داده‌های خبری منتشر شده در باشگاه خبرنگاران جوان، تامین مسکن برای اقشار کم‌درآمد همواره یکی از چالش‌های اصلی سیاست‌گذاری در بخش مسکن بوده است. این معضل، تنها با احداث واحدهای مسکونی مرتفع نمی‌شود، بلکه نیازمند مجموعه‌ای از حمایت‌های مالی، تامین زمین، ارائه تسهیلات متناسب با توان بازپرداخت خانوارها و تسریع در تکمیل پروژه‌های در دست اجرا است. در شرایطی که افزایش هزینه‌های ساخت و دشواری در تامین آورده اولیه، خانه‌دار شدن دهک‌های درآمدی پایین را با موانع جدی روبرو کرده است، برنامه‌های حمایتی با محوریت وزارت راه و شهرسازی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، صندوق ملی مسکن و نهادهای حمایتی در حال پیگیری و اجرا هستند.
این مجموعه حمایت‌ها شامل تسهیلات قرض‌الحسنه، کمک‌های بلاعوض، واگذاری زمین و تامین مالی پروژه‌هایی که در آستانه تحویل قرار دارند، می‌شود. با این حال، میزان اثربخشی این منابع و برنامه‌ها در کاهش فاصله میان توان مالی خانوارها و هزینه واقعی تامین مسکن، همچنان مورد ارزیابی قرار دارد.
رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی از پیش‌بینی تسهیلات ۵۰۰ میلیون تومانی قرض‌الحسنه با بازپرداخت ۲۰ ساله برای ساخت مسکن خبر داده است. در صورتی که متقاضیان فاقد زمین باشند، این زمین به صورت رایگان در اختیار آنها قرار خواهد گرفت. علاوه بر این، ۲۰۰ میلیون تومان کمک بلاعوض از محل حساب ۱۰۰ حضرت امام خمینی (ره) و همچنین ۴۰۰ میلیون تومان کمک بلاعوض دیگر از طریق توافق با کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی برای افراد تحت پوشش این نهادها در نظر گرفته شده است. این ترکیب از حمایت‌ها می‌تواند بخش قابل توجهی از هزینه‌های تامین مسکن خانوارها را پوشش دهد.
در حوزه تامین مسکن، صندوق ملی مسکن نیز از تخصیص منابع قابل توجهی برای حمایت از اقشار کم‌درآمد خبر داده است. رئیس هیئت عامل صندوق ملی مسکن اعلام کرده است که در سال جاری، ۸ هزار میلیارد تومان از منابع این صندوق به صورت بلاعوض برای اجرای طرح مسکن محرومان اختصاص می‌یابد. شناسایی جامعه هدف از طریق سامانه طرح‌های حمایتی مسکن (تم) و با دریافت اطلاعات از نهادهای حمایتی صورت می‌گیرد و پرداخت منابع بر اساس سازوکارهای تعیین‌شده با سازمان برنامه و بودجه انجام خواهد شد. پیش از این، مصوبه‌ای برای اختصاص ۶ هزار میلیارد تومان از منابع صندوق ملی مسکن به صورت بلاعوض به تصویب رسیده بود که با آغاز جنگ، اجرای آن به تعویق افتاد. اکنون، برنامه‌ریزی برای عملیاتی شدن موافقت‌نامه و تخصیص ۸ هزار میلیارد تومان در سال جاری در دستور کار قرار گرفته است.
یکی از محورهای اصلی در سیاست‌گذاری جدید صندوق ملی مسکن، هدایت منابع به پروژه‌هایی است که پیشرفت فیزیکی بالاتری دارند و به تکمیل نزدیک هستند. این رویکرد با هدف افزایش بهره‌وری منابع عمومی و تسریع در تحویل واحدها اتخاذ شده است. تمرکز بر پروژه‌هایی که در آستانه تکمیل قرار دارند، ضمن افزایش اثربخشی منابع عمومی، امکان بهره‌برداری سریع‌تر از سرمایه‌گذاری‌های انجام شده را فراهم می‌آورد. همچنین، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی بر تمرکز سیاست‌گذاری مسکن بر خانه‌دار شدن گروه‌های کم‌درآمد و جلوگیری از انصراف آنها از طرح‌های حمایتی به دلیل ناتوانی در تامین آورده تاکید کرده است. برای حمایت از این گروه‌ها، سه مسیر اصلی شامل کمک بلاعوض از محل بودجه عمومی، تسهیلات بدون بهره و کمک‌های نهادهای حمایتی و خیرین پیش‌بینی شده است.
در بخش تامین زمین، سازمان ملی زمین و مسکن از تخصیص اراضی مورد نیاز برای احداث حدود ۴۵ هزار واحد مسکن محرومان خبر داده است. در چارچوب تفاهم با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی برای ساخت ۵۰ هزار واحد، زمین معادل ۴۴ هزار و ۷۸۴ واحد شناسایی و به اجرای طرح اختصاص یافته است. با این حال، واگذاری زمین به تنهایی برای آغاز ساخت کافی نیست و آماده‌سازی اراضی، تامین زیرساخت‌های لازم مانند آب، برق، گاز و راه دسترسی، از مراحل حیاتی محسوب می‌شود.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی و پایش طرح‌های مسکن نیز از پیش‌بینی بسته‌ای ویژه برای کمک به دهک‌های کم‌برخوردار و مددجویان نهادهای حمایتی خبر داده است. بر اساس توضیحات وی، وزارت راه و شهرسازی تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان به صورت انفرادی به این افراد مساعدت می‌کند و برای پروژه‌های مسکن محرومان در شهرها نیز تسهیلات کم‌بهره با کارمزد ۵ درصد در نظر گرفته شده است. در صورت پرداخت منظم و متناسب حمایت‌های مالی و نظارت مستمر بر پروژه‌ها، مسکن محرومان می‌تواند به ابزاری برای کاهش محرومیت و بهبود کیفیت زندگی خانوارها تبدیل شود.